Seolann an Rialtas pleananna chun córas iompair na hÉireann a chlaochlú thar na 5 bliana atá romhainn
- Foilsithe: 4 Márta 2026
- An t-eolas is déanaí: 4 Márta 2026
D’fhógair an tAire Iompair Darragh O’Brien agus an tAire Stáit Seán Canney inniu dhá phlean nua claochlaitheacha don iompar, Bogadh le Chéile agus an Plean Gníomhaíochta um Bheartas Soghluaisteachta Inbhuanaithe (SMP). Le chéile, léiríonn siad an cur chuige ilghnéitheach atá á ghlacadh ag an Rialtas chun córas iompair na hÉireann a ullmhú don todhchaí. Comhlánaíonn na pleananna a chéile chun na coinníollacha le haghaidh taistil laethúil a bharrfheabhsú agus táthar ag súil go mbeidh buntáistí do chách mar thoradh orthu.
Spreagann an straitéis ‘Bogadh le Chéile’ agus a Plean Cur Chun Feidhme comhoibriú níos mó ar fud an Rialtais agus na sochaí chun dul i ngleic go comhchoiteann le saincheisteanna deacra amhail brú tráchta agus truailliú aeir a bhaineann le hiompar i gceantair uirbeacha, agus ag an am céanna cur le cuspóirí aeráide níos leithne. Spreagfar deiseanna chun aistriú go turais níos éifeachtaí trí Bhogadh le Chéile ach tacófar leo freisin trí infhaighteacht mhéadaithe roghanna taistil malartacha mar a fhoráiltear i bPlean Gníomhaíochta SMP.
“Tacaíonn an Plean Gníomhaíochta um Beartas Soghluaisteachta Inbhuanaithe le seachadadh breis is 40 gealltanas a bhaineann le hiompar sa Chlár Rialtais. Áirítear leis seo tionscadail mhóra iompair phoiblí amhail MetroLink, BusConnects, DART+, agus Iarnród Comaitéireachta Chorcaí, chomh maith le hinfheistíocht leanúnach i mbonneagar taistil ghníomhaigh agus sa chlár Bealaí Sábháilte chun na Scoile, forbairt áiseanna Páirceála agus Taisteal, bearta chun soláthar tacsaí a mhéadú agus infheistíocht chun inrochtaineacht iompair a fheabhsú. Trí infheistíocht a dhéanamh i réitigh iompair nua agus nuálacha amhail soghluaisteacht chomhroinnte, Leabharlanna Rothar agus Iompar Freagrach d’Éileamh Cliste, léiríonn an Plean tiomantas an Rialtais córas iompair na hÉireann a chlaochlú.
"Ailínithe leis an bPlean Gníomhaíochta um Mhúnlú Iompair (SMP), ceadaíonn an straitéis Bogadh le Chéile athbhreithniú córasach ar an gcóras sin, ag obair ar fud an Rialtais agus na sochaí chun bealaí breise a iniúchadh agus a chur chun cinn chun aghaidh a thabhairt ar fhadhb an bhrú tráchta agus a thionchair dhiúltacha amhail truailliú aeir, damáiste don chomhshaol agus srianta eacnamaíocha."
"Caithfidh daoine taisteal ar go leor cúiseanna - obair, oideachas, sláinte, fóillíocht - agus aithníonn an Rialtas nach mbíonn roghanna inbhuanaithe ar fáil i gcónaí, go háirithe i gceantair níos tuaithe nó níos iargúlta. Caithfidh ár líonra iompair a bheith éifeachtach freisin chun tacú le hiompar earraí. Chomh maith leis sin, ní mór dár n-ionaid uirbeacha agus dár sráideanna freastal ar riachtanais ghnó agus miondíola, ní mór dóibh a chinntiú go bhfuil cónaitheoirí uirbeacha cosanta ó thionchar an bhrú tráchta agus an truaillithe agus ní mór dóibh a bheith inrochtana go hiomlán d'úsáideoirí bóithre leochaileacha agus don phobal faoi mhíchumas. Tá sé tábhachtach réitigh a aimsiú a oibríonn do chách, agus féachann an Straitéis nua seo leis seo a dhéanamh ar bhealach cothrom, trí 'bhogadh le chéile' ar shaincheisteanna tábhachtacha agus ár gcóras a ullmhú don todhchaí do na glúnta atá le teacht."
An tAire Iompair, Darragh Ó Briain
“Glacann an straitéis Bogadh le Chéile agus an Plean Gníomhaíochta nua um Shoghluaisteacht Thuaithe (SMP), le chéile, cur chuige cuimsitheach agus praiticiúil chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin a bhíonn roimh go leor daoine maidir le rochtain a fháil ar iompar inbhuanaithe, go háirithe iad siúd i gceantair thuaithe. Cuimsíonn an Plean Gníomhaíochta gníomhartha coincréiteacha chun roghanna soghluaisteachta inbhuanaithe agus nascacht réigiúnach a fheabhsú ar fud na tíre, trí Phlean Soghluaisteachta Tuaithe Cheangail Éireann a chríochnú, trí níos mó seirbhísí bus baile a sholáthar agus trí bhealaí siúil agus rothaíochta méadaithe a nascann bailte agus sráidbhailte. Ina theannta sin, tá áthas orm go ndéanfar dul chun cinn le BusConnects Gaillimh, chomh maith le hathbhunú Chonair Iarnróid an Iarthair idir Baile Átha an Rí agus Clár Chlainne Mhuiris agus uasghráduithe stáisiúin i Stáisiún Ceannt agus in Órán Mór a chríochnú.”
An tAire Stáit le freagracht as Iompar Idirnáisiúnta agus Iompar de Bhóthar, Loighistic, Iarnród agus Calafoirt, Seán Canney
Plean Gníomhaíochta um Shoghluaisteacht Inbhuanaithe Náisiúnta 2026-2030
Forbraíodh an Plean Gníomhaíochta um Shoghluaisteacht Inbhuanaithe 2026-2030 faoin mBeartas Náisiúnta um Shoghluaisteacht Inbhuanaithe, a foilsíodh den chéad uair in 2022. Leagtar amach sa dara Plean Gníomhaíochta seo na céimeanna atá á nglacadh ag an Rialtas chun infhaighteacht roghanna taistil a leathnú sna blianta amach romhainn.
Tógann an Plean Gníomhaíochta nua 2026-2030 ar mhóiminteam an chéad phlean. Agus na gealltanais atá bunaithe cheana féin tríd an bPlean Infheistíochta san Earnáil Iompair le déanaí á neartú, tá 95 gníomh ann le seachadadh thar na cúig bliana amach romhainn, le haschuir agus amlínte seachadta atá sainithe go soiléir. Chomh maith le gealltanais maidir le hiompar poiblí, taisteal gníomhach agus soghluaisteacht chomhroinnte, áirítear sa Phlean gníomhartha cumasúcháin a bhaineann le taighde, rannpháirtíocht saoránach agus tógáil acmhainne.
Forbraíodh Plean Gníomhaíochta an SMP trí chomhoibriú dlúth idir an rialtas, gníomhaireachtaí agus údaráis áitiúla, agus trí ionchur ó pháirtithe leasmhara ag Fóram Náisiúnta na Soghluaisteachta Inbhuanaithe na bliana seo caite. Déanfaidh an Grúpa Ceannaireachta um Beartas Soghluaisteachta Inbhuanaithe monatóireacht ar sheachadadh na ngníomhartha atá leagtha amach sa Phlean agus foilseofar tuarascálacha dul chun cinn gach bliain.
Bogadh le Chéile: Cur Chuige Comhoibríoch i leith Athrú Córas san Iompar (2026-2030)
Is príomhaidhm de chuid na straitéise Bogadh le Chéile brú tráchta a laghdú, i bhfianaise a thionchair dhúshlánach ar an saol laethúil agus ar ghnó a dhéanamh. Trí éifeachtúlacht a fheabhsú, oibreoidh an córas iompair níos fearr do gach duine agus déanfaidh sé ár seirbhísí iompair phoiblí níos iontaofa agus ár mbóithre níos sábháilte le haghaidh siúl, brú agus rothaíochta. Forálann an Straitéis do chomhoibriú ar fud an Rialtais ar raon roghanna is féidir a ghlacadh ar leibhéil náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla chun na feabhsuithe riachtanacha a bhaint amach.
Tá Bogadh le Chéile agus an Plean Gníomhaíochta SMP lárnach i gconair dhícharbónú an Rialtais don iompar agus tacóidh siad le feabhas a chur ar sheachadadh turas trasna na modhanna uile, lena n-áirítear gluaisteáin. Gné chomhlántach den chur chuige sin is ea infheistíocht i mbonneagar Feithiclí Leictreacha (EV) chun tacú leis an aistriú chuig muirearú feithiclí leictreacha. Agus gealltanas eile de chuid Chlár an Rialtais á chomhlíonadh aige an tseachtain seo caite, sheol an tAire Iompair comhairliúchán poiblí ar dhréacht de Straitéis Náisiúnta Muirir Bonneagair EV nua. Is ionann gach ceann de na tionscnaimh seo - Bogadh le Chéile, an Plean Gníomhaíochta SMP nua, agus an Straitéis Muirir Bonneagair EV - agus gné amháin den chur chuige Seachain-Aistrigh-Feabhsaigh maidir le dícharbónú, ach le chéile léiríonn siad diongbháilteacht an Rialtais córas iompair a thógáil atá éifeachtúil agus a fhreagraíonn do riachtanais athraitheacha mhuintir na tíre agus a gnólachtaí.
Tá an Straitéis Bogadh le Chéile ar fáil anseo: Moving Together – A Collaborative Approach to Systems Change in Transport 2026–2030
Tá an Plean Gníomhaíochta um Shoghluaisteacht Inbhuanaithe ar fáil anseo: National Sustainable Mobility Policy