Fógraíonn an tAire Sláinte tabhairt isteach scagthástála do Chomheaspa imdhíonachta throm agus do Sheargadh matánach dromlaigh
- Foilsithe: 14 Aibreán 2026
- An t-eolas is déanaí: 14 Aibreán 2026
D’fhógair an tAire Sláinte, Jennifer Carroll MacNeill, TD, inniu go bhfuil tástáil le haghaidh Comheaspa imdhíonachta throm agus Seargadh matánach dromlaigh tosaithe anois tríd an gClár Náisiúnta um Scagthástáil Fuilspota Naíonán (an tástáil sáilphrioctha).
Ó inniu (Dé Luain), déanfar gach sampla tosaigh a fhaightear le haghaidh scagthástáil fuilspota naíonán a thástáil sa tsaotharlann scagthástála le haghaidh Comheaspa imdhíonachta throm agus Seargadh matánach dromlaigh, rud a mhéadóidh líon iomlán na riochtaí a ndéantar scagthástáil orthu faoin gclár go 11.
Dúirt an tAire Carroll MacNeill:
“Is cloch mhíle thábhachtach é Comheaspa imdhíonachta throm agus Seargadh matánach dromlaigh a chur leis an Clár Náisiúnta Scagthástála Fuilspota Naíonna agus tá a fhios agam go mbeidh fáilte mhór roimh an nuacht seo ag teaghlaigh ar fud na hÉireann.
"Cuireann an clár seo ar ár gcumas riochtaí neamhchoitianta ach tromchúiseacha a aimsiú a mbaineann tairbhe le hidirghabháil luath leo agus a fhágann torthaí i bhfad níos fearr do leanaí.
"Ba mhaith liom aitheantas a thabhairt don am agus don saineolas a chuir foireann Chlár Náisiúnta na hÓige Sláintiúla de chuid FSS, foireann na Saotharlainne Náisiúnta Scagthástála Fuilspota Naíonán in Ospidéal Shráid an Teampaill, agus foirne eile ar fud na seirbhíse sláinte isteach sa phróiseas casta cur chun feidhme seo a cuireadh i gcrích le tacaíocht ó mo Roinn.
"Tuigim go maith cé chomh deacair is atá sé do thuismitheoirí, do theaghlaigh agus do leanaí a fhaigheann diagnóis ar ghalar neamhchoitianta, agus cé chomh dúshlánach is féidir leis an saol laethúil a bheith dóibh.
"Sin é an fáth go bhfuilim tiomanta do leathnú breise ar scagthástáil in Éirinn de réir critéar a nglactar leo go hidirnáisiúnta agus dea-chleachtais, agus ar aon dul lenár ngealltanais sa Chlár don Rialtas agus lenár spriocanna faoin Straitéis Náisiúnta um Ghalair Neamhchoitianta a d’fhoilsigh mé anuraidh.
"Ag féachaint chun cinn, tá áthas orm a dhearbhú go bhfuil obair ar bun ag an gCoiste Comhairleach Náisiúnta um Scagthástáil chun leathnú breise ar scagthástáil a mheas agus táim ag tnúth le moltaí a fháil ón gCoiste in am trátha.”
Dúirt an Dr Abigail Collins, Ceannaire Cliniciúil Náisiúnta FSS, Sláinte Leanaí agus Sláinte Phoiblí, go dtiocfaidh torthaí níos fearr do naíonáin a bheirtear le Comheaspa imdhíonachta throm agus Seargadh matánach dromlaigh as an bhforbairt seo:
"Is lá suntasach é seo don Chlár Náisiúnta um Scagthástáil Fuilspota Naíonán, agus Comheaspa imdhíonachta throm agus Seargadh matánach dromlaigh curtha leis. Cabhróidh scagthástáil le thart ar 6 go 7 naíonán a bheirtear le Seargadh matánach dromlaigh agus thart ar 1 go 2 naíonán a bheirtear le Comheaspa imdhíonachta throm a aithint gach bliain. Cuireann an bhrath luath seo ar ár gcumas cóireáil a thosú níos túisce, rud a fhágann torthaí níos fearr do naíonáin a bhfuil na riochtaí seo orthu."
Ag cur fáilte roimh an bhfógra, dúirt Stiúrthóir SMA Ireland, Jonathan O’Grady:
"Is lá fíor-stairiúil é seo do na teaghlaigh go léir a rinne feachtasaíocht gan staonadh ar son scagthástáil naíonán a bheirtear in Éirinn le haghaidh Seargadh matánach dromlaigh. Ba cheart comhghairdeas ar leith a dhéanamh le foireann shaotharlann Shráid an Teampaill as a gcuid iarrachtaí móra chun an tástáil seo a chur i bhfeidhm. Tá an bhrath luath ríthábhachtach maidir le Seargadh matánach dromlaigh agus cuireann a áireamh sa tástáil sáilphrioctha an deis ar fáil idirghabháil thráthúil a dhéanamh, rud a thugann dóchas níos mó do naíonáin agus dá dteaghlaigh."
Nótaí d’Eagarthóirí
Cuirtear scagthástáil fuilspota naíonán ar fáil do gach naíonán (idir 3 agus 5 lá d’aois de ghnáth) (ar a dtugtar an tástáil sáilphrioctha go coitianta), a dhéanann tástáil faoi láthair ar naoi riocht neamhchoitianta ach tromchúiseacha atá inchóireáilte má aimsítear go luath iad.
Gach bliain, aithníonn an Clár Náisiúnta Scagthástála Fuilspota Naíonna thart ar 130 naíonán in Éirinn a bhfuil ceann de na riochtaí a ndéantar scagthástáil orthu tríd an gclár acu. Meastar go méadóidh cur leis Seargadh matánach dromlaigh agus Comheaspa imdhíonachta throm na figiúirí seo.
Tá rannpháirtíocht sa Chlár Náisiúnta Scagthástála Fuilspota Naíonna in Éirinn ard, agus meastar go bhfuil glacadh suas de 99.9% ann, rud a léiríonn muinín mhór sa chlár. Déanann an Clár Náisiúnta Scagthástála Fuilspota Naíonna scagthástáil anois ar 11 riocht, mar a leanas:
- Fiobróis chisteach
- Hipitíoróideacht ó bhroinn
- Feinilcéatónúire
- Galachtóiséime clasaiceach
- Aigéadúire ghlútarach chineál 1
- Easpa díhidrigionáise aicil-CoA meánslabhra
- Homaicistíonúire
- Galar fuail síoróipe mailpe
- Easpa dí-aimíonáise adanóisín comheaspa imdhíonachta throm
- Comheaspa imdhíonachta throm
- Seargadh matánach dromlaigh.
Is féidir le tuismitheoirí agus caomhnóirí eolas a fháil faoi scagthástáil sa rannán maidir leis an tástáil sáilphrioctha ar shuíomh gréasáin mychild.ie de chuid FSS.
Geallann an Clár don Rialtas go ndéanfar athbhreithniú leanúnach ar líon na riochtaí a ndéantar scagthástáil orthu.
Is é an Coiste Comhairleach Náisiúnta um Scagthástáil an grúpa saineolaithe neamhspleách atá freagrach as tograí maidir le cláir scagthástála nua nó athruithe ar chláir atá ann cheana a mheas. Eisíonn sé moltaí don Aire Sláinte tar éis breithniú a dhéanamh ar athbhreithnithe fianaise nó ar Mheasúnuithe Teicneolaíochta Sláinte a rinne an tÚdarás um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte.
In 2025, chuir an Coiste Comhairleach Náisiúnta um Scagthástáil 10 riocht faoi bhráid an Údaráis um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte chun athbhreithniú fianaise a dhéanamh orthu.
Tá an t-athbhreithniú ar an gcéad cheann de na riochtaí seo, Hipearpláis aidréanach ó bhroinn, tosaithe cheana féin, agus táthar ag súil go gcuirfidh an Coiste moladh faoi bhráid an Aire lena mheas roimh dheireadh 2026.