Fógraíonn an tAire O'Brien sraith tacaíochtaí deontais SEAI nua – lena dtugtar uasghrádú fuinnimh do níos mó úinéirí tí

• Le Plean Náisiúnta Iarfheistithe Cónaithe 2026, déanfar uasghrádú fuinnimh tí níos inacmhainne agus níos inrochtana do i bhfad níos mó úinéirí tí
• Uasghrádú aonair nua agus feabhsaithe chun tacú le húinéirí tí agus iad ag iarraidh a dtithe a uasghrádú – lena n-áirítear deontais nua fuinneoige agus doirse
• Ciallaíonn deontais níos airde agus incháilitheacht níos leithne go mbeidh sé níos éasca d’úinéirí tí iarfheistiú domhain a chur i gcrích ar bhonn céimnithe is fearr a oireann dá mbuiséid
• Deontais níos airde d’úinéirí tí atá ar Íocaíochtaí Leasa Shóisialaigh Cáilitheacha
• Tacaíocht nua do Cheannaitheoirí Céaduaire (tithe atá ann cheana féin)
• Tacaíocht deontais mhéadaithe do Chomhlachtaí Ceadaithe Tithíochta agus d'údaráis áitiúla, chomh maith le tacaíocht sa phobal do dhaoine scothaosta

D’fhógair an tAire Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil, Darragh O'Brien, pacáiste deontas nua agus feabhsaithe d’úinéirí tí ar fud na tíre atá ag iarraidh leas a bhaint as uasghrádú fuinnimh tí.

Riarfaidh Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann (SEAI) pacáiste nua agus leathnaithe deontas faoin bPlean Náisiúnta Iarfheistithe Cónaithe nua, ar pacáiste é atá ceaptha chun tithe a dhéanamh níos teo, níos compordaí, agus níos saoire a théamh. Leis na bearta nua, beidh níos mó teaghlach ag baint leasa as tithe atá níos teo agus níos saoire a théamh.

Dúirt an tAire O'Brien:

Dúirt William Walsh, príomhfheidhmeannach SEAI:

Ón 3 Feabhra

Ardú ar dheontais atá ann cheana féin le haghaidh insliú cuasbhalla agus insliú áiléir*

In 2022, tugadh isteach deontais níos airde mar bhearta inacmhainneachta fuinnimh, dírithe ar úinéirí tí nach bhfuil incháilithe do dheontais atá tiomnaithe do theaghlaigh atá bocht ó thaobh an fhuinnimh de. Méadófar leibhéil deontas le haghaidh insliú cuasbhallaí agus insliú áiléir, toisc go nglacaimid leis go bhfuil costais ardaithe ó shin. Leis na deontais sheasta níos airde seo, laghdófar costais go substaintiúil d’úinéirí tí.

Deontais do Chórais Teaschaidéil*

D'fhéadfadh costas láithreach teaschaidéil, agus an costas féideartha breise a bhaineann le córas téimh iomlán nua a chur isteach, a bheith ina bhac ar roinnt úinéirí tí atá ag iarraidh teaschaidéil a úsáid. Chun na costais a bhaineann le huasghrádú ar an gcóras téimh don teach ar fad a laghdú, agus chun glacadh le teaschaidéil a bhrostú, tabharfar isteach deontas de mhéid seasta le haghaidh suiteáil córas teaschaidéil. Cuimsíonn an deontas seo an €6,500 atá ann cheana don teaschaidéal, €2,000 chun radaitheoirí agus píbobair a uasghrádú agus bónas nua téimh in-athnuaite €4,000. Beidh feidhm ag an deontas uasta nua €12,500 maidir le hiarratais atá idir lámha ag SEAI cheana féin (agus nach bhfuil próiseáilte le haghaidh íocaíochta fós).

Beidh scéim phíolótach teaschaidéil ardteochta nua ann freisin chun oiriúnacht na teicneolaíochta atá ag teacht chun cinn i dtithe na hÉireann a thástáil. Déanfar meastóireacht leis an scéim phíolótach ar fheidhmíocht na teicneolaíochta agus cinnteofar go bhfanfaidh na costais reatha iarbhír inacmhainne agus inchomparáide le costais téimh breosla iontaise roimh an teaschaidéal.

Ón 2 Márta

Fuinneoga agus Doirse (deontais ar fáil ag caighdeán creatlaigh foirgnimh*)

Tabharfar isteach deontas nua le haghaidh suiteáil fuinneog agus doirse atá tíosach ar fhuinneamh (chun fuinneoga agus doirse nua a chur in ionad cinn nach bhfuil ag feidhmiú i gceart) do thithe ina gcomhlíonfaidh an creatlach fhoirgnimh caighdeán feidhmíochta íosta sonraithe nó ina gcomhlíonann sé cheana féin é. Beidh go leor tithe ag comhlíonadh an chaighdeáin seo cheana féin. I gcás daoine eile, b’fhéidir go mbeadh orthu insliú áiléir nó balla a fheistiú freisin – tá deontais fhlaithiúla ar fáil cheana féin do na bearta sin. Le deontais le haghaidh fuinneog agus doirse, in éineacht le tacaíochtaí inslithe áiléir agus ballaí, tabharfar leibhéil mhéadaithe compoird (agus beidh líon suntasach tithe réidh le teaschaidéal a shuiteáil dá bharr).

Insliú Áiléir do Cheannaitheoirí Céaduaire*

Chun go mbeidh Ceannaitheoirí Céaduaire tithe atá ann cheana in ann leas a bhaint as an uasghrádú fuinnimh – go tapa agus ar an gcostas is ísle – tabharfar isteach deontas sonrach le haghaidh insliú áiléir do na húinéirí tí nua sin. Go deimhin, beidh Ceannaitheoirí Céaduaire in ann deontas seasta níos airde a fháil le haghaidh insliú áiléir ná mar a gheobhaidís de ghnáth. In go leor cásanna, clúdóidh méid an deontais an chuid is mó den chostas iomlán nó an costas ar fad. Leis sin, tacófar le Ceannaitheoirí Céaduaire a cheannaíonn maoin atá ann cheana féin agus nach bhfuil airgead acu chun dul ar aghaidh le huasghrádú fuinnimh iomlán (is é sin iarfheistiú domhain).

Beart 'Balla Eile'*

Tá deontas faighte ag go leor úinéirí tí roimhe seo le haghaidh insliú cuasbhalla nó balla inmheánaigh. B'fhéidir gur mhaith leis na húinéirí tí sin feabhas a chur ar an leibhéal inslithe balla – chun a dtithe a dhéanamh níos teo fós agus níos saoire a théamh (agus chun a dtithe a ullmhú le haghaidh teaschaidéil). Faoi láthair, tá cosc ar na húinéirí tí sin deontas a fháil le haghaidh beart balla eile (faoi Thithe Fuinnimh níos Fearr). Ón 2 Márta 2026, is féidir leo iarratas a dhéanamh ar dheontas le haghaidh beart balla eile (i gcomhréir leis na téarmaí agus coinníollacha).

Deontais nua agus feabhsaithe d’úinéirí tí ar Íocaíochtaí Leasa Shóisialaigh Cáilitheacha

Chun dlús a chur le glacadh le bearta inslithe do dhaoine atá i mbaol tearcrochtana fuinnimh, agus chun go mbeidh sé níos éasca roinnt beart éifeachtach ar chostas íseal a rochtain níos tapúla, lena n-áirítear do dhaoine atá ar liosta feithimh na Scéime Tithe Níos Teo cheana féin, tabharfar isteach deontas níos airde de mhéid seasta le haghaidh insliú áiléir agus cuasbhallaí ón 2 Márta d’úinéirí tí a fhaigheann íocaíochtaí leasa shóisialaigh cáilitheacha, atá ailínithe le ceanglais incháilitheachta na Scéime Tithe Níos Teo. Leis sin, tabharfar an rogha d’úinéirí tí cáilithe an t-uasghrádú fuinnimh aonair a roghnú agus leas a bhaint as an méid deontais sheasta níos airde. In go leor cásanna, clúdóidh méid an deontais an chuid is mó den chostas iomlán nó an costas ar fad. Má bhaintear leas as na deontais nua sin, ní dhéanfar difear d’áit iarratasóra ar an liosta feithimh le haghaidh bearta eile (faoin Scéim Tithe Níos Teo), nuair is iomchuí.

Bearta breise chun iarfheistiú bunaithe ar limistéar a chur chun cinn agus chun tacú le teaghlaigh leochaileacha

Tithe údaráis áitiúil

• Tacaíonn an rialtas le hiarfheistiú tithe údarás áitiúil trí Chlár Iarfheistithe Éifeachtúlachta Fuinnimh na nÚdarás Áitiúil de chuid na Roinne Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta, lena ndírítear ar iarfheistiú domhain chun tithíocht níos teo, níos saoire a théamh agus níos compordaí a chur ar fáil, agus maoiniú á chur ar fáil chun tacú le hinsliú, fuinneoga agus córais téimh in-athnuaite amhail teaschaidéil
• Aithnímid go bhfuil roinnt tithe údaráis áitiúil ann a d’fhéadfadh leas a bhaint as bearta uasghrádaithe éadoimhne fós agus, dá bhrí sin, beidh cead ag údaráis áitiúla deontais Tithe Fuinnimh níos Fearr a rochtain le haghaidh insliú áiléir agus cuasbhallaí agus rialtáin téimh. Dhéanfaí an cineál sin uasghrádaithe a sheachadadh, mar aon le leanúint dá gclár iarfheistithe níos doimhne atá ann cheana féin, atá maoinithe ag an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta

Comhlachtaí Ceadaithe Tithíochta

• Tá sé beartaithe an ráta deontais atá ar fáil do Chomhlachtaí Ceadaithe Tithíochta (AHBanna) a mhéadú chun tacaíocht bhreise a thabhairt dóibh chun a dtithe is neamhfheidhmiúla a uasghrádú. Leis sin, tacófar freisin le huasghrádú forbairtí ilaonaid atá faoi úinéireacht Comhlachtaí Ceadaithe Tithíochta, toisc gur cuid den mhargadh iad atá thar a bheith deacair iarfheistiú a dhéanamh orthu
• Méadófar leis an togra seo freisin an ráta deontais a chuirtear ar fáil do theaghlaigh atá bocht ó thaobh fuinnimh de faoin Scéim Deontas Fuinnimh Pobail (CEG), rud a chinnteoidh nach bhfágfar aon tithe ar lár i dtionscadail atá bunaithe ar limistéar
• Méadófar méideanna deontais do thithe AHB faoin Scéim Náisiúnta Uasghrádaithe Fuinnimh Tí (NHEUS) agus CEG go dtí thart ar 75% den chostas foriomlán agus do theaghlaigh atá bocht ó thaobh breosla de go dtí thart ar 80% de chostas foriomlán an uasghrádaithe. I dteannta na tacaíochta atá ar fáil ó pháirtithe faoi oibleagáid faoin Scéim um Oibleagáid Éifeachtúlachta Fuinnimh (EEOS), d’fhéadfadh sé seo maoiniú os cionn 90% de chostas tionscadal a sholáthar do chomhlachtaí tithíochta feistithe (AHBanna). Cuirfear mionsonraí faoi na ceanglais theicniúla agus faoi théarmaí agus coinníollacha deiridh na scéime ar fáil níos déanaí i Ráithe 1.

I gcás úinéirí tí ar mian leo a dteach a uasghrádú in aon iarracht amháin, leanfaidh an tseirbhís mhóréilimh Ionaid Ilfhreastail de bheith ina rogha iontach. Déanfaidh Ionad Ilfhreastail atá cláraithe le SEAI bainistíocht iomlán ar na hoibreacha, agus tá réimse níos leithne deontas ar fáil, agus bainfear na deontais ó chostas na n-oibreacha roimh ré. Bainfidh na hiarratasóirí sin leas as aon cheann de na méaduithe deontais a fógraíodh le déanaí freisin. Tá roghanna iasachta ar chostas íseal ar fáil freisin trí iasachtóirí rannpháirteacha.

*Is bearta nua nó breise iad seo, a mbeidh rochtain orthu faoi Scéim SEAI um Thithe Fuinnimh níos Fearr (atá ann cheana féin). Idir 2019 agus deireadh 2025, tá €1.67 billiún infheistithe ag an rialtas chun tacú le huasghrádú i níos mó ná 244,000 (beagnach ceathrú milliún) teach.

Chun tuilleadh eolais a fháil, téigh chuig www.seai.ie/homeenergyupgrades.

Tá an Plean Náisiúnta Iarfheistithe Cónaithe nua ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil.

CRÍOCH

Scéim Deontais Grianphainéal Fótavoltach Tí

Ó seoladh é in 2022, tá an Scéim Deontais Grianphainéal Fótavoltach Tí an-rathúil, agus cinneadh an rialtais ag tacú leis an scéim seo chun ráta CBL 0% a chur i bhfeidhm maidir le soláthar agus suiteáil painéal gréine ar áitribh thí. D’fhógair an tAire i mí na Samhna 2025 go bhfanfaidh an deontas ag leibhéal 2025, is é sin €1,800, in 2026.

Dreasachtaí cánacha – buntáiste a bheidh ann d’úinéirí tí agus do theaghlaigh

Chun cur leis na deontais rialtais atá ar fáil, tugadh isteach ráta CBL 0% do ghrianphainéil d’áitribh phríobháideacha an 1 Bealtaine 2023 – chun úsáid fuinnimh in-athnuaite a spreagadh agus costais teaghlaigh a laghdú.

Tháinig ráta CBL 9% i bhfeidhm do theaschaidéil ón 1 Eanáir 2025 (laghdú ón ráta caighdeánach 23% roimhe seo, agus an ráta CBL is ísle atá ceadaithe faoi dhlí AE), rud a fhágann go bhfuil teaschaidéil níos inacmhainne d’úinéirí tí.

Tá dreasacht chánach i bhfeidhm freisin chun daoine a spreagadh chun oibreacha iarfheistithe a dhéanamh ar mhaoine cíosa fad is atá an tionónta fós ina gcónaí ann. Is féidir le tiarnaí talún an ceann is lú de €10,000 nó an méid iarbhír a thabhaítear ar oibreacha iarfheistithe (glan ó mhéid deontais SEAI) a asbhaint óna n-ioncam cíosa. Tá an faoiseamh ar fáil do dhá mhaoin ar a mhéad le haghaidh oibreacha a rinneadh idir an 1 Eanáir 2023 agus an 31 Nollaig 2025. Méadaíonn an teorainn go dtí uasmhéid de thrí mhaoin le haghaidh oibreacha a dhéantar ó 2026 go 2028. Tá sé mar aidhm ag an mbeart seo aghaidh a thabhairt ar an gceist maidir le dreasachtaí idir tionóntaí agus tiarnaí talún nach bhfuil ailínithe, rud a chuireann bac ar ghlacadh le bearta éifeachtúlachta fuinnimh san earnáil cíosa phríobháidigh.

Scéim Iasachta Uasghrádaithe Fuinnimh Tí

Seoladh an Scéim Iasachta Uasghrádaithe Fuinnimh Tí an 24 Aibreán 2024. D’fhorbair an Roinn Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil ​​an scéim ar fiú €500 milliún í, i gcomhar leis an Roinn Airgeadais, Corparáid Baincéireachta Straitéiseach na hÉireann, Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann (SEAI), an Banc Eorpach Infheistíochta (BEI) agus an Ciste Eorpach Infheistíochta, agus ní raibh sí cosúil le haon rud eile roimhe sin in Éirinn ná i nGrúpa BEI.

Is féidir le húinéirí tí iasacht a fháil ó €5,000 go €75,000 ar rátaí úis i bhfad níos ísle ná iad siúd atá ar an margadh faoi láthair, agus is féidir le húinéirí tí na hiasachtaí a úsáid, úinéirí ar mian leo iarfheistiú domhain a dhéanamh, lena n-áirítear roinnt uasghráduithe fuinnimh ag an am céanna, nó uasghrádú amháin nó dhó a dhéanamh lena bhfeabhsófar feidhmíocht fuinnimh a dtithe go suntasach.

Chun leas a bhaint as na hiasachtaí ar chostas íseal, ní mór do na tionscadail uasghrádaithe tacaíocht a fháil ó dheontas SEAI, ní mór iad a bheith curtha i gcrích ag Ionad Ilfhreastail atá cláraithe le SEAI nó Comhordaitheoir Tionscadail Pobail, agus ní mór dóibh feabhas 20% ar a laghad a bhaint amach i bhfeidhmíocht fuinnimh an fhoirgnimh.

Tá PTSB, AIB, Banc na hÉireann, Avant Money (i gcomhpháirtíocht le An Post Money) agus seacht gComhar Creidmheasa ó Chonradh na hÉireann de Chomhair Chreidmheasa ag tairiscint iasachtaí faoin Scéim anois, agus rátaí acu chomh híseal le 2.99% (athraíonn an phraghsáil ag brath ar an soláthraí airgeadais).