Fógraíonn an tAire O’Donovan go bhfuil sé beartaithe aige brainse de Mhúsaem Náisiúnta na hÉireann a oscailt i Luimneach, do mhúsaem buan Scéalta na mBan
- Foilsithe: 24 Feabhra 2026
- An t-eolas is déanaí: 24 Feabhra 2026
Tá uasdátú tugtha ag an Aire Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt, Patrick O’Donovan TD, do chruinniú an Rialtais go bhfuil sé mar aidhm aige glacadh le maoin taispeántais atá tógtha chun na críche sin ar Shráid Uí Chonaill, Luimneach – áit a bhíodh an tEispéireas Rugbaí Idirnáisiúnta – faoin Acht Maoine Stáit 1954.
Is é an aidhm atá aige go gcuirfidh an foirgneamh taispeántais seo, atá tógtha chun na críche sin, brainse réigiúnach nua de Mhúsaem Náisiúnta na hÉireann ar fáil agus go mbeidh taispeántas buan ann a inseoidh scéalta na mban in Éirinn. Leanann sé seo moladh thuarascáil Choiste Comhairleach na mBan ar Scéalta na mBan a foilsíodh le déanaí.
Dearadh an foirgneamh seo, a bhuaigh go leor duaiseanna, agus a críochnaíodh in 2023, ag Niall McLaughlin, buaiteoir Bonn Óir Ríoga RIBA na bliana seo agus buaiteoir roimhe seo Dhuais Stirling RIBA as sármhaitheas ailtireachta.
Chuir an tAire O’Donovan a bhuíochas agus a mheas mór in iúl do na húinéirí maoine, Teaghlach McManus, as an deis seo a chumasú. Cuireann sé deis uathúil ar fáil chun an chothromaíocht réigiúnach a fheabhsú ar fud na nInstitiúidí Cultúrtha Náisiúnta agus tairiscint chultúrtha ardchaighdeáin nua a sholáthar i Luimneach agus sa Mheán-Iarthar, rud a chomhlánóidh na háiseanna cultúrtha, músaeim agus pobail atá ann cheana féin. Beidh gá le próiseas díchill chuí a chríochnú ar an ngnáthbhealach chun an ceannach deiridh a dhéanamh.
Thug an Rialtas dá aire inniu pleananna an Aire dul i mbun oibre go hiomlán le Clann McManus, le Bord agus le Bainistíocht an Ard-Mhúsaeim, le hOifig na nOibreacha Poiblí, agus le geallsealbhóirí tábhachtacha eile chun an togra spreagúil seo a chur i gcrích agus chun iniúchadh a dhéanamh ar leathnú ghailearaithe Ard-Mhúsaem na hÉireann agus músaem buan do mhná a fhorbairt i Luimneach.
Chuirfeadh sé seo ar chumas an Stáit freagairt go cuí do mholadh tábhachtach i dtuarascáil an Choiste Chomhairligh ar Scéalta na mBan – músaem buan, tiomnaithe do mhná a thairiscint, le spás do thaispeántais agus do chláir chun scéalta agus guthanna na mban a fheabhsú, ina n-éagsúlacht uile, chomh maith le soláthar féideartha d’abhcóideacht, taighde, oideachas agus for-rochtain. D’fhéadfadh an suíomh spás a sholáthar freisin do thaispeántais eile, lena n-áirítear taispeántais shealadacha, faoi Ard-Mhúsaem na hÉireann.
Speaking today, Minister O’Donovan said:
“Cuireann an foirgneamh iontach seo deis iontach ar fáil chun an lorg cultúrtha i Luimneach agus i réigiún an Iarthair Láir a fheabhsú agus ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis an Uasal McManus agus a fhoireann as tacú leis an bhfís chomhroinnte seo don réigiún.
Cuireann sé acmhainneacht mhór ar fáil chun ionadaíocht ghlórtha agus eispéiris mhaireachtála na mban a mhéadú, ina n-éagsúlacht go léir, agus fócas ar leith ar phobail atá faoi mhíbhuntáiste agus imeallaithe. Is céim shuntasach í i leathnú raon feidhme ár n-institiúidí cultúrtha náisiúnta níos faide ná an Phríomhchathair. Beidh sé ag teacht le Gailearaí Crawford i gCorcaigh, atá faoi thionscadal mór athfhorbartha faoi láthair, agus le Músaem an Saoil Tuaithe i gCo. Mhaigh Eo mar ionad réigiúnach nua. Tá sé seo an-ag teacht leis an ngealltanas atá sa Chlár Rialtais chun a chinntiú go sroichfidh ár n-institiúidí cultúrtha náisiúnta ar fud na tíre. Ina theannta sin, creidim go mbeadh músaem nua atá tiomnaithe do scéalta na mban ag freagairt go han-bhríoch do mholtaí an Choiste Chomhairligh um Scéalta na mBan.
Tá a fhios agam go bhfuil próiseas mionsonraithe le déanamh chun an togra seo a chur i gcrích agus tá a fhios agam gur próiseas íogair agus casta é forbairt aon mhúsaeim nua. Tá go leor fachtóirí le breithniú, a thógfaidh tamall le hoibriú tríd go hiomlán. Táim tiomanta d’oibriú i gcomhar le gach duine atá bainteach leis chun acmhainneacht agus indéantacht seo a iniúchadh go hiomlán agus cuirim fáilte roimh thacaíocht mo chomhghleacaithe Rialtais agus mé féin agus mo Roinn ag obair tríd an bpróiseas seo.”
Nóta don Eagarthóir:
Thug an tAire Ó Donnabháin tuarascáil an Choiste Chomhairligh um Scéalta na mBan faoi bhráid an Rialtais ar an 9 Nollaig 2025. Bunaíodh an Coiste Comhairleach seo i mí an Mhárta 2024 chun moltaí a dhéanamh chun feabhas a chur ar ionadaíocht na mban agus scéalta na mban, ina n-éagsúlacht uile, sna hInstitiúidí Cultúrtha Náisiúnta agus sna bailiúcháin náisiúnta. Iarradh ar an gCoiste Comhairleach freisin réimse roghanna a bhreithniú chun cur i láthair tiomnaithe ar scéalta na mban a chruthú, lena n-áirítear músaem buan do mhná. Is féidir tuarascáil an Choiste Chomhairligh agus tuilleadh eolais faoina chuid oibre a fháil anseo: