Feachtas náisiúnta i dtaca le tinreamh scoile seolta ag an Aire McEntee
- Foilsithe: 25 Meán Fómhair 2025
- An t-eolas is déanaí: 25 Meán Fómhair 2025
Treochtaí aibhsithe i bhfoilsiú Thuarascáil Bhliantúil Tinrimh TESS agus Tuarascáil Neamhláithreachta Mac Léinn don bhliain 2023/2024
D’fhógair an tAire Oideachais agus Óige Helen McEntee, i gcomhpháirtíocht le Seirbhís Tacaíochta Oideachais Tusla (TESS), seoladh feachtais ilmheán ar fud na tíre chun freastal rialta ar scoil a chur chun cinn ar fud na hÉireann.
Tagann seoladh an fheachtais i ndiaidh do shonraí nua ó TESS a léiriú go gcailleann níos mó ná páiste agus daoine óga as gach cúigear ag leibhéal na bunscoile agus na hiar-bhunscoile níos mó ná 20 lá dá mbliain scoile.
Léiríonn Tuarascáil Bhliantúil Tinrimh TESS agus Tuarascáil Neamhláithreachta na nDaltaí don scoilbhliain 2023/2024, a d’fhoilsigh Tusla inniu, go bhfuil laghdú tagtha ar líon iomlán na laethanta caillte agus ar an neamhláithreacht leanúnach don dara bliain as a chéile, cé go bhfuil neamhláithreacht fós ard. Dúirt an tAire McEntee gur fhan an leibhéal neamhláithreachta i scoileanna i bhfad ró-ard, cé go raibh an laghdú ar líon iomlán na laethanta a cailleadh dearfach.
- Bunscoileanna: Léiríonn na sonraí go bhfuil laghdú tagtha ar líon na laethanta a chaill daltaí ag an mbunleibhéal ó 8,689,829 sa scoilbhliain 2021/22 go 6,247,325 sa scoilbhliain 2023/24. Is ionann sin agus 8% d’iomlán na laethanta scoile sa scoilbhliain 2023/24. Cailleadh 8.6% de na laethanta iomlána sa scoilbhliain 2022/23.
- Iar-bhunscoileanna: Tá méadú tagtha ar líon iomlán na laethanta a cailleadh don dara bliain as a chéile go 6,029,243 ó 5,569,447 sa scoilbhliain 2022/23, ach is é an méadú de 24,000 dalta i ndaonra iomlán na mac léinn iar-bhunscoile is cúis leis an méadú seo den chuid is mó. Is ionann líon iomlán na laethanta a cailleadh sa bhliain scoile 2023/24 agus 11.3% de líon iomlán na laethanta scoile. Cailleadh 11.4% de líon iomlán na laethanta sa bhliain scoile 2022/23.
Léirigh na sonraí a foilsíodh inniu go bhfuil laghdú tagtha ar leibhéal na neamhláithreachta leanúnaí (20+ lá caillte) i scoileanna, ach go bhfuil na leibhéil sin fós níos airde ná na figiúirí réamh-phaindéime:
- Bunscoileanna: Don scoilbhliain 2023/24, chaill 94,501 (22.1%) de dhaltaí bunscoile níos mó ná 20 lá, síos ó 110,151 (25.1%) sa scoilbhliain 2022/23.
- Iar-bhunscoileanna: Chaill 67,612 (21.2%) de dhaltaí in iar-bhunscoileanna 20+ lá sa scoilbhliain 2023/24, suas ó 65,883 (22.3%) sa scoilbhliain 2022/23.
Tá sé mar aidhm ag an bhfeachtas il-ardáin nua cabhrú le dul i ngleic le neamhláithreacht trí spreagadh a thabhairt do gach duine atá bainteach le saol leanaí agus daoine óga – lena n-áirítear tuismitheoirí, caomhnóirí, múinteoirí agus pobail – tacú le freastal rialta ar scoil agus tús áite a thabhairt dó. Tá teachtaireacht an fheachtais soiléir: nuair nach mbíonn páistí ar scoil, cailleann siad amach ar fhoghlaim, ar chairdeas, agus ar an deis fás.
Dúirt an tAire McEntee:
“Is tréimhse lán deiseanna í an óige. Is bloc tógála do thodhchaí an linbh gach lá ar scoil. Nuair atá daltaí as láthair ón scoil, cailleann siad amach, ní hamháin ar fhoghlaim, ach ar fhorbairt shóisialta agus ar am luachmhar le cairde agus le múinteoirí freisin. Tá áthas orm feachtas ilmheán nua a sheoladh inniu chun feasacht a ardú ar an tábhacht a bhaineann le tinreamh comhsheasmhach scoile agus chun athrú dearfach iompair a spreagadh. Cuid lárnach den iarracht seo is ea an Creat Anseo, samhail scoilbhunaithe lena soláthraítear na huirlisí atá de dhíth ar phríomhoidí, ar mhúinteoirí agus ar theaghlaigh chun dul i ngleic le neamhláithreacht. Cuirfear é seo i bhfeidhm i 60 scoil.
“I mo chéad óráid sa Dáil mar Aire Oideachais agus Óige, gheall mé go ndéanfainn beart chun aghaidh a thabhairt ar leibhéil do-ghlactha ard leanaí agus daoine óga a mbíonn as láthair ón scoil. Tá an gealltanas sin á athdhearbhú agam inniu: táimid reachtaíocht nua á tabhairt chun cinn againn, chomh maith le tacaíochtaí a neartú do scoileanna agus do theaghlaigh chun a chinntiú go mbeidh an deis is fearr agus is féidir ag gach leanbh barr a gcumais a bhaint amach.
“Is cúis imní é líon na laethanta scoile atá á gcailleadh ag leanaí agus daoine óga i bpobail ar fud na hÉireann gach bliain. Is tapa go mbíonn tionchar ag na laethanta seo, agus dá bharr sin, tá baol ann nach mbainfidh go leor daltaí barr a gcumais amach ón oideachas. Tá tinreamh rialta ar scoil riachtanach ní hamháin i dtaca le gnóthachtáil acadúil a bhaint amach, ach mar a bhaineann sé le folláine, forbairt shóisialta agus torthaí fadtéarmacha saoil freisin.
“Cé go gcuirim fáilte roimh na feabhsuithe atá taifeadta don dara bliain as a chéile, tá líon na leanaí agus na ndaoine óga atá as láthair ón scoil ar feadh tréimhse fada fós i bhfad ró-ard. An scoilbhliain seo caite, chaill duine as gach cúigear dalta mí scoile ar a laghad. Teastaíonn gníomhaíocht leanúnach ina leith seo.”
Dúirt an tAire Stáit sa Roinn Oideachais le freagracht speisialta as Oideachas Speisialta agus Cuimsiú, Michael Moynihan
“Tá sé de chumhacht ag gach duine i saol dalta tinreamh scoile a spreagadh. Nuair is féidir le leanbh nó le duine óg dul ar scoil, ba chóir dóibh dul ar scoil. Is lá nua é gach lá scoile agus is deis nua é do gach duine tinreamh scoile a spreagadh ar bhonn gníomhach.”
Dúirt Áine O’Keeffe, Stiúrthóir TESS:
“Is é príomhfheidhm TESS tinreamh scoile a mhéadú. Táimid thar a bheith sásta feachtas ilmheán náisiúnta nua a sheoladh, i gcomhar leis an Aire McEntee, atá dírithe ar fheasacht a ardú maidir leis an tionchar a bhíonn ag laethanta scoile a chailleadh anseo agus ansiúd, agus iad siúd atá freagrach as leanaí scoile a threorú chuig acmhainní tacaíochta chun tinreamh laethúil a fheabhsú.
“Tá áthas ar TESS freisin leis an bhfreagra thar a bheith dearfach atá faighte ag Creat Anseo ó scoileanna ar fud na hÉireann. Táimid á rolladh amach chuig 60 scoil eile an téarma seo, agus tá sé de chumas againn é a thabhairt isteach do go leor eile sa scoilbhliain reatha agus do gach scoil faoi 2028.”
Féach ar an bhfeachtas teilifíse anseo: https://www.youtube.com/watch?v=NLsNP4lXOKU
An uirlis tinrimh Anseo a leathnú
Tar éis triail rathúil i gceithre scoil le linn 2023–2024, tá TESS agus an Roinn Oideachais agus Óige ag tosú anois ar chur i bhfeidhm céimnithe náisiúnta na samhla Anseo chuig seasca scoil. Is uirlis phraiticiúil í Anseo a chabhraíonn le scoileanna tinreamh a fheabhsú. Cuidíonn an tsamhail le scoileanna patrúin neamhláithreachta a aithint ag leibhéal an dalta, an ranga agus na scoile ina hiomláine chun freagraí casta agus tráthúla a fhorbairt ar na príomhchúiseanna le neamhláithreacht scoile. Cuidíonn sé seo le scoileanna freagairt ar bhealach tráthúil agus spriocdhírithe. Trí úsáid a bhaint as an tsamhail, beidh ceannaireacht na scoile in ann a sonraí tinrimh ar leibhéal na scoile a úsáid chun a bpatrúin tinrimh a thuiscint agus idirghabhálacha cuí a phleanáil do gach dalta.
Maidir leis an bhfeachtas tinrimh ar fud na tíre:
Léiríonn an feachtas conas a chuidíonn tinreamh scoile le leanaí foghlaim, fás agus cairde a dhéanamh. Léiríonn sé gur tús úrnua é gach lá scoile, lán sceitimíní agus deiseanna nua. Tá sé mar aidhm ag an bhfeachtas feasacht a mhúscailt faoin líon laethanta scoile atá á gcailleadh, agus an chaoi a bhféadfadh na laethanta caillte sin carnadh suas le himeacht ama. Go suntasach, taispeánann sé do thuismitheoirí, caomhnóirí agus scoileanna cá bhfaighidh siad tuilleadh eolais agus tacaíochta chun cabhrú le tinreamh a fheabhsú: gov.ie/SchoolAttendance.
Is féidir le gach duine i saol linbh nó duine óig cabhrú le tinreamh scoile a spreagadh. Nuair is féidir le leanbh nó le duine óg dul ar scoil, ba chóir dóibh dul ar scoil. Is lá nua é gach lá scoile agus is deis nua é do gach duine chun tacú le tinreamh scoile agus é a spreagadh ar bhonn gníomhach.
Beidh an feachtas le feiceáil ar fud raon leathan ardán, lena n-áirítear:
- Teilifís agus raidió
- Fógraíocht chlóite agus lasmuigh (scáthláin bus/Luas, pictiúrlann)
- Na meáin shóisialta agus físeán ar éileamh
- Gníomhaíochtaí for-rochtana cuimsitheacha
Eolas Breise
Maidir le TESS
Cuireann TESS, atá faoi chúram na Roinne Oideachais agus Óige ó 2021, tinreamh, rannpháirtíocht agus coinneáil chun cinn trí thrí shnáithe:
- An tSeirbhís Leasa Oideachais
- An Scéim Idirchaidrimh Baile, Scoile agus an Phobail (HSCL)
- Clár Críochnaithe Scoile (CCS)
Oibríonn na seirbhísí seo i gcomhar le scoileanna, teaghlaigh agus pobail chun tacú le daltaí atá i mbaol imeacht ón scoil go luath agus chun comhpháirtíochtaí láidre idir tuismitheoirí agus scoileanna a chothú.
Tugann an Creat Anseo cumhacht do scoileanna anailís a dhéanamh ar shonraí tinrimh agus réitigh shaincheaptha a chur i bhfeidhm a thugann aghaidh ar a ndúshláin uathúla - atá inscálaithe do dhaltaí aonair agus inoiriúnaithe ar fud comhthéacsanna éagsúla scoile.
Tuilleadh torthaí atá leagtha amach i dTuarascáil Bhliantúil Tinrimh agus i dTuarascáil Neamhláithreachta Daltaí TESS don scoilbhliain 2023/2024:
- I scoileanna DEIS Banda Uirbeach 1, áit a bhfuil dúshláin shocheacnamaíocha níos mó roimh dhaltaí, cailleadh 994,183 lá—arb ionann iad agus 11% den iomlán—agus chaill 38% de dhaltaí 20 lá nó níos mó. Tá sé seo laghdaithe ó 1,099,380 lá a cailleadh (11.9% den iomlán) sa bhliain scoile 2022/23 agus 42.9% de dhaltaí a chaill 20 lá nó níos mó.
- Tá rátaí coinneála in iar-bhunscoileanna na hÉireann fós ard, agus 90% de na daltaí a thosaigh sa chéad bhliain in 2017 ag déanamh na hArdteistiméireachta faoi 2022 nó 2023
- Thit rátaí coinneála in iar-bhunscoileanna DEIS go 83.4% in 2023, síos ó 83.8% in 2019, ach laghdaigh sé an bhearna le scoileanna nach scoileanna DEIS iad go 8.7 pointe ó 9.3 pointe in 2019
Áirítear ar an dul chun cinn go dtí seo ar phríomhthionscnaimh chun freastal scoile a chur chun cinn agus dul i ngleic le neamhláithreacht:
- Athchóiriú Reachtaíochta: Pleananna chun an tAcht Oideachais (Leas) 2000 a leathnú chun leanaí faoi bhun sé bliana d’aois a áireamh sa bhunscoil.
- Creat Anseo: Tar éis scéim phíolótach rathúil, cuireadh tús le Céim 1 an mhí seo i 60 scoil, agus cuirfear i bhfeidhm go hiomlán é ar fud na scoile uile faoi 2028.
- Feachtas Náisiúnta Ilmheán chun feasacht ar thinrimh a chur chun cinn.
- Tuairisceáin Bhliantúla Tinrimh: Mheabhraigh scoileanna a ndualgais tuairiscithe chun pleanáil agus tacaíocht níos fearr a chumasú.
- Comhdháil Náisiúnta Tinrimh in 2026 chun dea-chleachtais a roinnt.
- Tionscadal Scóipe Sonraí Fíor-Ama: Ar siúl chun idirghabháil níos luaithe a chumasú.
