An bhfuair tú an méid a bhí á lorg agat?
An bhfuair tú a raibh á lorg agat?
Cabhraigh linn torthaí an chuardaigh IS a fheabhsú trí d'aiseolas a thabhairt anseo (3-5 nóim).
Dréacht-Ráiteas Pleanála Náisiúnta chun an Cur Chuige i leith Tithíochta Tuaithe a Chlaochlú – Soiléireacht agus Comhsheasmhacht Níos Fearr a Sholáthar
- Foilsithe:
- An t-eolas is déanaí:
Inniu, d'aontaigh an Rialtas treoir bheartais don tithíocht tuaithe, rud a chiallaíonn gur féidir leis an Dréacht-Ráiteas Pleanála Náisiúnta maidir le Tithíocht Inbhuanaithe Tuaithe agus Gaeltachta, a d’ullmhaigh an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta, bogadh anois chuig measúnú comhshaoil faoi Threoracha ábhartha an AE, sula gceadaíonn an Rialtas é.
Is é foilsiú beartaithe an Ráitis Pleanála Náisiúnta deiridh roimh dheireadh 2026 an nuashonrú is suntasaí ar bheartas tithíochta tuaithe ó tugadh isteach Treoirlínte Tithíochta Inbhuanaithe Tuaithe 2005.
Ag labhairt inniu, chuir an tAire Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta, James Browne TD, béim ar an méid seo a leanas:
“Nuair a chuirfear an ráiteas nua seo i gcrích, cuirfidh sé cur chuige náisiúnta níos soiléire, níos comhsheasmhaí in ionad na dtreoirlínte reatha maidir le seachadadh agus measúnú tithíochta nua i gceantair thuaithe agus Ghaeltachta, ag cinntiú go bhfuil cinntí pleanála trédhearcach, bunaithe ar fhianaise agus curtha i bhfeidhm go comhsheasmhach ar fud na n-údarás áitiúil go léir, agus go gcomhlíonfaidh siad riachtanais tithíochta áitiúla na bpobal tuaithe.
“Táimid ag baint rialacha áitiúla treallacha agus forordaitheacha agus ag cinntiú go ndéantar measúnú cothrom ar gach iarratas ar a fhiúntais féin.” Go ríthábhachtach, cuirfidh sé seo deireadh leis an gcrannchur éirchóid atá ann faoi láthair ina bhféadfaí cead a thabhairt do theach i gcuid amháin den tír agus i gcontae comharsanachta, go ndiúltófaí cead don fhorbairt chéanna.
“Aimsítear an chothromaíocht cheart sa ráiteas seo idir tacú le pobail thuaithe, bailte agus sráidbhailte tuaithe bríomhara a chinntiú agus carachtar agus inbhuanaitheacht ár dtuaithe a chosaint.”
Tá sé mar aidhm ag an dréachráiteas soiléireacht agus comhsheasmhacht a sholáthar laistigh den chóras pleanála maidir le cosaint agus cur chun cinn na Gaeilge i gceantair Ghaeltachta, trí na critéir phleanála agus teanga a bheidh i bhfeidhm agus tithíocht nua aonair tuaithe agus tithíocht i lonnaíochtaí sa Ghaeltacht á breithniú a shoiléiriú.
Agus fáilte á cur roimh an ngné seo den Dréacht-Ráiteas Pleanála, dúirt an tAire Forbartha Tuaithe agus Pobail agus Gaeltachta, Dara Calleary TD:
“Sa dréachtpholasaí seo, neartaítear ár gcóras chun an Ghaeilge a chosaint i gceantair Ghaeltachta - déantar tacaíocht don Ghaeilge i gceantair Ghaeltachta níos soiléire agus níos comhsheasmhaí trí na critéir teanga a leagan amach, ar féidir iad a chur isteach le hiarratais ar áitribh nua aonair tuaithe agus ina n-éilítear go mbeadh cónaí ar chainteoirí Gaeilge i gcion d’fhorbairtí il-aonaid.
“Tá sé tábhachtach a rá go n-aithnítear sa pholasaí freisin go bhfuil cultúr, teanga agus féiniúlacht shonrach ag pobal na Gaeltachta. Tugtar isteach ann coincheap ‘Aitheantas Idir-Ghaeltachta’, rud a chiallaíonn gur féidir le cainteoirí Gaeilge a chónaíonn agus a oibríonn i nGaeltacht amháin é sin a úsáid chun a thaispeáint go gcomhlíonann siad riachtanais áitiúla i nGaeltacht eile.”
Ag cur béime ar an bpointe seo, chuir an tAire Stáit atá freagrach as Pleanáil, John Cummins TD, in iúl:
“Ceann de na príomhbhuntáistí is ea cur chuige beartais nua a thabhairt isteach a chuirfear i bhfeidhm go comhsheasmhach ar fud na tíre, rud a thabharfaidh níos mó cinnteachta do dhaoine ar mian leo teach nua a thógáil i gceantar tuaithe agus seachaint beartais áitiúla forordaitheacha a fheiceann caighdeáin éagsúla á gcur i bhfeidhm idir contaetha comharsanacha.
“Baineann sé seo le cinnteacht a thabhairt do phleanálaithe agus do dhaoine ar mhian leo fanacht ina gcónaí ina bpobail thuaithe, nó filleadh orthu, agus ag an am céanna tacú le hÉirinn thuaithe bhríomhar, inbhuanaithe.”
Agus é ag labhairt inniu freisin, dúirt an tAire Stáit atá freagrach as OOP, Kevin “Boxer” Moran:
“Bhí an athchóiriú seo ar threoirlínte pleanála tuaithe sa dréachráiteas ag teastáil go géar, agus tabharfar soiléireacht ann dóibh siúd ar mhian leo teach nua a thógáil i gceantair thuaithe agus Ghaeltachta. Sa ráiteas seo, cuirtear cur chuige níos soiléire agus níos cothroime in ionad blianta fada neamhréireachta, rud a chuidíonn lena chinntiú go gcaitear ar an gcaoi chéanna le daoine a dhéanann iarratais phleanála comhchosúla, beag beann ar an gcontae ina gcónaíonn siad.
“Sa ráiteas seo, tugtar fíordheis do dhaoine teach a thógáil gar dá dteaghlach agus dá bpobal féin, seachas iallach a bheith orthu an ceantar inar tógadh iad a fhágáil. Trí na critéir riachtanais eacnamaíocha a leathnú thar fheirmeoireacht, chun oibrithe riachtanacha ar nós múinteoirí agus daoine a bhfuil gnólachtaí tuaithe á reáchtáil acu a áireamh, cabhrófar lenár mbailte agus lenár sráidbhailte a choinneáil bríomhar.”
Sa dréachtráiteas, freagraítear go díreach don neamhréireacht i measúnú iarratais ar thithe tuaithe aonair nua i gceantair éagsúla ar fud na tíre trí na critéir ábhartha pleanála agus riachtanais áitiúla a shainiú atá le cur i bhfeidhm i bpleananna forbartha áitiúla agus ag údaráis phleanála agus iad ag breithniú iarratais phleanála ar thithe tuaithe aonair i gceantair thuaithe agus Ghaeltachta.
Conas a chuirtear feabhas ar chomhsheasmhacht agus soiléireacht sa dréachtráiteas
Sa dréachtráiteas, léirítear aistriú ó chreat neamhréireach atá léirmhínithe go háitiúil go córas comhtháite go náisiúnta chun forbairt a dhéanamh ar:
- Sainmhínithe agus catagóirí níos soiléire de cheantair thuaithe
- Critéir chaighdeánaithe chun measúnú a dhéanamh ar riachtanas tithíochta tuaithe áitiúil
- Beartais áitiúla forordaitheacha a sheachaint a chuireann uasteorainneacha nó teorainneacha ar fhorbairt tithíochta tuaithe chuí
- Cur chuige comhsheasmhach i leith criosú agus ainmniúcháin tuaithe ar fud na n-údarás áitiúil go léir
- Treoir maidir le socruithe suímh, deartha agus rochtana
- Treoir nua maidir le tithíocht nua i gceantair Ghaeltachta ag tabhairt isteach measúnuithe caighdeánaithe inniúlachta teanga chun tosaíocht a thabhairt do chainteoirí Gaeilge
- Bailte agus sráidbhailte tuaithe bríomhara trí aghaidh a thabhairt ar easnaimh folúntais agus bonneagair a chuireann srian ar fhás
Is é tionchar na mbeart nua seo:
- Trédhearcacht agus deimhneacht a fheabhsú do dhaoine ar mian leo teach nua a thógáil i gceantar tuaithe
- Cinntí níos comhsheasmhaí a chumasú idir údaráis áitiúla éagsúla
- Tacú le forbairt tuaithe chothrom a thagann le beartas náisiúnta
- Rogha tithíochta a mhéadú i mbailte agus i sráidbhailte tuaithe, trí dhul i ngleic le folúntais agus tréigean agus easnaimh uisce/fuíolluisce a chuir srian ar thithíocht, lena n-áirítear trí bhearta nua bonneagair faoi stiúir forbróirí
Na chéad chéimeanna eile:
Beidh gá an dréachtráiteas a mheasúnú faoi na Treoracha Comhshaoil ábhartha ón AE agus faoin gcomhairliúchán poiblí gaolmhar, sula ndéanfaidh an Rialtas é a cheadú go críochnaitheach agus sula n-eiseoidh an tAire Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta é faoi Alt 25 den Acht Pleanála agus Forbartha 2024.
Go dtí go gcuirfear aon Ráiteas Pleanála Náisiúnta deiridh ina n-áit, fanfaidh na Treoirlínte Tithíochta Tuaithe Inbhuanaithe d'Údaráis Phleanála, 2005 i bhfeidhm.
Is féidir rochtain a fháil ar chóip den dréachtráiteas pleanála anseo
Is féidir rochtain a fháil ar chóip den dréachtráiteas pleanála anseo
CRÍOCH