Córas coigiltis scoir uathchláraithe d’fhostaithe

Treoir maidir leis an gcóras coigiltis scoir uathchláraithe d’fhostaithe

Is scéim nua coigiltis scoir é uathchlárú d’fhostaithe nach bhfuil scéim pinsin san ionad oibre nó socrú pinsin breise acu cheana féin.

Níl clúdach pinsin breise ag go leor oibrithe in Éirinn, go háirithe san earnáil phríobháideach, agus, dá bharr sin, beidh siad ag brath ar an bPinsean Stáit nuair a rachaidh siad ar scor. D’fhéadfadh sé sin go dtiocfaidh laghdú ar a n-ioncam agus ar a gcaighdeán maireachtála nuair a théann siad ar scor. Méadóidh uathchlárú cumhdach pinsin agus leordhóthanacht iomlán an phinsin trí é a dhéanamh níos éasca d’fhostaithe rochtain a fháil ar scéim choigiltis scoir de réir cáilíochta.

Riarann an tÚdarás Náisiúnta um Uathrollú Coigiltis Scoir (NAERSA) an scéim um chlárú-uathoibríoch. Gníomhóidh NAERSA ar son do leasanna agus coigiltis.

Cinnfidh NAERSA d’incháilitheacht le haghaidh clárú-uathoibríoch trí shonraí párolla na gCoimisinéirí Ioncaim a úsáid, agus, má tá tú incháilithe, cláróidh sé thú.

Baileoidh sé gach ranníocaíocht fostaí, fostóra agus Stáit, agus infheisteoidh sé an t-airgead ar do shon. Tá straitéis infheistíochta réamhshocraithe i bhfeidhm, ach tá roinnt roghanna infheistíochta malartacha ar fáil dóibh siúd ar mian leo rogha infheistíochta gníomhach a dhéanamh. Leithdháilfidh NAERSA aon tuairisceán infheistíochta ar do phota coigiltis ansin. Coinneoidh tú pota coigiltis amháin agus tú ag bogadh ó phost go post – tugtar an cur chuige ‘leanann-pota-comhalta’ air seo.

Feidhmíonn NAERSA tairseach ar líne d’fhostaithe, chun bainistiú a dhéanamh ar fhostaithe a roghnaíonn gan páirt a ghlacadh, a roghnaíonn chun páirt a ghlacadh, ranníocaíochtaí a chur ar fionraí agus athchlárú. Feidhmíonn sé tairseach ar líne freisin d’fhostóirí, chun íocaíocht ranníocaíochtaí a thaifeadadh agus a éascú.

Íocfaidh NAERSA thú ag aois an Phinsin Stáit, atá 66 faoi láthair.

Tairseach na bhfostaithe

Is féidir leat do shonraí MyGovID a úsáid chun logáil isteach ar thairseach na bhfostaithe. Is féidir clárú le haghaidh cuntas MyGovID fíoraithe ar an suíomh gréasáin, www.mygovid.ie,nó tríd an aip MyGovID a íoslódáil saor in aisce ar aipmhargaí.

Tríd an tairseach, is féidir leat féachaint ar do choigilteas, lena n-áirítear na ranníocaíochtaí uaitse, ó d’fhostóir agus ón Stát, agus aon toradh infheistíochta. Is féidir leat féachaint ar tháillí riaracháin a bhaintear ó do chuntas freisin. Is féidir leat do straitéis infheistíochta a bhainistiú agus athrú ón réamhshocrú go dtí na roghanna riosca ard, meánach nó íseal. Is féidir leat an tairseach a úsáid freisin chun do cheart chun diúltú, ranníocaíochtaí a chur ar fionraí, nó páirt a ghlacadh sa scéim a fheidhmiú.

Má chomhlíonann tú na coinníollacha seo, beidh tú cláraithe go huathoibríoch:

• idir 23 agus 60 bliain d’aois
• ag tuilleamh €20,000 nó níos mó in aghaidh na bliana thar gach fostaíocht
• nach bhfuil clúdach pinsin forlíontach reatha agat

Má tá tú i do bhall de scéim nó iontaobhas pinsin cheirde Conradh Blianachta Scoir (RAC) nó má tá Cuntas Coigiltis Scoir Pearsanta (PRSA) nó Táirge Pinsin Phearsanta Pan-Eorpach (PEPP) agat, áit a bhfuil taifead de seo sa phárolla, ní bheidh siad cláraithe go huathoibríoch.

Baineann NAERSA úsáid as sonraí párolla na gCoimisinéirí Ioncaim chun fostaithe incháilithe a shainaithint, trí úsáid a bhaint as tréimhse aisamhairc suas le 13 seachtaine. Má léirítear ón tréimhse aisamhairc go mbeadh do thuilleamh níos mó ná €20,000 thar thréimhse 12 mhí, déanfar tú a chlárú go huathoibríoch. Fanfaidh tú cláraithe fiú má thiteann do thuilleamh níos déanaí faoi bhun €20,000.

D’fhéadfadh go dtógfadh an clarú suas le 13 seachtaine má tá tú díreach tar éis tosú ag obair i bhfostaíocht den chéad uair nó má tá bearna idir d’fhostaíocht/(a) roimhe seo agus d’fhostaíocht(a) reatha. Ní dhéanfar ranníocaíochtaí a shiardhátú don am a thógann sé incháilitheacht a chinneadh. I gcás roinnt fostaithe, beidh sé soiléir ón tús go bhfuil siad incháilithe agus go mbeidh siad cláraithe gan mhoill.

Má tá tú faoi bhun 23 bliana d’aois nó os cionn 60 bliain d’aois, nó má thuilleann tú níos lú ná €20,000 sa bhliain, tá tú in ann páirt a ghlacadh más mian leat. Beidh feidhm ag gach coinníoll cláraithe uathoibríoch – amhail ranníocaíochtaí ón bhfostóir, ón bhfostaí agus ón Stát - maidir le fostaithe a roghnaíonn páirt a ghlacadh.

Má tá tú féinfhostaithe nó mura bhfuil ioncam á thuilleamh agat faoi láthair trí fhostóir, ní bheidh tú cláraithe agus ní bheidh tú in ann páirt a ghlacadh. Féadfar é seo a bhreithniú i gcéimeanna amach anseo.

Má tá tú féin agus d’fhostóir ag íoc ranníocaíochta pinsin trí phárolla cheana féin, tá an fhostaíocht sin díolmhaithe ón scéim um chlárú-uathoibríoch. Ní bheidh tú cláraithe go huathoibríoch don fhostaíocht sin agus ní bheidh tú in ann rogha a dhéanamh bunaithe ar an bhfostaíocht sin. Mar sin féin, má tá fostaíocht eile agat nach n-íoctar ranníocaíochtaí pinsin ina leith, is féidir leat a bheith cláraithe go huathoibríoch nó páirt a ghlacadh sa scéim maidir leis an dara fostaíocht sin.

Forbraíodh caighdeáin íosta ranníocaíochta i gcomhairle leis an Údarás Pinsean. Cinntíonn na caighdeáin go bhfuil sochair faoi scéimeanna atá ann cheana chomh tairbheach céanna le Mo Chiste don Todhchaí ag na rátaí ranníocaíochta tosaigh. I gcás scéimeanna ranníocaíochta sainithe, ceanglaítear leis seo go gcaithfidh an ráta ranníocaíochta iomlán íosta a bheith mar 3.5% de phá comhlán fostaí, lena n-áirítear 1.5% ar a laghad ón bhfostóir. Tá sé seo faoi réir tairseacha ranníocaíochta a ailíníonn leis an uasteorainn tuillimh €80,000 faoi Mo Chiste don Todhchaí. I gcás scéimeanna sochar sainithe, ní mór do rannpháirtithe sochar seirbhíse fadtréimhseach a charnadh bunaithe ar fhostaíocht leanúnach. Forbrófar caighdeáin bhreise amach anseo de réir mar a fhorbraíonn Mo Chiste don Todhchaí.

Fostaíochtaí iolracha

Bainfear úsáid as do thuilleamh comhlán thar na fostaíochtaí go léir chun a fháil amach an sroicheann tú an tairseach tuillimh. Ciallaíonn sé seo, fiú má tá tú ag tuilleamh faoi €20,000 i ngach fostaíocht, d’fhéadfá a bheith incháilithe le haghaidh clárú-uathoibríoch má thuilleann tú €20,000 nó níos mó thar gach fostaíocht le chéile.

Má chomhlíonann tú an tairseach tuillimh thar na fostaíochtaí go léir, déanfar tú a chlárú go huathoibríoch le haghaidh aon fhostaíocht nach bhfuil aon chlúdach pinsin ann cheana. Íocfaidh d’fhostóir ranníocaíochtaí bunaithe ar an gcuid de do thuarastal a íocann siad leat. Ní dhéanfar tú a chlárú go huathoibríoch le haghaidh aon fhostaíocht ina n-íoctar ranníocaíocht phinsin trí phárolla, agus ní bheidh tú in ann rogha a dhéanamh leis an scéim bunaithe ar an bhfostaíocht sin.

Déanfar na rátaí ranníocaíochta le haghaidh clárú-uathoibríoch a chéimniú isteach thar na chéad 10 mbliana d’oibriú na scéime:

• tosóidh ranníocaíochtaí fostaí ag 1.5% de phá comhlán
• i mbliain a ceathair méadóidh siad go 3%
• i mbliain a seacht méadóidh siad go 4.5%
• méadóidh siad go dtí an ráta uasta 6% i mbliain a 10

Meaitseálfaidh d’fhostóir do chuid ranníocaíochtaí. In ionad faoiseamh cánach ar do ranníocaíochtaí, cuirfidh an Stát ranníocaíocht bhreise ar fáil ag ráta € 1 in aghaidh gach € 3 a íocann tú isteach. De réir mar a dhéantar ranníocaíochtaí an fhostaí agus an fhostóra a mheaitseáil go cothrom agus ansin iad a bhreisiú ag an Stát, is ionann méid iomlán na ranníocaíochtaí agus 14% d’olltuilleamh an fhostaí ó bhliain 10 ar aghaidh.

Socraítear ranníocaíochtaí ag ráta socraithe, agus níl sé indéanta duit féin ná do d’fhostóir níos mó nó níos lú ná an ráta sin a íoc.

Déantar ranníocaíochtaí a ríomh ar d’olltuilleamh, mar sin beidh aon rud atá san áireamh i réimse pá comhlán i gcomhad párolla inmheasúnaithe. Ní ghearrfar ranníocaíochtaí, áfach, ar aon phá comhlán os cionn €80,000.

Mar shampla, i gcás duine a thuilleann €20,000 in aghaidh na bliana, is iad na méideanna iarbhír ná:

Íocfaidh d’fhostóir na ranníocaíochtaí ag an am céanna a íocann siad leat, agus beidh na ranníocaíochtaí le feiceáil ar do dhuillín pá.

Má tá tú ar saoire gan phá (mar shampla saoire bhreoiteachta nó saoire mháithreachais), ní bheidh ranníocaíochtaí inasbhainte don tréimhse saoire gan phá.

Ceapadh bainisteoirí infheistíochta chun cistí a sholáthar a bheidh mar roghanna straitéise infheistíochta chun ranníocaíochtaí a infheistiú, lena n-áirítear:

• straitéis riosca íseal
• straitéis mheán-riosca
• straitéis ardriosca

Cuirfear tú i straitéis réamhshocraithe ar dtús agus beidh an rogha agat bogadh go ceann de na straitéisí eile atá liostaithe thuas.

Feidhmeoidh an straitéis réamhshocraithe ar bhonn saolré tipiciúil, rud a chiallaíonn go laghdaítear an riosca infheistíochta de réir mar a thagann tú níos gaire don scor. Leis an straitéis sin, bogfaidh tú ón straitéis riosca níos airde go dtí an meánriosca go dtí an straitéis riosca níos ísle, bunaithe ar d’aois agus ar líon na mblianta atá fágtha go dtí go sroicheann tú aois an Phinsin Stáit de 66. Baineann an straitéis sin leas as fás ardriosca sna blianta níos óige, agus cobhsaíocht riosca íseal níos gaire don aois scoir tipiciúil. Déanfar an straitéis réamhshocraithe a struchtúrú ar bhealach nach mbeidh aon eolas airgeadais ag teastáil uait nó chun roghanna a dhéanamh chun ioncam scoir maith a fháil.

Tá bearta i bhfeidhm chun a chinntiú go ndéanfar na coigiltí sin, cé nach bhfuil siad ráthaithe ag an rialtas, a bhainistiú go cúramach. Áiríodh leis seo dianphróiseas tairisceana chun bainisteoirí infheistíochta a roghnú agus maoirsiú ó Bhord NAERSA, an tÚdarás Pinsean agus an tOmbudsman um Sheirbhísí Airgeadais agus Pinsin.

An féidir le fostaithe diúltú do chlárú-uathoibríoch?

Níl an scéim um chlárú-uathoibríoch go hiomlán éigeantach, agus is féidir leat diúltú páirt a ghlacadh ag na hamanna seo a leanas:

• sé mhí tar éis clárúcháin, i míonna a seacht agus a hocht.
• sé mhí tar éis athrú ar an ráta ranníocaíochta, i míonna a seacht agus a hocht.

Sa chéad chás, aisíocfar do ranníocaíochtaí. Sa dara cás, gheobhaidh tú aisíocaíocht ar an difríocht idir an ráta nua agus an ráta roimhe sin. Ní bheidh an dara rogha ar fáil ach amháin sa chéad deich mbliana de uathchlárú de réir mar a dhéanfar ranníocaíochtaí a chéimniú isteach. Sa dá chás seo, fanfaidh aon ranníocaíochtaí meaitseála fostóra roimhe seo agus ranníocaíochtaí breise Stáit i do phota coigiltis mar do mhaoin phearsanta agus cuirfear ar fáil duit é ag 66 bliain d’aois.

Tar éis dhá bhliain, déanfar aon fhostaí a dhiúltaigh as uathchlárú agus a chomhlíonann na critéir incháilitheachta fós a athchlárú go huathoibríoch.

An féidir le fostaithe uathchlárú a chur ar fionraí?

Is féidir leat ranníocaíochtaí cláraithe uathoibríoch a chur ar fionraí tráth ar bith lasmuigh den tréimhse rannpháirtíochta éigeantaí sé mhí. Is féidir leat a roghnú ranníocaíochtaí a chur ar fionraí ar feadh tréimhse bliana nó dhó. Ní bhfaighidh tú aisíocaíocht ranníocaíochtaí, mar ní bheidh i gceist ach go bhfuil sos á ghlacadh agat ó iad a íoc. Má roghnaíonn tú ranníocaíochtaí a chur ar fionraí, ní bheidh tú in ann coigilt a atosú roimh bhliain amháin ar a laghad.

Má chuireann tú ranníocaíochtaí ar fionraí, fanfaidh aon fhostóir roimhe sin a mheaitseálann ranníocaíochtaí agus ranníocaíochtaí breisithe Stáit i do phota coigiltis mar do mhaoin phearsanta.

Tar éis dhá bhliain ar a mhéad, déanfar aon fhostaí a chuir ranníocaíochtaí ar fionraí agus a chomhlíonann na critéir incháilitheachta fós a athchlárú go huathoibríoch.

Tá an aois scoir le haghaidh uathchláraithe nasctha le haois an Phinsin Stáit (66 bliain d’aois faoi láthair).

Sna blianta tosaigh den scéim uathchláraithe, gheobhaidh fostaithe atá ag dul ar scor íocaíocht chnapshuime óna bpota coigiltis. Sa todhchaí agus de réir mar a fhorbraíonn an scéim, samhlaítear go bhforbrófar níos mó táirgí scoir amhail blianachtaí agus go mbeidh siad ar fáil d’fhostaithe atá ag dul ar scor.

Ní bheidh tú in ann rochtain a fháil ar do phota coigiltis roimh aois scoir. Déantar é seo chun a chinntiú go bhfuil do choigilteas imfhálaithe le haghaidh scoir. Ní fhéadfar tarraingt anuas go luath ach amháin i gcás scoir drochshláinte. Sa chás mí-ámharach ina bhfaigheann fostaí bás roimh scor, ríomhfar na tuairisceáin coigiltis agus infheistíochta ina phota agus beidh siad mar chuid dá eastát.

Áirítear ar na buntáistí d’fhostaithe:

• tuilleadh airgid sna blianta scoir
• déanfar fostaithe incháilithe a chlárú go huathoibríoch
• Leanfaidh do phota coigiltis tú ó phost go post
• ón deichiú bliain de uathchlárú, beidh ranníocaíochtaí le do choigilteas cothrom le 14% de d’olltuilleamh (nuair a bheidh ranníocaíochtaí an fhostóra agus an Stáit san áireamh), áfach, ní íocfaidh tú ach 6% go díreach ó d’olltuilleamh
• beidh an t-airgead a gheobhaidh tú ó uathchlárú ag dul ar scor sa bhreis ar an bPinsean Stáit
• ní gá duit cinntí infheistíochta a dhéanamh chun ioncam scoir maith a fháil
• beidh ranníocaíochtaí agus tuairisceáin infheistíochta mar mhaoin phearsanta agat, faoi chosaint faoin mBunreacht agus dá bhrí sin ní féidir le duine ar bith eile rochtain a fháil orthu
• Is féidir leat do chuntas a fheiceáil ar thairseach na rannpháirtithe
• cinntíonn an líon mór rannpháirtithe agus airgid a charnfar sa chóras go gcoinneofar costais agus táillí comhroinnte ag an leibhéal is ísle is féidir

Ba chóir go mbeadh fostaithe ar an eolas:

• má tá tú incháilithe le haghaidh clárú-uathoibríoch, nó más mian leat glacadh leis an scéim, tá sé tábhachtach buiséad a dhéanamh le haghaidh do chuid ranníocaíochtaí nuair a chláraítear thú agus amach anseo
• má tá fostaíochtaí iolracha agat, déanfar tú a uathchlárú más ionann d’olltuarastal iomlán €20,000 nó níos mó ar fud na bhfostaithe go léir
• tá clárú-uathoibríoch ar cheann de na roghanna clúdach pinsin iolracha atá ar fáil (mar shampla pinsin cheirde nó phríobháideacha), agus ba chóir duit a mheas cén rogha is oiriúnaí do do chúinsí pearsanta
• níl aon tréimhse feitheamh le haghaidh clárú-uathoibríoch, mar sin tá tú cláraithe a luaithe a mheastar go bhfuil tú incháilithe. Ciallaíonn sé sin, má tá tréimhse feithimh ag scéim ghairme d’fhostóra, go bhféadfaí tú a chlárú go huathoibríoch sula mbeifeá in ann tú dul isteach i scéim d’fhostóra. Má tharlaíonn sé sin, agus más mian leat níos déanaí a bheith páirteach sa scéim ghairme, beidh tú in ann é sin a dhéanamh. Beidh an fhostaíocht sin díolmhaithe ó chlárú-uathoibríoch. Gheobhaidh tú aisíocaíocht ar aon ranníocaíocht forluiteach, ach fanfaidh aon ranníocaíocht eile infheistithe i do chuntas coigiltis agus cuirfear ar fáil duit iad ag 66 bliana d’aois

Cén tionchar a bhíonn ag uathchlárú ar roghanna eile um chlúdach pinsin?

Rogha coigiltis scoir eile d’fhostaithe atá sa scéim um chlárú-uathoibríoch, ach d’fhéadfadh pinsean ceirde nó príobháideach a bheith i measc roghanna eile. Ba chóir duit smaoineamh ar an rogha is fearr do do chúinsí pearsanta.

I measc na bhfachtóirí a d’fhéadfadh cur isteach air sin tá an leibhéal ranníocaíochta, sochair eile a bhaineann le scéim, agus an faoiseamh cánach a thairgtear i scéimeanna eile i gcomparáid leis an mbreisiú Stáit a thairgtear sa scéim um uathchlárú, arb ionann é agus 25% i bhfaoiseamh cánach.

Féadfaidh tú rogha a dhéanamh dul isteach i scéim pinsin eile agus nuair a íoctar ranníocaíochtaí leis an scéim sin trí phárolla, cuirfidh NAERSA stop le ranníocaíochtaí uathchláraithe. Aisíocfar aon ranníocaíochtaí forluiteacha, agus leanfaidh NAERSA de do phota coigiltis uathchláraithe a bhainistiú.

Conas a théann uathchlárú i bhfeidhm ar theidlíochtaí pinsin eile?

Is é an Pinsean Stáit bunús na bpinsean in Éirinn, agus cuirfidh an scéim uathchláraithe le haon teidlíochtaí Pinsin Stáit. Beidh ranníocaíochtaí uathchláraithe sa bhreis ar ranníocaíochtaí árachais shóisialaigh (ÁSPC).

Ní bheidh tionchar ag clárú uathoibríoch ar theidlíocht don Phinsean Stáit (Ranníocach), toisc go ríomhtar an pinsean ar ranníocaíochtaí ÁSPC amháin agus nach gcuireann sé aon rud eile san áireamh.

Déantar tástáil achmhainne ar an bPinsean Stáit (Neamhranníocach) agus beidh aon íocaíocht pinsin atá cláraithe go huathoibríoch inmheasúnaithe, mar an gcéanna le haon íocaíocht pinsin eile.

An féidir pinsean ó fhostaíocht roimhe seo a chomhcheangal le coigilteas AE?

I mblianta tosaigh na scéime ní bheidh sé indéanta coigilteas pinsin a aistriú ó scéim eile go dtí an scéim uathchláraithe. Ní bheidh sé indéanta ach oiread coigilteas a aistriú ón scéim uathchláraithe go scéimeanna pinsin eile.