Deich dTionscadal Aeráide don Óige á maoiniú ag infheistíocht de €500,000

D’fhógair an tAire Oideachais agus Óige, Hildegarde Naughton, inniu (Dé Céadaoin) beagnach €500,000 i maoiniú do dheich dtionscadal um cheartas aeráide faoi stiúir na hóige a bheidh ar siúl ar fud na hÉireann in 2026, mar chuid de thiomantas leanúnach an Rialtais tacú le daoine óga chun ceannaireacht a ghlacadh ar an athrú aeráide laistigh dá bpobail féin.

I measc na dtionscadal tá meascán de thionscnaimh náisiúnta agus réigiúnacha, lena n-áirítear clár nuálaíochta sóisialta in iarthar na hÉireann agus clár gasógaíochta atá dírithe ar Ionad Gasóg agus Éiceolaíoch Loch Deán.

Cabhraíonn Ciste an Cheartais Aeráide don Aos Óg le daoine óga idir 10 mbliana agus 25 bliain d’aois páirt a ghlacadh i dtionscadail a mhúsclaíonn feasacht, a fhorbraíonn scileanna agus a chuireann gníomh praiticiúil chun cinn maidir le saincheisteanna aeráide laistigh dá bpobail féin. I measc thionscadail na bliana seo tá:

• Tionscadal in iarthar na hÉireann a neartaíonn litearthacht aeráide, ceannaireacht óige agus rannpháirtíocht shibhialta trí cheardlanna, scéalaíocht dhigiteach agus ealaíona comhoibríocha.
• Sraith imeachtaí téamacha a chomórann Seachtain an Cheartais Aeráide, ag críochnú le Féile an Domhain.
• Cónaitheacht Ceartais Aeráide do 50 duine óg faoi stiúir Chomhairle Náisiúnta na nÓg in Éirinn.
• Clár oideachais hidrigine a sholáthraíonn cur chuige cuimsitheach, teagmhálach i leith fuinneamh in-athnuaite do 100 duine óg.
• Tionscadal a dhíríonn ar Sprioc Forbartha Inbhuanaithe 15 de chuid na Náisiún Aontaithe (An Saol ar an Talamh), lena n-áirítear gníomhaíochtaí ar nós tógáil boscaí éan agus tascanna caomhnaithe.
• Foireann uirlisí um Cheartas Aeráide do shaorálaithe agus d’oibrithe óige a fhorbairt agus a dháileadh.
• Tionscnamh inbhuanaithe déanta amharclainne a chuireann cleachtais atá freagrach ó thaobh an chomhshaoil de chun cinn i dtaca le feistis, seiteanna agus dearadh.
• Foireann Nuálaíochta um Cheartas Aeráide don Aos Óg ag Loch Deán i gContae Chill Mhantáin a bhunú agus a fhorbairt.

Le chéile, tacóidh na tionscadail sin le hoideachas aeráide, rannpháirtíocht phobail, feachtais feasachta agus gníomhaíocht phraiticiúil, theagmhálach chomhshaoil ar fud na tíre.

Ó bunaíodh é in 2020, tá beagnach €3.5 milliún curtha ar fáil ag an gCiste um Cheartas Aeráide don Aos Óg i dtaca le tionscnaimh faoi stiúir na hóige a bhfuil taca á chur fúthu ag infheistíocht leanúnach an Rialtais i gcumasú daoine óga chun ról gníomhach a ghlacadh i ngníomhaíocht aeráide.

Dúirt an tAire Naughton:

CRÍOCH

Tacaíonn Ciste an Cheartais Aeráide don Aos Óg le tionscnaimh atá faoi stiúir na hóige agus a bhaineann le ceartas aeráide ar leibhéal pobail, réigiúnach agus náisiúnta. Is é príomhchuspóir an chiste rannpháirtíocht ghníomhach daoine óga a chur chun cinn i ngníomhaíochtaí, i dtionscnaimh agus i gcláir cheartais aeráide a fhorbraíonn agus a thacaíonn lena n-eolas, lena gcumas gníomhaithe agus lena gcumasú maidir le ceartas aeráide.

Seoladh Deiseanna don Óige, an Straitéis Náisiúnta um Obair Óige agus Seirbhísí Gaolmhara i mí Mheán Fómhair 2024. Tugtar faoi deara sa straitéis an tosaíocht a thugann daoine óga do shaincheisteanna aeráide agus is é an dara ceann dá thrí chuspóir straitéiseacha a chinntiú go bhfuil ‘cur chuige bunaithe ar chomhionannas agus ar chearta leabaithe i ngach seirbhís oibre óige agus i ngach struchtúr tacaíochta’. Ciallaíonn an cuspóir seo, i measc nithe eile, gur cheart do sheirbhísí agus scéimeanna óige gealltanais na hÉireann maidir le Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe a chur chun cinn a léiriú agus tacú leo.

Tá na tionscadail go léir atá á maoiniú faoi Chiste an Cheartais Aeráide don Aos Óg 2026 á dtreorú ag eagraíocht náisiúnta óige atá á maoiniú faoin Scéim Deontais do Sheirbhísí Óige de chuid na Roinne Oideachais agus Óige.

Tá deontais á gceadú don dá iarratas ‘chuibhreannais’ seo a leanas:

• ECO-EOECNA (i gceannas) le Feachtas Óg-Ghluaiseacht Gaeilge, Tionscadal Óige Poppintree agus Macra na Feirme:

Tá sé mar aidhm ag togra ECO-EOECNA, i gcomhpháirtíocht le Feachtas, Tionscadal Óige Poppintree agus Macra na Feirme, daoine óga ar fud na hÉireann a chumasú chun páirt fhónta a ghlacadh in oideachas, abhcóideacht agus gníomh maidir le ceartas aeráide.

• Comhairle Náisiúnta na nÓg in Éirinn (i gceannas), YMCA Éireann, Seirbhís Óige Réigiúnach Sphere 17 agus Concern ar fud an Domhain

Tugtar Tionscadal na nGlúnta Amach Anseo 2026 ar an togra seo agus tá sé mar aidhm aige cur le blianta fada d’obair atá maoinithe ag an YCJF.

Bronnadh maoiniú ar na heagraíochtaí seo a leanas freisin:

Tá togra Kinia ag cur leis an tionscadal hidrigine a mhaoinigh YCJF in 2025 agus tá sé mar aidhm aige 100 duine a tharraingt isteach.

Díríonn an tionscadal seo ar SFI 15 – An Saol ar Talamh, de chreat na Spriocanna Domhanda.

Tá sé mar aidhm ag an tionscadal seo foireann uirlisí um cheartas aeráide don obair dheonach atá comhtháite lena gcóras punainne My VP a fhorbairt agus a scaipeadh go náisiúnta.

Tá sé mar aidhm ag an tionscadal seo tionóil ceartais aeráide réigiúnacha agus náisiúnta faoi stiúir na hóige, grúpaí gníomhaíochta áitiúla, foghlaim piaraí an domhain theas, agus tionscnaimh um fhorbairt acmhainne oibrithe óige a sholáthar.

Tá sé mar aidhm ag an tionscadal seo daoine óga a chumasú chun gníomhú mar chomhdhearthóirí, éascaitheoirí agus oideoirí piaraí chun ceardlanna ceartais aeráide, gníomhaíochtaí foghlama lasmuigh agus tionscadail ghníomhaíochta comhshaoil faoi stiúir na hóige a chruthú agus a sholáthar.

Tá sé mar aidhm ag an tionscadal seo litearthacht aeráide, ceannaireacht óige agus rannpháirtíocht shibhialta a neartú trí cheardlanna, scéalaíocht dhigiteach agus ealaíona comhoibríocha.

Tá sé mar aidhm ag an tionscadal seo athbhreithniú a dhéanamh ar an gclár Future Proof atá ag Foróige cheana féin; leagan VR den chlár a sholáthar; coincheap Fhoraois Foróige a fhorbairt; an tionscnamh Just Grow a leathnú agus a aistriú; agus seimineáir ghréasáin ar cheartas aeráide a reáchtáil.

Tá sé mar aidhm ag an tionscadal seo suas le 16 cheardlann a reáchtáil ar fud na tíre agus Foireann Uirlisí Amharclannaíochta Óige atá Dearfach ó thaobh na hAeráide de a tháirgeadh atá inrochtana go héasca.

Leithdháiltí an Chiste um Cheartas Aeráide don Óige 2026

Tugtar achoimre ar an maoiniú do na deich n-iarratas rathúla sa tábla thíos: