Cruinniú Mullaigh maidir le Líonra Fócais Straitéisigh i ndáil le Costas Míchumais á óstáil ag an Aire Calleary

Inniu, d’óstáil an tAire Coimirce Sóisialaí, Dara Calleary TD, Cruinniú Mullaigh maidir le Líonra Fócais Straitéisigh i ndáil le Costas an Mhíchumais, ag dul i dteagmháil le daoine faoi mhíchumas, lena ngrúpaí ionadaíocha agus le páirtithe leasmhara eile.

Is príomhthiomantas é an Cruinniú Mullaigh seo faoin Straitéis Náisiúnta um Chearta an Duine do Dhaoine faoi Mhíchumas 2025-2026 a forbraíodh le hionchur suntasach ó ghrúpaí míchumais agus ó abhcóidí agus a d’fhoilsigh an Rialtas i mí Mheán Fómhair seo caite. Glacann an straitéis cur chuige uile-Rialtais chun cur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas a chur chun cinn.

Leanann an Cruinniú Mullaigh próiseas comhairliúcháin phoiblí ar Chostas an Mhíchumais ina bhfuarthas níos mó ná 1,000 aighneacht.

Bhí 150 duine ag an ócáid agus bhí go leor eile a tháinig isteach ar líne. I measc na ndaoine a bhí i láthair ag an ócáid ar an láthair bhí Eagraíochtaí Daoine faoi Mhíchumas, Eagraíochtaí Ionadaíocha Daoine faoi Mhíchumas, Comhlachtaí Abhcóideachta agus Ballraíochta, Airí Rialtais, comhaltaí den Oireachtas, acadóirí, agus ionadaithe ó roinnt Ranna Rialtais.

Dúirt an Taoiseach, Mícheál Martin:

“Bhí an-áthas orm Cruinniú Mullaigh maidir le Líonra Fócais Straitéisigh an lae inniu a oscailt. Is minic a bhíonn ualach breise airgeadais ar dhaoine faoi mhíchumas ar fud go leor gnéithe den saol. Tá sé tábhachtach go n-éistfimid le taithí saoil daoine faoi mhíchumas agus muid ag leanúint lenár gcuid oibre chun aghaidh a thabhairt ar chostas an mhíchumais. Tá a fhios agam go raibh plé an-mhaith ann inniu agus táim ag tnúth le tuarascáil an Chruinnithe Mullaigh a fháil.

Is príomhthosaíocht de chuid an Rialtais é tacú le daoine faoi mhíchumas agus is é sin an fáth go bhfuil cur chuige uile-rialtais glactha againn maidir leis an tsaincheist seo.

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil le gach duine a ghlac páirt in imeacht an lae inniu.”

Dúirt an Tánaiste, Simon Harris:

“Is príomhthosaíocht de chuid an Rialtais é cearta agus seirbhísí a fheabhsú do dhaoine faoi mhíchumas.

Is ar an gcúis sin a chuireamar go mór leis an infheistíocht i seirbhísí, a cheapamar Aire tiomnaithe faoi Mhíchumas chun suí ag bord na Comh-Aireachta agus a d’fhoilsigh an Straitéis Náisiúnta um Chearta an Duine do Dhaoine faoi Mhíchumas 2025-2030.

Ach mar Rialtas, tá a fhios againn go gcaithfimid níos mó a dhéanamh agus níos fearr a dhéanamh do dhaoine faoi mhíchumas.

Sa lá atá inniu ann, cloisimid go soiléir faoi fhíorchostas an mhíchumais. Sin an fáth a bhfuilimid tiomanta do Chostas na hÍocaíochta Míchumais a thabhairt isteach agus oibriú le páirtithe leasmhara chun feabhsuithe a chur chun cinn chun tacú le saol daoine faoi mhíchumas ar fud na tíre.’

Dúirt an tAire Coimirce Sóisialaí, Dara Calleary:

“Is imeacht thar a bheith tábhachtach é an Cruinniú Mullaigh a raibh ríméad orm a óstáil inniu.

Tá a fhios againn go léir go mbíonn costais bhreise ar dhaoine faoi mhíchumas ina saolta laethúla. Bhí sé chomh tábhachtach sin go gcloisfí faoi thaithí saoil na ndaoine sa lá atá inniu ann.

Ba mhaith liom buíochas a ghabháil le gach duine a ghlac an t-am chun aighneacht a dhéanamh chuig an bpróiseas comhairliúcháin nó chun freastal ar an gCruinniú Mullaigh inniu cibé acu go pearsanta nó ar líne.

Tá go leor léargas fíorúsáideach bailithe againn a chuideoidh go mór linn agus muid ag dul ar aghaidh chun costas íocaíochta míchumais a dhearadh agus féachaint ar bhearta eile a d’fhéadfadh costais do dhaoine a laghdú.’

Dúirt an tAire Leanaí, Míchumais agus Comhionannais, Norma Foley:

“Ceann de na trí shaincheist is mó a shainaithin daoine faoi mhíchumas iad féin agus an Straitéis Náisiúnta um Chearta an Duine do Dhaoine faoi Mhíchumas á dréachtú, bhí dóthain airgid aige chun na costais bhreise a bhaineann le míchumas a chumhdach. Ní mór do dhaoine faoi mhíchumas na tacaíochtaí cearta a bheith acu, san áit cheart, ag an am ceart. Bhí sé an-tábhachtach na léargais a chuir daoine chun cinn chomh flaithiúil inniu a chloisteáil. Cabhróidh siad sin go mór linn dul chun cinn a dhéanamh leis na chéad chéimeanna eile.”

Dúirt an tAire Stáit sa Roinn Iompair, Seán Canney:

“Bhí sé an-tábhachtach go gcloisfí go díreach inniu ó dhaoine faoi mhíchumas faoi na costais bhreise agus na bacainní breise atá rompu sa saol laethúil agus tá an taithí sin ríthábhachtach chun beartas amach anseo a mhúnlú. Leagadh béim i bplé an lae inniu freisin ar a thábhachtaí atá iompar agus soghluaisteacht inrochtana chun tacú le neamhspleáchas, cuimsiú agus rannpháirtíocht sa saol laethúil, agus tá obair shuntasach ar siúl chun inrochtaineacht a fheabhsú agus bacainní a laghdú ar fud an ghréasáin iompair.’

Mar chuid den Chruinniú Mullaigh bhí plé painéil le hEagraíochtaí Daoine faoi Mhíchumas maidir leis an taithí saoil ar na costais bhreise a bhíonn ar dhaoine faoi mhíchumas.

Bhí plé comhchéime ann freisin maidir le híocaíocht i ndáil le Costas Míchumais a gheall an Rialtas a thabhairt isteach.

Le linn na seisiún clabhsúir bhí plé ar fud na gcúig cholún atá mar bhonn agus mar thaca ag an straitéis: An Fhoghlaim Chuimsitheach agus an tOideachas Cuimsitheach; Fostaíocht; Maireachtáil Neamhspleách agus Rannpháirtíocht Ghníomhach sa tSochaí; Sláinte agus Folláine agus Iompar agus Soghluaisteacht.

Cuirfear taifeadadh de na seisiúin iomlánacha ar fáil ar líne ag: www.gov.ie/CODSummit

Nótaí:

Pictiúr seolta ag Maxwell Photography ar leithligh.

An Straitéis Náisiúnta um Chearta an Duine do Dhaoine faoi Mhíchumas 2025-2030

Foilsíodh an Straitéis Náisiúnta um Chearta an Duine do Dhaoine faoi Mhíchumas 2025-2030 an 3 Meán Fómhair 2025. Glacann an straitéis cur chuige uile-Rialtais chun cur chun feidhme Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas a chur chun cinn.

Tá Ranna Rialtais aonair agus Gníomhaireachtaí Stáit aonair freagrach as na gealltanais a thagann faoina sainchúram a phleanáil agus a chomhlíonadh thar chúig phríomhcholún:

1. An Fhoghlaim Chuimsitheach agus an tOideachas Cuimsitheach;
2. Fostaíocht
3. Maireachtáil Neamhspleách agus Rannpháirtíocht Ghníomhach sa tSochaí;
4. Sláinte agus Folláine
5. soghluaisteacht agus iompar

Tá an Roinn Coimirce Sóisialaí ina comhcheannaire ar Cholún 2 - Fostaíocht - leis an Roinn Fiontar, Turasóireachta agus Fostaíochta.

Tabharfaidh Cruinnithe Mullaigh maidir le Líonra Fócais Straitéisigh, faoi stiúir na Roinne Rialtais nó na Gníomhaireachta cuí, príomhpháirtithe leasmhara le chéile chun ionchuir spriocdhírithe a sholáthar ar fud saincheisteanna lárnacha agus leathana. Baineann ceann acu seo leis an téama “Costas an Mhíchumais” agus tá sé faoi stiúir na Roinne Coimirce Sóisialaí. Faoin tionscnamh seo, tá gach Roinn Rialtais le réitigh uile-Rialtais a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear maidir le seirbhísí a fheabhsú, a thabharfaidh aghaidh ar bhochtaineacht, agus an t-ualach airgeadais breise a bhíonn ar dhaoine faoi mhíchumas. Foilseofar tuarascáil ar an gCruinniú Mullaigh agus cuirfear faoi bhráid an Choiste Seachadta agus Faireacháin í, a bhfuil an Taoiseach ina chathaoirleach air.