Foilsíonn an tAire Sláinte agus an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara an tríú Plean Gníomhaíochta Náisiúnta Aon Sláinte Amháin maidir le Frithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha 2026-2030 (iNAP3)
- Foilsithe: 25 Samhain 2025
- An t-eolas is déanaí: 25 Samhain 2025
D’fhoilsigh an tAire Sláinte, Jennifer Carroll MacNeill TD, agus an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD, an tríú Plean Gníomhaíochta Náisiúnta Aon Sláinte amháin de chuid na hÉireann inniu chun aghaidh a thabhairt ar Fhrithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach 2026-2030, ar a dtugtar iNAP3. Tagann an plean seo tar éis an dara Plean Gníomhaíochta Náisiúnta maidir le frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach 2021-2025 (iNAP2) agus d'fhorbair an Roinn Sláinte, an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara agus an Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil é i gcomhar le chéile. Tá foilsiú iNAP3 ar siúl i gcomhthráth leis an Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach (EAAD) an 18 Samhain agus leis an tSeachtain Dhomhanda um Fheasacht ar Fhrithmhiocróbach (WAAW) a bheidh ar siúl ón 18 go dtí an 25 Samhain.
Ag cur leis na bunchlocha láidre a leagadh faoi iNAP1 (2017-2020) agus iNAP2 (2021-2025), neartaíonn iNAP3 (2026-2030) tiomantas na hÉireann dul i ngleic leis an mbagairt dhomhanda atá ag fás maidir le friotaíocht in aghaidh frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach trí chur chuige Aon Sláinte Amháin - ag aithint an idirnasc idir sláinte an duine, sláinte ainmhithe agus an comhshaol.
Bhí an méid seo a leana le rá ag an Aire Sláinte Jennifer Carroll MacNeill:
‘Tá sé dearbhaithe ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte go bhfuil an fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar cheann de na 10 mbagairt sláinte poiblí is mó ar domhan atá roimh an gcine daonna. Éilítear de bharr an bhagairt sin cur chuige ilearnálach ar fud shláinte an duine, sláinte ainmhithe agus sláinte an chomhshaoil chun éifeachtacht na n-ábhar frithmhiocróbach a chaomhnú do na glúine atá le teacht. Leis an bPlean Gníomhaíochta Náisiúnta seo, iNAP3, tá sé léirithe againn go bhfuil Éire tiomanta go hiomlán do chur chuige comhchoiteann chun dul i ngleic le friotaíocht in aghaidh frithmhiocróbach. Mar sin féin, beidh a rath ag brath ar thiomantas leanúnach ó gach earnáil agus ó gach duine againn.
“Ó foilsíodh ár gcéad phlean iNAP in 2017, tá dul chun cinn suntasach déanta maidir le dul i ngleic leis an bhfrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha in earnáil na sláinte, agus ba mhaith liom buíochas a ghabháil le gach oibrí cúraim sláinte as a n-iarrachtaí ina leith sin.
Dúirt an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD:
“Tá friotaíocht frithmhiocróbach fós ar cheann de na dúshláin sláinte domhanda is mó inár linne. Le cur chuige na hÉireann ‘Aon Sláinte Amháin’,cosúil le iNAP3, leantar de bheith ag cinntiú go leanfaidh ár ngníomhaíochtaí comhchoiteanna de shláinte daoine, ainmhithe agus ár dtimpeallacht chomhroinnte a chosaint.’
Dúirt an tAire Heydon freisin:
“Tá fíorcheannaireacht léirithe ag pobail feirmeoireachta agus tréidliachta na hÉireann maidir le húsáid ábhar frithmhiocróbach a laghdú agus glacadh le dea-chleachtas chun sláinte ainmhithe a bharrfheabhsú. Leanfaidh earnáil na talmhaíochta de bheith ag obair as lámh a chéile lenár gcomhpháirtithe sa tsláinte agus sa chomhshaol chun dul chun cinn a chothú faoi iNAP3.’
Le seoladh iNAP3 in éineacht leis an tSeachtain Dhomhanda um Fheasacht ar Fhrithmhiocróbaigh, cuirtear i dtábhacht ceannaireacht agus tiomantas leanúnach na hÉireann d’iarrachtaí domhanda chun frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach a chomhrac, rud a chinntíonn go leanfaidh ábhair fhrithmhiocróbacha de bheith éifeachtach do na glúine atá le teacht.
D'aithin an bheirt Airí an tacaíocht agus an comhoibriú leanúnach le páirtithe leasmhara, go háirithe comhaltaí an Choiste Chomhairligh Idir-Rannaigh Náisiúnta um Fhrithsheasmhacht in aghaidh Ábhar Frithmhiocróbach as a gcomhairle agus a dtreoir maidir le forbairt an phlean.
Nótaí
Tá an tríú Plean Gníomhaíochta Náisiúnta Sláinte Amháin maidir le Frithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbach 2026-2030 (iNAP3) de chuid na hÉireann ar fáil. anseo.
Tá tuilleadh eolais faoi AMR agus foilseachán iNAP2 ar fáil ar chomhleathanach gréasáin AMR: www.gov.ie/amr
AMR
Is éard is frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha (AMR) ann ná frithsheasmhacht in aghaidh miocrorgánaigh in aghaidh druga a bhí éifeachtach ar dtús chun ionfhabhtuithe de bharr an mhiocrorgánaigh sin a chóireáil. Tá miocrorgánaigh fhrithsheasmhacha (lena n-áirítear baictéir, fungais, víris agus seadáin) in ann ionsaí a sheasamh ag drugaí frithmhiocróbacha, amhail drugaí frith-fhrithchaiteacha (m.sh., antaibheathaigh), frith-fhungasacha, frithvíreasacha, agus frithmhaláireach, ionas go mbeidh cóireálacha caighdeánacha neamhéifeachtach agus go leanann ionfhabhtuithe ar aghaidh, rud a mhéadaíonn an baol go scaipfidh siad ar dhaoine eile.
Tá ábhair fhrithmhiocróbacha riachtanach do chleachtadh na míochaine nua-aimseartha, rud a chumasaíonn idirghabhálacha agus cóireálacha leighis sofaisticiúla, amhail ceimiteiripe agus trasphlanduithe orgáin.
One Health
Is é an sprioc atá ag coincheap na One Health iarrachtaí comhoibríocha ildisciplíneacha a spreagadh ar fud earnálacha éagsúla amhail sláinte an duine, sláinte ainmhithe, talmhaíocht, agus an comhshaol chun na torthaí sláinte is fearr agus is féidir a bhaint amach do dhaoine agus d'ainmhithe. Molann sé cur chuige “uile-shochaí”, ag aithint go bhfuil sláinte daoine ceangailte le sláinte ainmhithe agus an chomhshaoil. Tá aitheantas faighte ar fud an domhain gurb é cur chuige Aon Sláinte amháin an bealach is éifeachtaí chun aghaidh a thabhairt ar dhúshlán domhanda na frithsheasmhachta fhaighte fhrithmhiocróbach. Cuireann an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (EDS) agus an Coimisiún Eorpach araon é seo chun cinn.
Pleananna Gníomhaíochta Náisiúnta maidir le frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach
Is tiomantas idirnáisiúnta iad Pleananna Gníomhaíochta Náisiúnta maidir le frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach do Bhallstáit an Choimisiúin Eorpaigh agus na hEagraíochta Domhanda Sláinte araon.
Sa dara Plean Gníomhaíochta Náisiúnta Aon Sláinte Amháin maidir le Frithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha 2021-2025 de chuid na hÉireann, ar a dtugtar iNAP2, glactar cur chuige One Health chun dul i ngleic le frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach (FSFM) agus tá sé ag teacht leis na cúig Chuspóir Straitéiseacha a leagtar amach i bPlean Gníomhaíochta Domhanda na hEagraíochta Domhanda Sláinte (2015) agus le ceanglais an Phlean Gníomhaíochta Eorpaigh maidir le Frithsheasmhacht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbacha (2017). Tá raon idirghabhálacha agus gníomhaíochtaí straitéiseacha sa phlean ar fud na n-earnálacha sláinte an duine, sláinte ainmhithe agus comhshaoil agus iad grúpáilte faoi chúig chuspóir straitéiseacha arb é is aidhm dóibh:
- An feasacht agus eolas ar FSFM a fheabhsú.
- Faireachas ar fhriothsheasamh in aghaidh antaibheathach agus ar úsáid antaibheathach a fheabhsú.
- Laghdú ar scaipeadh ionfhabhtaithe agus galair.
- Úsáid antaibheathach a bharrfheabhsú i sláinte daoine agus ainmhithe.
- Taighde agus infheistíocht inbhuanaithe a chur chun cinn i gcógas nua, uirlisí diagnóiseacha, vacsaíní agus idirghabhálacha eile.
Ó cuireadh iNAP2 i bhfeidhm, tá dul chun cinn suntasach bainte amach ag Éirinn i ngach earnáil, lena n-áirítear:
- Maoirseacht fhrithmhiocróbach a neartú i leigheas daonna agus tréidliachta.
- Úsáid fhoriomlán antaibheathach a laghdú in earnáil na sláinte daonna agus ainmhithe araon.
- Feabhsú a dhéanamh ar chórais náisiúnta faireachais frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach agus ar acmhainn saotharlainne.
- Cosc agus rialú ionfhabhtaithe a bharrfheabhsú.
- Feasacht agus oideachas an phobail a chur chun cinn maidir le húsáid fhreagrach frithmhiocróbach.
Tá iNAP3 (2026-2030) ailínithe le Plean Gníomhaíochta Domhanda nuashonraithe na hEagraíochta Domhanda um Fhriotaíocht in aghaidh Ábhair Fhrithmhiocróbach. Tá raon idirghabhálacha straitéiseacha sa phlean amhail a réamhtheachtaí le gníomhaíochtaí ar fud na n-earnálacha sláinte an duine, sláinte ainmhithe agus comhshaoil arna ngrúpáil faoi shé chuspóir straitéiseacha arb é is aidhm dóibh:
- Feasacht a neartú agus athrú sóisialta agus iompraíochta iomchuí a chur chun cinn chun rioscaí maidir le frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha a laghdú ar fud na n-earnálacha uile.
- Córais faireachais agus líonraí saotharlainne a neartú chun bonn eolais a chur faoi bheartais agus gníomhaíochtaí éifeachtacha fianaise-bhunaithe maidir le frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar fud na n-earnálacha uile.
- Cosc ionfhabhtaithe a threisiú ar fud na n-earnálacha uile chun ualach na ngalar tógálach agus an gá atá le hábhair fhrithmhiocróbacha a laghdú.
- Rochtain chothrom, úsáid iomchuí agus diúscairt shábháilte ábhar frithmhiocróbach, diagnóisice agus táirgí sláinte eile ar fud earnálacha a áirithiú.
- Infheistíocht inbhuanaithe a áirithiú i dtaighde agus nuálaíocht maidir le frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar fud na n-earnálacha uile.
- Rialachas ilearnálach, maoiniú inbhuanaithe agus cuntasacht a neartú le haghaidh freagairt chomhordaithe ar fhrithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha ar fud na n-earnálacha uile agus ar gach leibhéal.
Leagtar béim sa phlean ar oideachas, cosc, maoirseacht, comhoibriú, rialachas agus inbhuanaitheacht, chomh maith le fócas athnuaite ar chumarsáid mar phríomhluamhán chun athrú iompraíochta a spreagadh.
Leagtar amach iNAP3 straitéis náisiúnta chomhordaithe chun éifeachtacht fhadtéarmach ábhar frithmhiocróbach a chaomhnú tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:
- Béim níos mó ar chumarsáid, athrú iompraíochta, oideachas agus diagnóisic.
- Fócas méadaithe ar ionfhabhtú a chosc agus a rialú (IPC) agus ar vacsaíniú.
- Fócas níos fearr ar ainmhithe compánacha, each agus dobharshaothrú.
- Díriú athnuaite ar bhithshlándáil agus ar chosc ionfhabhtaithe i suíomhanna tréidliachta agus feirmeoireachta, chun an gá atá le hantaibheathaigh a laghdú trí dhul i ngleic leis an ngalar ag a fhoinse.
- Comhoibriú tras-earnála leanúnach san talmhaíocht agus sa chomhshaol, arna chomhordú ag an gCoiste um Chur i bhFeidhm Sláinte Ainmhithe (AHIC).
- Maoirseacht leanúnach ar fhrithmhiocróbach, ag cinntiú go bhfuil cinntí beartais, cleachtais agus infheistíochta trasna earnálacha bunaithe ar an eolaíocht, go bhfuil sonraí ag tacú leo, agus go bhfuil fís chomhroinnte mar threoir dóibh.
Buaicphointí earnála sonracha iNAP3
Tá roinnt buaicphointí earnála sonracha sa tuarascáil
Turas Sláinte an Duine: Gnóthachtálacha agus Buaicphointí
Aird a tharraingt ar Shláinte an Duine 1: Scéalta Othar & Foirne Cúraim Sláinte Tionscadal: Eispéiris Sepsis, Ionfhabhtaithe & Ffrithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbachh (FSFM) Tuarascáil 26
Aird a tharraingt ar Shláinte an Duine 2: Foirne Cúraim Líne IV
Turas Sláinte Ainmhithe: Gnóthachtálacha agus Aird a tharraingt ar gnéithe
Aird a tharraingt ar Shláinte Ainmhithe 1: Cás-Staidéar Mairteola
Aird a tharraingt ar Shláinte Ainmhithe 2: Dul i ngleic le frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach in earnáil na sicíní grísce in Éirinn
Turas Comhshaoil: Gnóthachtálacha agusAird a tharraingt ar gnéithe
Aird a tharraingt ar an gComhshaoil 1: Monatóireacht ar fhrithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach ar fud Uiscí Dromchla na hEorpa
Buaicphointe Comhshaoil 2: Anailís bearna chun riachtanais taighde a aithint chun gnéithe comhshaoil frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach a thuiscint
Is tionscnamh sláinte Eorpach é an Lá Feasachta Eorpach maidir le hÚsáid Antaibheathach atá á chomhordú ag ECDC. Cuireann sé ardán agus tacaíocht ar fáil do fheachtais náisiúnta maidir le húsáid ciallmhar antaibheathach san AE/LEE agus bíonn sé ar siúl gach bliain ar fud na hEorpa ar an 18 Samhain. Eagraítear EAAD i gcomhpháirtíocht leis an tSeachtain Dhomhanda um Fheasacht maidir le frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach, a eagraíonn an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte go bliantúil ón 18-24 Samhain.
Tá sé mar aidhm ag Seachtain Dhomhanda na Feasachta ar frithsheasmhacht fhaighte fhrithmhiocróbach feasacht a mhúscailt agus gníomhaíocht a spreagadh maidir le friotaíocht fhrithmhiocróbach Bíonn an feachtas domhanda ar siúl gach bliain ón 18-24 Samhain.