Comhairliúchán Poiblí ar Chostas Míchumais

Táimid ag lorg do thuairimí ar dhá rud:

• An clár oibre agus an leagan amach do Chruinniú Mullaigh an Líonra Fócais Straitéisigh ar Chostas Míchumais. Beidh sé seo ar siúl ar an 13 Bealtaine 2026.

Ócáid aon lae a bheidh anseo ina dtagann daoine agus grúpaí tábhachtacha le chéile chun costas míchumais a phlé agus chun cabhrú le straitéisí amach anseo a mhúnlú.

Beidh Eagraíochtaí Daoine faoi Mhíchumas, Oifigigh Shinsearacha Rialtais, fostóirí, ionadaithe na sochaí sibhialta agus páirtithe leasmhara a bhfuil saineolas acu ar an ábhar san áireamh sa chruinniú mullaigh.

Beidh an tAire Coimirce Sóisialaí ina chathaoirleach ar an gCruinniú Mullaigh.

• Costas na híocaíochta míchumais.

Tá gealladh tugtha ag an rialtas costas bliantúil íocaíochta míchumais a thabhairt isteach. Chuirfimis fáilte roimh do thuairimí maidir le conas ba chóir an íocaíocht a dhearadh.

Inis dom tuilleadh faoi Chostas Míchumais

Is minic a bhíonn costais bhreise ag daoine faoi mhíchumas mar gheall ar a míchumas. Tugtar Costas Míchumais ar na costais bhreise sin.

Bíonn costas míchumais difriúil do gach duine. Tarlaíonn sé mar is minic a bhíonn tacaíocht, trealamh nó seirbhísí breise ag teastáil ó dhaoine faoi mhíchumas chun dul i mbun an tsaoil laethúil. Tarlaíonn sé freisin toisc gur féidir le bacainní sa tsochaí, amhail iompar nó foirgnimh do-rochtana, costais bhreise a chruthú nach mbíonn ar dhaoine nach bhfuil faoi mhíchumas aghaidh a thabhairt orthu.

Baineann na costais bhreise le réimsí, lena n-áirítear, ach gan a bheith teoranta dóibh:

• costais tí (amhail téamh agus soilsiú)
• costais chumarsáide
• soghluaisteacht agus iompar
• seirbhísí cúram sláinte agus cúnaimh
• trealamh, áiseanna agus fearais speisialta
• cógais

Inis dom tuilleadh faoin gCruinniú Mullaigh an Líonra Fócais Straitéisigh

D’fhoilsigh an Rialtas an Straitéis Náisiúnta um Chearta an Duine do Dhaoine faoi Mhíchumas 2025-2030 i Meán Fómhair 2025.

Sa straitéis sin, gheall an rialtas Cruinniú Mullaigh an Líonra Fócais Straitéisigh ar Chostas Míchumais a reáchtáil.

Cuirfidh an cruinniú mullaigh spás ar fáil do dhaoine chun:

• cuspóir íocaíochta costas míchumais a phlé
• a gcuid smaointe a roinnt faoin gcaoi a n-oibreodh costas íocaíochta míchumais
• na príomhghníomhaíochtaí is gá chun an íocaíocht a thabhairt isteach a aithint
• na príomhghníomhartha a aithint maidir le costas míchumais ar fud an rialtais ar fad is féidir dul chun cinn a dhéanamh orthu le linn tréimhse ama na straitéise

Scríobhfar bileog threorach tar éis an chruinnithe mullaigh. Tabharfaidh sé breac-chuntas ar na príomhcheachtanna a foghlaimíodh. Cabhróidh an bhileog sin leis an rialtas costas íocaíochta míchumais a thabhairt isteach.

Cuimsíonn Clár an Rialtais tiomantas chun Buanchostas Bliantúil na hÍocaíochta Tacaíochta Míchumais a thabhairt isteach.

Is céim thábhachtach é an cruinniú mullaigh sin i dtreo fhorbairt na híocaíochta nua. Cabhróidh sé freisin le bealaí a aimsiú chun costas míchumais a laghdú. Cabhróidh na haighneachtaí a fhaighimid tríd an gcomhairliúchán leis an obair sin a threorú. Le chéile, cabhróidh siad linn aghaidh a thabhairt ar chostas an mhíchumais ar bhealach bríoch agus inbhuanaithe.

Tá an comhairliúchán seo oscailte do chách. Ba mhaith linn cloisteáil go háirithe ó dhaoine faoi mhíchumas, óna dteaghlaigh agus óna gcúramóirí, óna ngrúpaí ionadaíocha, agus ó Eagraíochtaí Daoine faoi Mhíchumas (DPOnna/DPROnna).

Mura bhfuil rochtain agat ar aighneacht i scríbhinn a dhéanamh, is féidir leat aighneacht físe a dhéanamh. Is féidir aighneachtaí físe a dhéanamh i dTeanga Chomharthaíochta na hÉireann. Is féidir leat glaoch orainn freisin chun aighneacht a dhéanamh ar an bhfón.

Sula ndéanann tú aighneacht, léigh an treoirdhoiciméad le do thoil. Mínítear ann cad atá le cur san áireamh agus d’aighneacht á déanamh agat.

Tá sé tábhachtach an fhaisnéis phríobháideachais thíos a léamh mar d’fheadfaí go bhfoilseofaí d’aighneacht ar gov.ie.

Má tá tú ag cur leis thar ceann eagraíochta, tabhair ainm na heagraíochta le do thoil. Cuir in iúl dúinn más Eagraíocht do Dhaoine faoi Mhíchumas í.

Má tá tú ag cur leis mar dhuine aonair cabhraíonn sé (ach níl sé ag teastáil), chun insint dúinn an bhfuil tú ag cur leis mar:

• dhuine faoi mhíchumas
• dhuine muinteartha nó cúramóir de chuid duine éigin faoi mhíchumas
• chineál eile cuiditheoir

Ní ainmneoimid daoine aonair, ach féadfar gach tuairim a fhoilsiú ar gov.ie agus a bheith mar achoimre i dtuarascáil.

Aighneacht scríofa a dhéanamh

Más mian leat aighneacht a scríobh, is féidir leat í a sheoladh tríd an bpost nó ríomhphost:

• seol chuig an seoladh seo a leanas íComhairliúchán COD, Aonad Beartais Míchumais agus Cúramóirí, Urlár 5, Áras Mhic Dhiarmada, Sráid an Stórais, Baile Átha Cliath 1, D01 WY03
• seol ríomhphost mar cheangaltán chuig DCPolicyConsultation@welfare.ie Cuir “Comhairliúchán COD”ar líne ábhair le do thoil.

Aighneacht físe a dhéanamh

Más mian leat aighneacht físe a dhéanamh, is féidir leat:

• seol ríomhphost mar cheangaltán chuig DCPolicyConsultation@welfare.ie Cuir “Comhairliúchán COD” ar líne ábhair le do thoil.

Aighneacht a dhéanamh ar an bhfón

Más mian leat aighneacht a dhéanamh ar an bhfón, is féidir leat:

• glaoch a chur ar an Máirt agus ar an gCéadaoin
• idir 10am agus 12pm
• nó 2pm agus 4pm
• cuir glaoch ar 0818 607 780

Déanfaidh an Roinn Coimirce Sóisialaí athbhreithniú ar na freagraí go léir.

Úsáidfimid an t-aiseolas agus na haighneachtaí a fhaighimid chun cabhrú le:

• heolas a thabhairt maidir le leagan amach agus ábhar Chruinniú Mullaigh an Líonra Fócais Straitéisigh
• roghanna a dhearadh agus a fhorbairt le haghaidh íocaíochta costas míchumais
• bealaí a aithint inar féidir le gach roinn agus gníomhaireacht rialtais athruithe a dhéanamh chun costas míchumais a ísliú sa todhchaí

Má tá aighneacht i scríbhinn á déanamh agat, léigh an fhaisnéis phríobháideachais thíos le do thoil. Ní dhéanfaimid aon duine aonair a aithint, ach féadfar gach tuairim a fhoilsiú ar gov.ie.

Foilseoimid tuarascáil ar an gcomhairliúchán ar gov.ie le hachoimre ar na haighneachtaí a fhaighimid.

Is comhairliúchán poiblí é seo, agus tá feidhm ag an Acht um Shaoráil Faisnéise 2014. Ciallaíonn sé seo go bhfoilseoidh an Roinn Coimirce Sóisialaí aighneachtaí scríofa ina n-iomláine. Iarraimid ort ár Ráiteas Príobháideachais a léamh.

Chun cabhrú linn do phríobháideachas a chosaint, iarraimid ort gan faisnéis a chur ar fáil a bheadh:

• pearsanta
• íogair ó thaobh na tráchtála de
• aon rud nach mbeifeá ag iarraidh a chur ar fáil don phobal

(Áirítear le faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de faisnéis maidir le praghsáil, brabúis, smaointe nua nó eolas íogair tionscail.)

Mar sin féin, má roghnaíonn tú faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de a nochtadh,

Ainmnigh an t-ábhar go soiléir agus cuir in iúl dúinn:

• cén fáth a mbeadh sé íogair ó thaobh na tráchtála de
• cén fáth nár chóir é a fhoilsiú ná a chur ar fáil faoin Acht um Shaoráil Faisnéise

D’fhéadfaimis iarratas a fháil chun aighneacht a scaoileadh faoin Acht um Shaoráil Faisnéise, agus d’fhéadfadh go mbeadh orainn í a scaoileadh.

Sna cásanna seo, rachaimis i gcomhairle leat maidir leis an bhfaisnéis a bheadh pearsanta nó a shainaithníodh mar fhaisnéis a bheadh íogair ó thaobh na tráchtála de.

Déanfaimid é seo sula socraímis:

• an aighneacht a scaoileadh ina hiomláine
• cuid den aighneacht a scaoileadh (dhéanfaí roinnt sonraí a scriosadh ionas nach bhféadfaí iad a léamh)
• gan an aighneacht a scaoileadh

Cá fhad a choinneoidh sibh na haighneachtaí?

Coinneoimid na haighneachtaí go dtí go mbeidh an t-athbhreithniú críochnaithe agus go mbeidh aon mholtaí glactha curtha i bhfeidhm.

Reachtaíocht ábhartha

Tá gach freagra ar an gcomhairliúchán seo faoi réir:

• An tAcht um Shaoráil Faisnéise
• An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí (RGCS) 2016/679
• An tAcht um Chosaint Sonraí 2018

Is é an spriocdháta chun d’aighneacht a sheoladh ná 5pm Dé Máirt, 7 Aibreán 2026.

Ríomhphost:
DCPolicyConsultation@welfare.ie

Guthán: 0818 607 780

Seoladh:
Comhairliúchán COD
An tAonad Polasaí um Míchumas agus Cúramóirí
Urlár 5
Áras Mhic Dhiarmada
Sráid an Stórais
Baile Átha Cliath 1
D01 WY03

Ríomhphost :

DCPolicyConsultation@welfare.ie

Chun cóip den chomhairliúchán a fháil i mBraille, cuir glaoch orainn nó seol ríomhphost chugainn ag DCPolicyConsultation@welfare.ie

Luaigh cén leagan Braille a theastaíonn uait.