Aitheantas tugtha ag an Aire Sláinte do Lá an Ghalair Neamhchoitianta 2026
- Foilsithe: 4 Márta 2026
- An t-eolas is déanaí: 4 Márta 2026
Inniu, leag an tAire Sláinte Jennifer Carroll MacNeill TD béim ar na réimsí dul chun cinn atá déanta ó foilsíodh an Straitéis Náisiúnta um Ghalair Neamhchoitianta 2025-2030 agus dhearbhaigh sí a tiomantas do sheirbhísí a fheabhsú do na 300,000 duine in Éirinn a bhfuil galar neamhchoitianta orthu.
Dúirt an tAire Carroll MacNeill:
“Tá mé tar éis bualadh le go leor daoine ar fud na hÉireann atá ina gcónaí le galair neamhchoitianta agus a dteaghlaigh, agus tá mé tar éis éisteacht leo. Táim an-eolach ar na dúshláin atá rompu maidir le rochtain a fháil ar chóireáil agus ar chúram ardchaighdeáin mar a tugadh chun solais i suirbhé le déanaí ó Neamhchoitianta Galar Éireann.
“Tá bealach fada le dul againn chun fís ár straitéise a thabhairt chun críche.” Ní mór seirbhísí galair neamhchoitianta a bheith mar chuid dár seirbhís chúram sláinte ar feadh shaolré an othair, ag tosú le scagthástáil spotaí fola nuabheirthe. Dá luaithe is féidir linn galair neamhchoitianta a bhrath, a dhiagnóisiú agus a chóireáil, is amhlaidh is fearr a bheidh na torthaí d’othair. Sin é an fáth go bhfuil áthas orm go bhfuiltear ag súil go dtosóidh leathnú na scagthástála le haghaidh Easnamh Imdhíonachta Comhcheangailte Trom agus seargadh matánach dromlaigh i mí Aibreáin na bliana seo. Ach ní mór dúinn níos mó a dhéanamh.
“Chomh maith le hoideachas a mhéadú i measc ár ngairmithe cúram sláinte agus infheistíocht a dhéanamh i dtaighde, táimid ag comhoibriú le comhpháirtithe idirnáisiúnta freisin chun go mbeidh othair in Éirinn in ann leas a bhaint as trialacha cliniciúla, agus forbairt cóireálacha nuálacha.
“Ba mhaith liom a dhearbhú don duine amháin as gach seacht nduine déag in Éirinn a bhfuil galar neamhchoitianta orthu go bhfuil dul chun cinn na hoibre seo mar thosaíocht agam, ní hamháin inniu ar Lá na nGalar Neamhchoitianta, ach gach lá.”
Ó seoladh í i mí Lúnasa 2025, áirítear ar an dul chun cinn maidir le cur i bhfeidhm na straitéise:
- Bhí a chéad chruinniú ag an nGrúpa Maoirseachta Cur Chun Feidhme i mí Feabhra agus meastar go mbeidh cruinnithe ann gach ráithe. Tabharfar cuireadh do bheirt a bhfuil taithí phearsanta acu ar ghalair neamhchoitianta i measc a chomhaltaí agus do chomhpháirtithe othar breise chun tacú le cur i bhfeidhm níos leithne na straitéise.
- Tá plean cur chun feidhme á fhorbairt agus foilseofar é in 2026, agus roinnfear nuashonruithe rialta leis an bpobal galair neamhchoitianta.
- Beidh an chéad cheann i sraith siompóisiam ar Ghalair Neamhchoitianta ar siúl i nGaillimh ar an 21 Bealtaine agus díreofar ann ar fheabhsú conairí diagnóiseacha, cúraim agus tacaíochtaí.
- Tá Clár Oideachais maidir le Galair Neamhchoitianta forbartha ag Oifig Náisiúnta um Ghalair Neamhchoitianta de chuid Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte agus tá sé ar fáil do gach gairmí cúram sláinte. Tá sé seo ag cuidiú le feasacht agus eolas ar ghalair neamhchoitianta a fheabhsú i measc gairmithe cúram sláinte.
- Tá an obair ar leathnú an chláir náisiúnta scagthástála spotaí fola nuabheirthe ar siúl, agus táthar ag súil go dtosóidh scagthástáil le haghaidh Easnamh Imdhíonachta Comhcheangailte Trom agus seargadh matánach dromlaigh i mí Aibreáin na bliana seo.
- Tá acmhainní breise curtha ar fáil chun tacú le comhordú cúraim níos fearr d’othair, rud a fheabhsaíonn taithí an othair trí thacaíocht a thabhairt dóibh agus iad ag nascleanúint tríd an tseirbhís sláinte.
- Tá €30m leithdháilte do mhaoiniú drugaí nua do 2026.
Tá foirgneamh na Roinne Sláinte i mBaile Átha Cliath soilsithe i ngorm inniu mar chuid den fheachtas “Soilsigh do Dhaoine le Galair Neamhchoitianta”, ag aitheantas na meastachán de 300 milliún duine ar fud an domhain atá ina gcónaí le galar neamhchoitianta.
Dúirt an tOllamh Mary Horgan, Príomhoifigeach Leighis:
“Ar Lá na nGalar Neamhchoitianta ba mhaith liom aitheantas a thabhairt don obair gan staonadh atá ar siúl ag daoine atá ina gcónaí le galar neamhchoitianta, a dteaghlaigh agus grúpaí abhcóideachta ionadaíocha chun feasacht a mhúscailt faoi na dúshláin atá rompu. Is féidir le maireachtáil le galar neamhchoitianta go leor dúshlán, nach bhfeictear go minic. Leagann sé seo béim ar thábhacht thionscnamh lá na ngalar neamhchoitianta chun aird a tharraingt ar na dúshláin seo agus iad a thabhairt chun cinn. Beidh feasacht agus eolas níos fearr a chothú i measc an phobail agus gairmithe cúram sláinte mar chuid lárnach de chur i bhfeidhm na Straitéise Náisiúnta um Ghalair Neamhchoitianta.”
Nótaí
Cuireann Oifig Náisiúnta um Ghalair Neamhchoitianta de chuid Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte ceannaireacht agus comhordú náisiúnta ar fáil ar fud raon feidhmeanna de chuid FSS atá lárnach chun tacú le hothair agus daoine atá buailte ag galair neamhchoitianta agus iad a chumhachtú.
Tá éachtaí agus clár oibre leanúnach an Oifig Náisiúnta um Ghalair Neamhchoitianta ailínithe le moltaí na Straitéise Náisiúnta um Ghalair Neamhchoitianta 2025–2030 a chuireann bunús láidir ar fáil dá cur i bhfeidhm agus a chuimsíonn an méid seo a leanas:
- Seachadadh na Seirbhíse Náisiúnta Faisnéise faoi Ghalair Neamhchoitianta, ag soláthar faisnéise iontaofa, fianaise-bhunaithe faoi ghalair neamhchoitianta d’othair, do theaghlaigh agus do ghairmithe cúram sláinte
- Forbairt conairí comhtháite cúraim do ghalar neamhchoitianta lena n-áiritheofar cúram níos comhordaithe do dhaoine atá ina gcónaí le riochtaí neamhchoitianta, agus roinnt acu forbartha agus ceadaithe cheana féin;
- Dul chun cinn tionscnamh oideachais agus feasachta do dhaoine atá ina gcónaí le galair neamhchoitianta agus do ghairmithe cúram sláinte araon; tá Clár Oideachais maidir le Galair Neamhchoitianta forbartha agus tá sé ar fáil do gach gairmí cúram sláinte.
- Tacú le rannpháirtíocht na hÉireann i Líonraí Tagartha Eorpacha do ghalair neamhchoitianta, agus saineolas cliniciúil na hÉireann a leabú i gcreat Eorpach níos leithne maidir le comhoibriú agus malartú eolais speisialaithe ar ghalair neamhchoitianta;