Éire ar bharr an Aontais Eorpaigh maidir le Dea-Shláinte Féintuairiscithe
- Foilsithe: 8 Eanáir 2026
- An t-eolas is déanaí: 8 Eanáir 2026
Thug Jennifer Carroll MacNeill TD, an tAire Sláinte, chun suntais inniu gur choinnigh Éire a seasamh mar an tír AE leis an ráta féintuairiscithe dea-shláinte is airde.
Léiríonn sonraí sa Staid Sláinte is déanaí i bPróifílí Sláinte Tíre an Aontais gur mheas ceathrar as gach cúigear (80 %) d’aosaigh Éireannacha go raibh a sláinte go maith nó go han-mhaith in 2024. Is é sin an cion is airde san Aontas Eorpach, agus coinníonn sé an ráta ard a taifeadadh in 2023.
Tugann próifílí tírshonracha, arna bhfoilsiú ag ECFE agus ag an bhFaireachlann Eorpach i gcomhar leis an gCoimisiún Eorpach, forléargas ar chórais sláinte agus sláinte san Aontas/sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch, agus leagann siad béim ar réimsí ina bhfuil feidhmíocht láidir chomh maith le dúshláin.
Dúirt an tAire Carroll MacNeill:
“Déanann ár seirbhís sláinte a dícheall cúram ardchaighdeáin a chur ar fáil a chuireann ar chumas daoine maireachtáil ní hamháin níos faide, ach níos fearr. Tá an t-ionchas saoil in Éirinn 1.5 bliain os cionn mheán an Aontais anois, ag 82.9 bliain, agus is ábhar misnigh é go measann formhór mór na ndaoine fásta go bhfuil a sláinte go maith nó go han-mhaith, an ráta is airde san Aontas.
“Tugann na sonraí seo agus sonraí eile atá i bPróifíl Sláinte Tíre na hÉireann léargas an-luachmhar ar éifeachtacht agus inrochtaineacht ár seirbhísí cúraim sláinte agus cuidíonn siad le bonn eolais a chur faoi bheartas amach anseo.”
I measc na mbuaicphointí i bPróifíl Sláinte Tíre na hÉireann tá:
- Ba é 82.9 bliain an t-ionchas saoil tráth breithe in 2023, 1.5 bliain os cionn mheán an Aontais.
- Thit leitheadúlacht an tobac laethúil in Éirinn go 14 % in 2022, go mór faoi bhun mheán an Aontais de 19 %, rud a léiríonn tionchar na mbeartas marthanach rialaithe tobac.
- Tá caiteachas sláinte na hÉireann per capita 17 % os cionn mheán an Aontais (2023).
- Tá ráta básmhaireachta inseachanta na hÉireann 21 % níos ísle ná meán an Aontais, agus sáraíonn marthanas 30 lá tar éis taomanna croí agus strócanna leibhéil an Aontais.
- Tá feabhas tagtha ar rátaí marthanais ailse in Éirinn i ngach cineál ailse le deich mbliana anuas.
- Tá an caiteachas cógaisíochta miondíola in Éirinn 7 % faoi bhun mheán an Aontais in 2023 - rud a léiríonn bearta éifeachtacha imshrianta costais.
Tugtar faoi deara freisin na dúshláin a bhaineann le feidhmíocht sláinte na hÉireann. B’ionann cúram othar cónaitheach agus 35 % den chaiteachas ar shláinte in 2023, os cionn mheán an Aontais de 28 %, agus béim á leagan ar na dúshláin atá os comhair uaillmhian Sláintecare an t-éileamh ar chúram a aistriú i dtreo suíomhanna bunscoile agus pobail neartaithe.
Sa bhliain 2024, thuairiscigh 5% de dhaoine fásta in Éirinn go raibh riachtanais neamhchomhlíonta acu maidir le cúram príomhúil, os cionn mheán an AE de 3%. Leagadh béim sa tuarascáil freisin ar mhoilleanna ar rochtain ar chógais nua, mar gheall ar phróisis fhadtréimhseacha um Measúnú ar Theicneolaíocht Sláinte agus ar phróisis phraghsála.
Dúirt an tAire Carroll MacNeill:
“Is mian linn cúram tráthúil ar ardchaighdeán a chur ar fáil chomh gar agus is féidir don bhaile agus is é sin an fáth a bhfuilimid ag infheistiú inár seirbhísí coisc agus cúraim phríomhúil agus ag leathnú na seirbhísí sin.
“Tá dul chun cinn suntasach déanta againn le blianta beaga anuas, agus osclaíodh 51 Ionad Cúraim Phríomhúil nua ó bhí 2020 ann. Tá tionscnaimh ar nós ár gClár Bainistíochta Galar Ainsealach ag cur ar chumas níos mó othar a bhainistiú ina bpobal, rud a laghdaíonn an t-ualach ar ár n-ospidéil ghéarmhíochaine. Tá rochtain mhéadaithe againn freisin ar chúram liachleachtóirí ginearálta saor in aisce trí thairseacha incháilitheachta a leathnú, le tacaíocht ó infheistíocht leanúnach atá dírithe ar líon na liachleachtóirí ginearálta a mhéadú.
“Is iad na forbairtí sin is bonn le seirbhís sláinte atá níos mó agus níos ullmhaithe agus atá in ann freastal ar riachtanais ár ndaonra atá ag fás agus ag dul in aois.”
Tugtar faoi deara freisin i bPróifíl Sláinte Tíre na bliana seo go bhfuil méadú tagtha ar líon na ndaoine óga a úsáideann toitíní leictreonacha. In 2022, aicmíodh 19 % de dhaoine fásta in Éirinn mar dhaoine a bhfuil murtall orthu, ceithre phointe céatadáin níos airde ná 2017 (15 %) agus os cionn mheán an Aontais de 15 % freisin.
Bhí an méid seo le rá ag an Aire Sláinte Poiblí, Folláine agus na Straitéise Náisiúnta Drugaí Jennifer Murnane O'Connor:
“Cé go bhfuil mé sasta leis an laghdú taifeadta ar rátaí caitheamh tobac, is ábhar imní i gcónaí é an méadú ar vapáil, rud a bhfuilimid ag dul i ngleic leis go réamhghníomhach.
‘Tá toirmeasc curtha againn cheana féin ar dhíol vápáil le daoine faoi bhun 18 mbliana d’aois agus tá obair ar siúl chun cosc a chur ar vápáil aon úsáide chomh maith le srian a chur le blasanna agus pacáistiú na dtáirgí atá fágtha. Tá feachtas faisnéise um chosc vapála seolta ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) freisin, atá dírithe ar chabhrú le tuismitheoirí tacú lena leanaí vapáil a sheachaint.
“Tá Éire ar thús cadhnaíochta ar fud an domhain le fada maidir le rialú tobac agus táim ag tnúth le tionchar ár mbeart beartais reatha a fheiceáil léirithe i bPróifílí Sláinte Tíre a bheidh ann amach anseo.
“Tá imní orm, áfach, go bhfuil ár leibhéil mhurtaill fós níos airde ná meán an Aontais, go háirithe ós rud é go gcuireann murtall ualach suntasach ar sheirbhísí sláinte.
“Tá an obair ar ár straitéis nua maidir le murtall ag dul chun cinn, agus tacóidh sí le forbairt tionscnamh agus beart a thacaíonn le níos mó daoine saol níos sláintiúla a bheith acu.”
Nótaí
Tá Próifíl Sláinte Tíre na hÉireann chomh maith le deais idirghníomhach ar fáil ag Próifílí Sláinte Tíre ECFE