Fáiltíonn an tAire O'Brien roimh mheasúnú na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh ar Shlándáil Fuinnimh na hÉireann go dtí 2035

Léirítear i dtuarascáil na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh go bhfuil Éire ar thús cadhnaíochta maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú; tá roghanna straitéiseacha amach romhainn chun slándáil fuinnimh a chinntiú le linn na ndeich mbliana atá le teacht

Tá fáilte curtha ag an Aire Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil Darragh O’Brien roimh fhoilsiú na tuarascála suntasaí ón nGníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh, 'Cumhachtú Thodhchaí Fuinnimh na hÉireann', a dhéanann measúnú ar shlándáil fuinnimh na hÉireann isteach sna 2030idí. Bhuail an tAire O'Brien le Stiúrthóir Feidhmiúcháin na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh, an Dr Fatih Birol i bPáras chun seoladh na tuarascála a chomóradh.

San anailís tugtar dá haire, de réir mar a thagann spriocanna fuinnimh, aeráide agus socheacnamaíocha na hÉireann leis an gcóras leictreachais, go bhféadfadh an t-éileamh dúbailt agus go mbeadh seachadadh níos tapúla bonneagair agus foinsí in-athnuaite fuinnimh ag teastáil dá bharr. Tá dúshláin agus deiseanna suntasacha romhainn amach chun pleanáil agus beartais a ailíniú ar fud príomhearnálacha an gheilleagair – chun tacú le córas fuinnimh slán, inacmhainne agus inbhuanaithe.

Áiríodh i bhforbairtí an lae inniu freisin gealltanas suntasach €5 mhilliún ó Éirinn thar 5 bliana i dtreo Chlár Aistrithe Fuinnimh Ghlain na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh. Is é Clár Aistrithe Fuinnimh Ghlain clár suaitheanta na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh chun claochlú fuinnimh ghlain a bhaint amach ar fud an domhain. Cuideoidh an Ranníocaíocht Dheonach sin le dul i ngleic le saincheisteanna domhanda a bhfuil tábhacht shuntasach ag baint leo, lena n-áirítear práinn na rochtana uilíche ar chócaireacht ghlan, an riachtanas a bhaineann le haistrithe fuinnimh atá dírithe ar dhaoine, agus a riachtanaí atá sé earnáil fuinnimh na hÚcráine a atógáil.

Tugtar aghaidh ar 4 phríomhcheist leis an anailís i dtuarascáil na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh 'Cumhachtú Thodhchaí Fuinnimh na hÉireann':

• Cén ról atá ag earnáil na cumhachta maidir le dícharbónú agus slándáil fuinnimh a fheabhsú in Éirinn?
• Cad iad na dúshláin leordhóthanachta, cobhsaíochta agus solúbthachta a d’fhéadfadh a bheith i gcóras cumhachta na hÉireann i dtreo 2035?
• Cad iad na cúinsí trasearnála atá ábhartha chun slándáil fuinnimh a chinntiú?
• Cad iad na príomhréimsí beartais ina bhfuil gá le gníomhaíocht?

Soláthraítear leis an staidéar measúnú teicniúil neamhspleách ar ról earnáil na cumhachta maidir le cuspóirí beartais na hÉireann maidir le dícharbónú agus slándáil fuinnimh a bhaint amach. Scrúdaítear ann dúshláin slándála an chórais chumhachta atá ag teacht chun cinn i gcomhthéacs an aistrithe fuinnimh agus soláthraítear ann measúnú údarásach, neamhspleách ar chobhsaíocht an chórais leictreachais, agus ról níos leithne na hearnála cumhachta i ndícharbónú an iompair, an téimh agus an tionscail.

D'fháiltigh an tAire O'Brien roimh fhoilsiú na tuarascála ag an nGníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh inniu, ag rá:

Dúirt Stiúrthóir Feidhmiúcháin na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh, an Dr Fatih Birol:

San anailís soláthraítear moltaí thar 5 phríomhréimse:

• Straitéis um shlándáil fuinnimh trasearnála a chruthú do na 2030idí
• Bonneagar cumasúcháin a fhorbairt
• Dlús a chur le hacmhainneacht giniúna, stóráil, agus solúbthacht ar thaobh an éilimh
• Oibriú slán córas cumhachta an-inathnuaite a chumasú
• Cumasóirí trasghearrtha criticiúla a chur chun cinn

Féadtar breathnú ar an tuarascáil ar shuíomh gréasáin na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh.

CRÍOCH

An Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh

Is eagraíocht idir-rialtasach idirnáisiúnta í An Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh a sholáthraíonn moltaí beartais, anailís agus sonraí ar an earnáil fuinnimh dhomhanda do 32 bhallstát, agus 13 thír chomhlachais arb ionann iad le chéile agus thart ar 75% den éileamh domhanda ar fhuinneamh. Tháinig Éire isteach mar bhall bunaidh i 1974 agus measann sí go bhfuil obair na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh lárnach do stáit agus iad ag tabhairt aghaidh ar shaincheisteanna comhaimseartha fuinnimh amhail dícharbónú, feabhsuithe éifeachtúlachta, agus cinnteacht an tsoláthair. Déanann oifigigh ón Roinn Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil agus ó Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann ionadaíocht ar leibhéil shinsearacha sa Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh, agus glacann siad páirt i bPáirtithe Oibre, Buanghrúpaí, Coistí agus Cláir um Chomhoibriú Teicniúil. Mar aon leis an bhFrainc, bhí Éire ina comhchathaoirleach ar Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh na nAirí 2024, áit ar dearbhaíodh spriocanna COP28 maidir le tribilt domhanda foinsí in-athnuaite fuinnimh agus dúbailt feabhsuithe éifeachtúlachta.

Comhthéacs an staidéir

In 2024, d’fhostaigh an Roinn Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh chun staidéar ar shlándáil fuinnimh a dhéanamh d’Éirinn i gcomhthéacs na moltaí atá in Athbhreithniú Mhic Chárthaigh maidir le Slándáil Soláthair Leictreachais, agus i nGrinn-Athbhreithniú beartais 2024 na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh ar Éirinn. Tógann anailís na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh ar an tuarascáil maidir le Slándáil Fuinnimh in Éirinn go dtí 2030 de chuid na Roinne Aeráide, Fuinnimh agus Comhshaoil agus breithnítear inti tréimhse ama leathnaithe siar go 2035.

Mar chuid den mheasúnú seo reáchtáil an Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh ceardlanna agus cruinnithe déthaobhacha le príomhpháirtithe leasmhara ar fud an rialtais, an tionscail, eagraíochtaí neamhrialtasacha, agus an saol acadúil i mBaile Átha Cliath (25-26 Feabhra 2025) agus rinne siad próiseas athbhreithnithe piaraí i mí an Mheithimh 2025 sular chríochnaigh siad a dtuarascáil deiridh.