Fógraíonn an tAire Comhaontuithe Creata maidir le Soláthar agus Praghsáil Cógais le Cógais d'Éirinn agus do Chumann Cúraim Sláinte Cógaisíochta na hÉireann
- Foilsithe: 4 Márta 2026
- An t-eolas is déanaí: 6 Márta 2026
D’fhógair an tAire Sláinte, Jennifer Carroll MacNeill TD, inniu go bhfuil dhá Chreat-Chomhaontú nua maidir le Soláthar agus Praghsáil Cógais curtha i gcrích agus sínithe ag an bpobal i gcuideachta Medicines for Ireland (Cógais d'Éirinn) agus Cumann Cógaiseoirí na hÉireann. Baineadh na Comhaontuithe amach i ndiaidh iarrachtaí comhoibríocha idir an Stát agus an tionscal. Leanann an fógra seo fógra na gComhaontuithe i bPrionsabal i mí Eanáir.
Cuirfidh na Comhaontuithe ar chumas othair in Éirinn rochtain níos tapúla a fháil ar chógais nuálacha nua. Léiríonn siad freisin tiomantas an Rialtais slándáil soláthair a chinntiú do chógais riachtanacha, rud a laghdóidh an baol ganntanas cógais d’othair agus inbhuanaitheacht na seirbhísí sláinte á cosaint ag an am céanna.
Ag an am seo de neamhchinnteacht gan fasach i mbeartas cógaisíochta idirnáisiúnta, tacóidh na Comhaontuithe seo le cinnteacht agus comhsheasmhacht níos fearr i leith soláthar cógaisíochta agus leigheasanna na hÉireann. Forbraíodh iad i ndlúthchomhpháirtíocht idir an Roinn Sláinte, an Roinn Caiteachais Phoiblí, Bonneagair, Seirbhíse Poiblí agus Digitithe, Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) agus an earnáil chógaisíochta.
Baineann othair ar fud na hÉireann leas as na Comhaontuithe trí réimse beart a chur ar fáil chun:
- Slándáil sholáthar cógas a neartú, aghaidh a thabhairt ar an mbaol ganntanas agus a dtionchar ar othair a íoslaghdú;
- Lainseálacha neamhphaitinne a spreagadh, rud a fheabhsaíonn rochtain ar chógais;
- Rochtain níos tapúla a sholáthar d’othair, lena n-áirítear gealltanas agus próiseas struchtúrtha i dtreo amlíne 180 lá a bhaint amach le haghaidh cinntí aisíocaíochta faoi R1 2029, rud a luathóidh rochtain othar ar chóireálacha nua;
- Cumas a fhorbairt chun feabhsuithe a chur i bhfeidhm ar fud an phróisis praghsála agus aisíocaíochta; agus
- Tacú le hinbhuanaitheacht airgeadais na seirbhísí sláinte in Éirinn.
Tá an Stát agus an earnáil tar éis teacht ar chomhaontú freisin comhpháirtíocht straitéiseach a fhorbairt don todhchaí. Tacóidh an chomhpháirtíocht seo le forbairt cláir phíolótaigh um rochtain luath do ghalair neamhchoitianta i gcomhréir le gealltanais an Chláir Rialtais.
Dúirt an tAire Carroll MacNeill:
"I mí Eanáir, d'fhógair mé gur thángthas ar chomhaontuithe i bprionsabal maidir le dhá Chreat-Chomhaontú nua maidir le Soláthar agus Praghsáil Cógais." Ó shin i leith, tá na páirtithe uile ag obair go dian chun an téacs mionsonraithe agus na gealltanais a fhorbairt, a bhfuil sé mar aidhm leo rochtain ar chógais agus soláthar cógais a fheabhsú.
“Léiríonn na Comhaontuithe seo tiomantas na hÉireann chun slándáil sholáthar cógas a fheabhsú, nuálaíocht a luach saothair, agus inacmhainneacht a chinntiú, chun go mbeidh ár seirbhísí sláinte in ann an cúram ceart a sholáthar san áit cheart ag an am ceart d’othair ar fud na hÉireann.”
“Neartóidh an Comhaontú Creatlaí nua le Cógais d'Éirinn soláthar slán agus cobhsaí cógais bhithchosúla agus cineálacha, rud a chinnteoidh rochtain mhéadaithe ar chógais bhithchosúla den scoth.” Aithneofar ann freisin deiseanna chun luach a chur leis an Stát trí chlár píolótach a bhainfidh leas as na buntáistí uathúla a thairgeann Cógais Bhreisluacha.
“Is céim mhór chun cinn í an Comhaontú Creatlaí nua leis an gCumann Cógaiseoirí na hÉireann maidir le rochtain ar chógais nuálacha a fheabhsú agus deimhneacht agus intuarthacht fheabhsaithe a sholáthar d’othair in Éirinn.” Baineann sé cothromaíocht amach idir infheistíocht a dhéanamh i gcógais nua, taighde agus forbairt a chothú agus inbhuanaitheacht airgeadais a choinneáil ag an am céanna.
"Le chéile, tacaíonn na Comhaontuithe seo le hinfheistíocht agus nuálaíocht leanúnach i gcógais ag am ríthábhachtach d'Éirinn agus don earnáil chógaisíochta." I mbliana tá buiséad taifead againn do chógais, arna mhéadú faoi bhreis is €200 milliún agus €30 milliún curtha i leataobh chun tacú le rochtain ar na cógais is déanaí.
"Is mór agam ranníocaíochtaí agus iarrachtaí comhoibríocha gach duine a bhí páirteach i dteacht ar na Comhaontuithe seo."
Beidh na Comhaontuithe nua seo i bhfeidhm go dtí an 31 Nollaig 2029 agus foilseofar doiciméid deiridh an Chomhaontaithe sna laethanta amach romhainn.
Nótaí
Tá comhaontuithe déanta ag an Stát leis an tionscal cógaisíochta ó na 1970idí, rud a thugann deimhneacht agus cobhsaíocht do sholáthar agus do phraghsáil cógas.
Le linn thréimhse na gComhaontuithe roimhe seo (2021–2025), tugadh isteach 250 cógas nua, lena n-áirítear 101 le haghaidh cóireáil ailse agus 69 le haghaidh galair neamhchoitianta.
Tá an Stát tiomanta do rochtain thráthúil ar chógais nua agus nuálacha a sholáthar d’othair, agus is tosaíocht don Rialtas é seo.
I mbliana, tá €30 milliún breise leithdháilte sa Bhuiséad le haghaidh drugaí nua as maoiniú méadaithe de €217 milliún do bhuiséad na gcógas.
I mbuiséid 2021 go 2025, leithdháileadh €158m le hinfheistiú i ndrugaí nua d’othair.
Nuair a cheadaítear na cógais seo, is féidir go mbeadh costas iomlán a soláthair, de réir mar a mhéadaíonn a nglacadh, níos mó ná an costas tosaigh seo i bhfad níos mó ná an chéad bhliain.
Tá inbhuanaitheacht chaiteachas an Stáit ar chógais ríthábhachtach ó tharla go bhfuil méadú suntasach tagtha ar an gcaiteachas ó 2021 i leith agus go bhfuil sé anois beagnach €1 as gach €8 de chaiteachas sláinte poiblí.
Tuairiscíonn an ECFE gurb í Éire an tríú ráta is airde san Eoraip maidir le clúdach stáit ar chaiteachas cógaisíochta.
Mar chuid de na cainteanna, chomhaontaigh an Stát agus an earnáil cógaisíochta comhpháirtíocht straitéiseach a fhorbairt amach anseo maidir le clár rochtana luath bosca gainimh a fhorbairt le haghaidh cruthúnas coincheapa i gcás galair neamhchoitianta, agus aird á tabhairt ar na gealltanais laistigh de Chlár an Rialtais