Faomhann an tAire Sláinte Moladh leis an gClár Náisiúnta Scagthástála Putóige a leathnú chuig iad siúd atá 50-54 bliain d'aois
- Foilsithe: 20 Aibreán 2026
- An t-eolas is déanaí: 20 Aibreán 2026
Cheadaigh an tAire Sláinte, Jennifer Carroll MacNeill TD, moladh inniu ón gCoiste Comhairleach Náisiúnta um Scagthástáil (NSAC) an aois raon a bhaineann leis an gClár Náisiúnta Scagthástála Putóige a leathnú go dtí iad siúd atá idir 50 agus 54 bliain d'aois.
Bhí moladh NSAC bunaithe ar thorthaí Mheasúnú ar Theicneolaíocht na Sláinte (HTA), a chuir an tÚdarás um Fhaisnéis agus Cáilíocht Sláinte (HIQA) i gcrích. Chinn an HTA gur dócha go mbeadh sé éifeachtach go cliniciúil agus éifeachtúil ó thaobh costais de scagthástáil a leathnú chuig an gcohórt aoise sin.
Tugann An Clár Náisiúnta Scagthástála Putóige, an clár náisiúnta scagthástála putóige, cuireadh faoi láthair d'fhir agus do mhná idir 57-71 bliain d'aois an tástáil scagthástála sa bhaile saor in aisce a dhéanamh.
Dúirt an tAire Carroll MacNeill:
“Is tosaíocht domsa mar Aire agus don Rialtas cláir scagthástála ailse na hÉireann a leathnú, mar sin tá áthas orm an moladh ón gCoiste Comhairleach Náisiúnta um Scagthástáil a cheadú, leis an gclár Náisiúnta Scagthástála Putóige a leathnú
“Tá na rátaí minicíochta d'ailse phutóige (colaireicteach) ag méadú sna daoine atá idir 50 agus 60 bliain d'aois. Tugtar deis le scagthástáil an ailse a bhrath ag céim níos luaithe, nuair a bhíonn sé níos éasca a chóireáil. Molaim dóibh siúd go léir atá incháilithe dul i dteagmháil leis an gClár Náisiúnta Scagthástála Putóige agus a tástáil saor in aisce sa bhaile a fháil trí ghabháil chuig hse.ie.
“Tógann an cinneadh seo inniu ar an tiomantas atá ann cheana féin leis an gClár Náisiúnta Scagthástála Putóige a leathnú chuig iad siúd atá 55-74 bliain d'aois. Ní hamháin gurb é seo an rud ceart le déanamh ó thaobh na sláinte poiblí de, ach déanfar Éire a ailíniú leis an Moladh ón gComhairle Eorpach maidir le Scagthástáil Ailse.
”Scríobh mé chuig Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) ag iarraidh plean forfheidhmithe uaillmhianach leis an síneadh a éascú ar bhonn céimnithe.
“Ba mhaith liom buíochas a ghabháil leis na comhaltaí HIQA agus NSAC araon as a gcuid oibre fairsing maidir leis an bhfianaise atá ar fáil a thiomsú agus a mheas, lena n-áirítear cothromaíocht a bhaint amach maidir le raon tosca casta maidir leis an moladh seo a bhaint amach”.
Dúirt Fiona Murphy, Príomhfheidhmeannach Sheirbhís Náisiúnta Scagthástála FSS:
“Is céim thábhachtach é cinneadh an Aire an Clár Náisiúnta Scagthástála Putóige a leathnú do dhaoine ar fud na hÉireann agus léiríonn sé fianaise láidir gur féidir beatha daoine a shábháil trí scagthástáil putóige a thosú níos luaithe.
“Trí scagthástáil putóige a leathnú chuig aoisghrúpaí níos óige, is féidir linn cosc a chur ar an ailse forbairt ar fad do go leor daoine, agus an ailse a aimsiú níos luaithe freisin - nuair a bhíonn sé níos éasca a chóireáil go ginearálta. Is ionann an leathnú seo go mbeidh rochtain ag níos mó daoine ar thástáil shimplí, saor in aisce is féidir leo a dhéanamh sa bhaile, rud a thabharfaidh suaimhneas dóibh agus, nuair a bhíonn gá leis, cúram agus cóireáil thráthúil a chur ar fáil.
“Táimid tiomanta don leathnú seo a chur i bhfeidhm go céimneach agus táimid ag díriú anois ar phleanáil chúramach ionas gur féidir linn an clár a leathnú go sábháilte agus go hinbhuanaithe, ag cinntiú gur féidir le gach duine a ghlacann páirt rochtain a fháil ar an gcúram leantach a theastaíonn uathu. Mholfaimis dóibh siúd go léir ar tugadh cuireadh dóibh an deis sin a thapú lena sláinte a chosaint."
Nótaí:
Is tástáil saor in aisce sa bhaile é an Clár Náisiúnta Scagthástála Putóige a d'fhéadfadh comharthaí ailse a aimsiú sula nochtar siomptóim, rud a chuireann cosc ar a dhul chun cinn. Bíonn cóireáil níos éasca agus níos rathúla ann mar thoradh ar luathbhrath go hiondúil. Tá an Clár Náisiúnta Scagthástála Putóige ar fáil faoi láthair dóibh siúd atá idir 57 agus 71 bliain d'aois.
Ó Dheireadh Fómhair 2023, leathnaíodh an aoisraon incháilithe don Chlár Náisiúnta Scagthástála Putóige ceithre huaire (5 chohórt aoise), rud a fhágann gur féidir le 293,000 duine sa bhreis rochtain a fháil ar scagthástáil saor in aisce sa bhaile:
- Cuireadh daoine 59 bliana d'aois leis i mí Dheireadh Fómhair 2023
- Cuireadh daoine 58 agus 70 bliana d'aois leis in 2025
- Cuireadh daoine 57 agus 71 bliana d'aois leis i mí Aibreáin 2026
Beidh leathnú an Chláir Náisiúnta Scagthástála Putóige dóibh siúd atá idir 55 agus 74 bliain d'aois á chur i bhfeidhm sna blianta amach romhainn. Cuirfear tús i mbliana le pleanáil don síneadh nua seo chun iad siúd atá idir 50 agus 54 bliain d'aois a thabhairt san áireamh.
Tá cláir scagthástála ailse ann do dhaoine nach bhfuil siomptóim acu. Ba cheart d'aon duine a thagann ar an eolas faoi shiomptóim nó a bhfuil imní orthu nó buartha teagmháil a dhéanamh le gairmí leighis.
Is é an Coiste Comhairleach Náisiúnta um Scagthástáil (NSAC) an sainghrúpa neamhspleách a bhreithníonn athruithe beartaithe ar chláir scagthástála na hÉireann.
Déanann NSAC measúnú ar an bhfianaise ar bhealach láidir trédhearcach, agus i gcoinne critéir a nglactar leo go hidirnáisiúnta, sula ndéanann sé moltaí don Aire Sláinte. Tá na próisis dhiana a úsáideann NSAC ríthábhachtach lena chinntiú go bhfuil cláir scagthástála na hÉireann éifeachtach, a bhfuil a gcáilíocht dearbhaithe agus ag feidhmiú de réir caighdeán sábháilte, agus gur mó na buntáistí a bhaineann le scagthástáil ná an dochar a bhaineann leis.