Rith an tAire Butler Bille stairiúil Meabhairshláinte trí dhá Theach an Oireachtais
- Foilsithe: 1 Bealtaine 2026
- An t-eolas is déanaí: 1 Bealtaine 2026
- Tá 268 alt sa Bhille duine-lárnach seo agus cosnóidh sé cearta daoine a bhfuil deacrachtaí meabhairshláinte acu sna blianta atá romhainn
- Glacadh le beagnach 800 leasú Rialtais ó foilsíodh an Bille in 2024
D’éirigh leis an Aire Stáit um Meabhairshláinte, Mary Butler, pas deiridh an Bhille Meabhairshláinte 2024 a fháil trí dhá Theach an Oireachtais inniu. Cuirfear an reachtaíocht shuntasach seo anois faoi bhráid Uachtarán na hÉireann lena breithniú.
Ghabh an tAire Butler buíochas leis na Teachtaí Dála agus leis na Seanadóirí as a dtacaíocht agus as an díospóireacht chuiditheach ar an reachtaíocht, agus os cionn 40 uair an chloig caite uirthi sa Dáil agus sa Seanad, agus dúirt sí:
“Táim bródúil gur thug mé an Bille seo ón Scéim Ghinearálta go dtí go ritheadh é trí dhá Theach an Oireachtais inniu. Bhí achtú an Bhille seo mar thosaíocht fhadtéarmach agam féin agus ag an Rialtas.
“Rialóidh an Bille seo gach seirbhís mheabhairshláinte pobail den chéad uair, lena n-áirítear gach seirbhís mheabhairshláinte do leanaí agus d’ógánaigh sa phobal. Ligfidh an Bille seo do dhaoine 16 agus 17 mbliana d’aois toiliú lena gcóireáil mheabhairshláinte ar an mbonn céanna le cúram sláinte fhisiciúil. Tabharfar isteach cosaintí suntasacha nua do dhaoine atá ag fáil cóireála meabhairshláinte, go háirithe maidir le toiliú don chóireáil agus úsáid cleachtas sriantach.”
Lean an tAire Butler ar aghaidh:
“Is píosa reachtaíochta é seo nach dtarlaíonn ach uair i nglúin. Achtaíodh an tAcht Meabhairshláinte deireanach in 2001 ag an Taoiseach reatha. Roimhe sin, ba í 1945 an uair dheireanach. Creidim go seasfaidh an Bille atá rite againn anseo inniu tástáil an ama agus tá súil agam go mbeidh sé i bhfeidhm ar feadh blianta fada, mura mbíonn ar feadh na mblianta amach romhainn.
“Is é cuspóir an Bhille seo cur chuige níos duine-lárnaí, bunaithe ar chearta an duine, a thabhairt isteach i reachtaíocht na seirbhísí meabhairshláinte. Tabharfaidh an Bille seo cumhacht do dhaoine atá ag fáil seirbhísí meabhairshláinte cinntí a dhéanamh faoina gcúram agus faoina gcóireáil féin, agus meas á léiriú ar a nguth agus ar a rogha.
“Tá súil agam go n-achtófar an Bille seo go foirmiúil an tseachtain seo chugainn tar éis breithniú ag an Uachtarán. Déanfaidh an tAcht ríthábhachtach seo ár reachtaíocht mheabhairshláinte a nuachóiriú agus cuirfidh sé na cosaintí riachtanacha i bhfeidhm chun a chinntiú go seasfar le cearta daoine a bhfuil deacrachtaí meabhairshláinte acu sna blianta amach romhainn.”
Mar fhocal scoir dúirt an tAire:
“Táim meáite ar an Acht Meabhairshláinte 2026 a chur i bhfeidhm chomh luath agus is féidir. Féachfaidh mé lena chinntiú go gcuirfear na hacmhainní riachtanacha ar fáil mar chuid de phróiseas na Meastachán bliantúil do 2027.”
Nótaí d’Eagarthóirí
Is é cuspóir an Bhille ná:
- Athbhreithniú agus feabhsú a dhéanamh ar thaithí daoine a ligtear isteach go héigeantach i suíomh géarchúraim mheabhairshláinte.
- Cosaintí nua a chur ar fáil do na daoine sin, agus cur chuige leasaithe a thabhairt isteach maidir le toiliú don chóireáil, lena chinntiú go mbeidh níos mó tionchair ag daoine ar chinntí faoina gcóireáil.
- Cumhachtaí nua a thabhairt don Choimisiún Meabhairshláinte chun gach seirbhís mheabhairshláinte pobail a rialáil, lena n-áirítear seirbhísí meabhairshláinte do leanaí agus d’ógánaigh sa phobal.
- Foráil a dhéanamh sa reachtaíocht do chuid ar leith den Bhille a bhaineann go heisiach le cúram agus cóireáil leanaí agus daoine óga i suíomhanna géarchúraim mheabhairshláinte, lena n-áirítear cead a thabhairt do dhaoine 16 agus 17 mbliana d’aois toiliú lena gcóireáil mheabhairshláinte ar an mbonn céanna le cúram sláinte fhisiciúil.
- Foilsíodh an Bille Meabhairshláinte i mí Iúil 2024, chríochnaigh sé gach céim sa Dáil i mí Iúil 2025, chríochnaigh sé gach céim sa Seanad i mí Aibreáin 2026 agus cuireadh an tuairisc ar ais chuig an Dáil an 29 Aibreán 2026.
- Lean an tAire Butler agus oifigigh na Roinne Sláinte ar aghaidh le dul i gcomhairle go forleathan le príomhpháirtithe leasmhara faoin mBille le linn an phróisis reachtaíochta. Bhí tionchar díreach ag an gcomhairliúchán seo ar na beagnach 800 leasú Rialtais ar an mBille.
- I measc na leasuithe is suntasaí tá:
- Athruithe ar na forálacha maidir le toiliú don chóireáil do dhaoine fásta chun a chinntiú go mbeidh rochtain ag daoine ar chóireáil nuair nach bhfuil cumas cinnteoireachta acu agus nach bhfuil ionadaí cinnteoireachta ábhartha acu.
- Athruithe ar phróiseas ligean isteach go héigeantach leanaí agus a gcóireáil, lena n-áirítear cosc ar theiripe leictreach-thonnach do dhaoine faoi bhun 18 mbliana d’aois.
- Tabhairt isteach dhá alt nua a thugann cumhachtaí don Choimisiún Meabhairshláinte srianadh cógaseolaíoch a rialáil.