Fógraíonn an tAire Calleary sraith feabhsuithe ar Scéim Shóisialta na Tuaithe

D’fhógair an tAire Coimirce Sóisialaí, Dara Calleary TD, go bhfuil tús curtha le roinnt athruithe ar Scéim Shóisialta na Tuaithe (SST) de bharr Bhuiséad 2026. Tá sé mar aidhm ag na hathruithe, a tháinig i bhfeidhm an mhí seo, tacú leis an SST agus leis na pobail a bhaineann leas as seirbhísí a rannpháirtithe. Agus é sin á dhéanamh aige, léirigh an tAire Calleary a mheas ar an obair iontach a rinne na scéimeanna seo i bpobail ar fud na tíre.

I measc na n-athruithe ar Scéim Shóisialta na Tuaithe (SST) tá tabhairt isteach Scéim Píolótach do Chónaitheoirí Tuaithe ó mhí Eanáir 2026 lena mbaineann 250 socrúchán imfhálaithe do Chónaitheoirí Tuaithe atá 50 bliain d’aois nó níos sine agus atá ar íocaíocht leasa shóisialaigh cháilitheach sheachtainiúil.

Ba phríomhmholadh é seo den Athbhreithniú ar an SST, a foilsíodh i mí Iúil 2024, ina raibh 19 moladh chun aghaidh a thabhairt ar inbhuanaitheacht an SST agus chun a chinntiú go leanann sé de thacaíocht ioncaim, cuimsiú sóisialta agus seachadadh seirbhísí a sholáthar i bpobail thuaithe.

Ina theannta sin, tugtar isteach dhá mholadh athbhreithnithe eile ón 1 Eanáir 2026, ceann amháin a leathnaíonn incháilitheacht SST chuig daoine a bhfuil nasc sainithe acu le fiontar feirmeoireachta/iascaireachta agus an dara ceann a cheadaíonn do lánúin atá ag gabháil d’fheirmeoireacht/iascaireacht le chéile rochtain a fháil ar SST trí úsáid a bhaint as an uimhir tréada/ceadúnas iascaireachta amháin.

Is scéim tacaíochta ioncaim í Scéim Shóisialta na Tuaithe a sholáthraíonn deiseanna fostaíochta páirtaimseartha d’fheirmeoirí agus d’iascairí tearcfhostaithe, a fhaigheann íocaíochtaí leasa shóisialaigh sonracha. Tá beagnach 2,700 duine rannpháirteach sa SST faoi láthair, agus caiteachas de thart ar €52.6 milliún in 2025.

Cuirfidh tabhairt isteach an Chlár Píolótach do Chónaitheoirí Tuaithe agus na hathruithe eile atá beartaithe go mór le dul i ngleic leis na saincheisteanna atá roimh an SST mar gheall ar rannpháirtíocht atá ag dul i laghad, agus ag an am céanna cinnteoidh siad go leanfar de sheirbhísí pobail áitiúla tábhachtacha a sholáthar i gceantair thuaithe.

Dúirt an tAire Calleary:

“Mar Aire Coimirce Sóisialaí agus Forbartha Tuaithe agus Pobail agus Gaeltachta araon, aithním go hiomlán an ról ríthábhachtach atá ag oibrithe ár Scéime Sóisialta Tuaithe i bpobail áitiúla ar fud na tíre.

Tacaíonn an SST le raon de sheirbhísí ríthábhachtacha áitiúla ar nós béilí ar rothaí, cothabháil áiseanna áitiúla, agus obair thábhachtach eile inár bpobail. Tá a fhios agam go bhfuil deacrachtaí ag roinnt scéimeanna áitiúla folúntais a líonadh agus go bhfuil tionchar aige seo ar sheachadadh seirbhísí áitiúla tábhachtacha.

“Léiríonn an tionscadal píolótach seo do chónaitheoirí tuaithe tiomantas an Rialtais do thacaíocht leanúnach an SST, do na seirbhísí luachmhara a sholáthraíonn siad do phobail chomh maith leis na deiseanna oibre luachmhara a sholáthraíonn siad ar fud na tíre.

“Is as pobal tuaithe mé féin agus chreid mé i gcónaí go paiseanta sna buntáistí a bhaineann le cláir amhail an SST agus Fostaíocht Pobail agus Tús do rannpháirtithe agus do phobail araon.

“Cuirfidh na hathruithe seo go mór le hinbhuanaitheacht an SST agus cinnteoidh siad, dar liom, go leanfaidh an SST de bheith ag cur go luachmhar le saol tuaithe na hÉireann sna blianta amach romhainn.”

Nótaí:

Seoladh Scéim Shóisialta na Tuaithe (SST) i mí Bealtaine 2004 chun tacaíocht airgeadais a sholáthar d’fheirmeoirí agus d’iascairí incháilithe atá ar ioncam íseal a fhaigheann íocaíochtaí leasa shóisialaigh áirithe fadtéarmacha, chomh maith le cur ar a gcumas a gcuid scileanna a úsáid chun seirbhísí a sholáthar ar mhaithe le pobail tuaithe.

Is chun tacú le heagraíochtaí áitiúla pobail, deonacha agus seachbhrabúsacha go príomha atá an obair atá déanta ar an SST, fad is nach gcuireann sé na seirbhísí nó an fhostaíocht atá ann cheana féin as áit. Baineann pobail leas as scileanna agus buanna feirmeoirí agus iascairí áitiúla mar is féidir iad a chur in oiriúint go héasca d’fhormhór na dtascanna.

Tá 3,350 áit rannpháirtí móide 139 áit maoirseoir ar fáil mar chuid den scéim.

Cuirtear Scéim Shóisialta na Tuaithe ar fáil trí 37 Comhlacht Forbartha Áitiúil agus Údarás na Gaeltachta. Tugtar Comhlachtaí Forfheidhmithe (CF) orthu seo freisin. Roinnfear na 250 socrúchán cónaitheoirí tuaithe atá imfhálaithe i measc na gCuideachtaí Forbartha Áitiúla/na gComhlachtaí Cur Chun Feidhme go léir a sheachadann an scéim, rud a chuirfidh na háiteanna ar fáil do dhaoine ar fud na bpobal tuaithe go léir atá os cionn 50 bliain d’aois agus a fhaigheann íocaíocht leasa shóisialaigh ar bhonn seachtainiúil.

Is trí fhéinroghnú deonach a dhéantar rannpháirtíocht agus braitheann sé ar fholúntais a bheith ar fáil sa réimse ábhartha. Oibríonn rannpháirtithe 19.5 uair sa tseachtain.

Seoladh an Tuarascáil Athbhreithnithe SST an 24 Iúil 2024 agus tá 19 Moladh inti maidir le hinbhuanaitheacht leanúnach na scéime.

Tá tuilleadh eolais faoi Scéim Shóisialta na Tuaithe, agus faoi na hathruithe atá á bhfógairt inniu, ar fáil le feiceáil ar Gov.ie.