Fógraíonn an tAire Dooley an dara comhairliúchán leis an bpobal ar Dhréacht-Rialacháin um Chlibeáil Bradán Fiáin agus Breac Geal 2026
- Foilsithe: 4 Feabhra 2026
- An t-eolas is déanaí: 23 Feabhra 2026
Tá tuilleadh ionchuir ón bpobal á lorg de réir mar a fhreagraíonn an rialtas don laghdú leanúnach ar stoic bradán agus breac geal
Inniu, d’fhógair an tAire Stáit atá freagrach as Iascaigh agus as an Muir, Timmy Dooley, seoladh an dara comhairliúcháin poiblí ar Dhréacht-Rialacháin um an Scéim Chlibeála Bradán Fiáin agus Breac Geal 2026. Leis an gcomhairliúchán seo tugtar deis bhreise do na páirtithe leasmhara agus do bhaill den phobal trácht a dhéanamh ar na Dréacht-Rialacháin sula gcuirtear i gcrích iad.
Agus an seoladh á fhógairt aige, bhí sé seo le rá ag an Aire Dooley:
"Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis na páirtithe leasmhara go léir a thug an t-am chun a dtuairimí a chur isteach ar an gcéad phróiseas comhairliúcháin. Fuarthas 326 aighneacht agus tá bhur n-aiseolas cuiditheach, mar aon leis an gcomhairle eolaíoch, tar éis eolas a chur ar fáil maidir leis na dréacht-rialacháin nuashonraithe.
"Leis an dara comhairliúchán seo tugtar deis eile do na páirtithe leasmhara athbhreithniú a dhéanamh ar na bearta atá á moladh agus a dtuairimí a roinnt sula gcuirtear na rialacháin i gcrích. Mholfainn daoibh go léir arís páirt a ghlacadh sa phróiseas seo."
Leis an gcéad chomhairliúchán spreagadh freagra suntasach ó raon páirtithe leasmhara, rud a léirigh imní chomhroinnte maidir le caomhnú agus bainistíocht fhadtéarmach stoic bradán fiáin agus breac geal fiáin. Tá breithniú déanta ar na 326 aighneacht go léir a fuarthas laistigh den tréimhse chomhairliúcháin, agus tá tuarascáil chomhairliúcháin foilsithe ar an leathanach comhairliúcháin, ina bhfuil achoimre ar na príomhthéamaí a d’ardaigh na páirtithe leasmhara. Tá faisnéis curtha ar fáil leis an aiseolas a fuarthas chun mionleasú a dhéanamh ar na dréacht-rialacháin. Go dtí go mbeidh na rialacháin sin tugtha chun críche, fanfaidh an creat rialála atá ann cheana féin arna sholáthar ag na Rialacháin um Scéim na mBradán Fiáin agus na mBreac Geal (Leasú) 2024 (I.R. Uimh. 741/2024) agus na fodhlíthe gaolmhara i bhfeidhm.
Is dúshlán suntasach fós iad na stoic atá ag dul i laghad. Ina gComhairle i dTaca le Gabháil 2026, tuairiscíonn an Sainghrúpa Teicniúil ar Bhradán (TEGOS) go bhfuil laghdú de réir a chéile tagtha ar líon na mbradán fiáin atá ag filleadh ar Éirinn ó bhreis is 1 mhilliún ar feadh cuid mhaith de na 1970í go dtí faoi bhun 200,000 le blianta beaga anuas. Tá an laghdú ar stoic le feiceáil freisin i staitisticí gabhála a fhoilsíonn Iascaigh Intíre Éireann (IFI), agus na gabhálacha reatha níos lú ná leath na leibhéal a bhí ann sna 2000í.
Sa chomhthéacs sin, scríobh an tAire chuig an IFI, ag iarraidh orthu athbhreithniú a dhéanamh ar an gcur chuige atá ann cheana maidir le bainistíocht bradán agus smaoineamh ar na roghanna atá ar fáil chun stoic a chosaint agus a aisghabháil. Leis an obair sin cuirfear bonn eolais ar fáil do chinntí beartais sa réimse sin sa todhchaí, toisc go bhfuil sí tacaithe ag comhairle eolaíoch.
Dúirt an tAire freisin:
"Is ábhar mór imní dom an laghdú leanúnach ar stoic. D’iarr mé ar Iascaigh Intíre Éireann a dtuairimí a thabhairt faoin gcóras bainistíochta bradán atá ann cheana féin agus athbhreithniú a dhéanamh ar na roghanna a d’fhéadfadh a bheith ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar an laghdú leanúnach ar stoic, go dtí agus moratóir ar fhómhar bradán san áireamh."
Tá an comhairliúchán seo á reáchtáil de réir an cheanglais reachtúil chun ráitis a dhéanamh ar na dréacht-rialacháin a cheadú agus iarrtar dearcthaí ó gach páirtí leasmhar lorg sula ndéanfar rialacháin chríochnaitheacha. Tá sonraí faoi conas aighneacht a chur isteach, mar aon leis na dréacht-rialacháin agus na tuarascálacha eolaíocha tacaíochta, ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil.
Beidh an comhairliúchán ar oscailt ar feadh 30 lá agus dúnfar é ag 5.30pm Déardaoin, an 5 Márta 2026.
CRÍOCH
Nótaí don Eagarthóir
- Cuirtear Scéim Chlibeála na mBradán Fiáin agus na mBreac Geal ar fáil faoin Acht um Iascach Intíre, 2010, a chuireann ar chumas an Aire rialacháin a dhéanamh le haghaidh clibeáil agus rianú bradán fiáin agus breac geal agus bearta caomhantais ábhartha
- Áirítear ar na príomhbhearta caomhnúcháin a bhfuil feidhm acu maidir leis an Scéim Clibeála teorainneacha caomhantais, teorainneacha gabhála agus rialuithe séasúracha a bhaineann go sonrach le haibhneacha
- Athbhreithnítear na Rialacháin gach bliain agus comhairle ó Iascach Intíre Éireann agus measúnachtaí bliantúla ar stoic a dhéanann an Sainghrúpa Teicniúil tacaíochta neamhspleách um Bradán á gcur san áireamh, agus foilsítear cóipeanna díobh ar an leathanach comhairliúcháin
- Tá an scéim mar bhonn ag bainistíocht inbhuanaithe bradán fiáin agus iascach mara na hÉireann trí na gníomhaíochtaí seo a leanas a dhéanamh:
- Monatóireacht a dhéanamh ar an méid iasc atá á saothrú agus é a rialú
- Lena chinntiú go gcaomhnaítear clibeáil agus taifeadadh iasc, agus
- Cead a thabhairt do bhainistíocht a bhaineann go sonrach le haibhneacha atá bunaithe ar mheasúnacht eolaíoch ar stoic
- Socraítear leis na rialacháin sin an méid aibhneacha a bheidh ar oscailt chun saothraithe, chun 'gabhála agus scaoileadh arís' nó atá dúnta le haghaidh an tséasúir 2026