Fógraíonn an tAire Sláinte Poiblí, Folláine agus Straitéis Náisiúnta Drugaí leithdháileadh €5.2 milliún do 2026 faoi Bhabhta 4 de Chiste Éire Shláintiúil
- Foilsithe: 2 Meitheamh 2026
- An t-eolas is déanaí: 2 Meitheamh 2026
D’fhógair an tAire Sláinte Poiblí, Folláine agus na Straitéise Náisiúnta Drugaí, Jennifer Murnane O’Connor TD, go bhfuil €5.2 milliún i maoiniú faoi Bhabhta 4 de Chiste Éire Shláintiúil do 2026. Áirítear leis an maoiniú seo €75,000 atá leithdháilte ar gach ceann de na 31 údarás áitiúil chun tacú le tionscnaimh atá bunaithe ar thorthaí.
Is é an Ciste Éire Shláintiúil tionscnamh rialtais náisiúnta a bunaíodh chun tacú le cur i bhfeidhm Chreat Éire Shláintiúil, a bhfuil sé mar aidhm aige sláinte agus folláine fhoriomlán mhuintir na hÉireann a fheabhsú.
I gcomhréir le fís Éire Shláintiúil, tacaíonn an Ciste Éire Shláintiúil, atá á riaradh ag Pobal, le tionscadail áitiúla agus náisiúnta atá dírithe ar shláinte agus folláine daoine a fheabhsú. Cinntíonn an maoiniú seo gur féidir le cláir atá ann cheana leanúint ar aghaidh go dtí an 31 Nollaig 2026, rud a chuireann ar chumas údaráis áitiúla torthaí sláinte tábhachtacha a bhaint amach agus tacú leis an aistriú go dtí an chéad chéim eile de Chreat Éire Shláintiúil ag an am céanna.
Díríonn Babhta 4 den Chiste Éire Shláintiúil ar chothromas sláinte, cosc agus folláine pobail a fheabhsú trí idirghabhálacha atá saincheaptha go háitiúil. Áirítear ar phríomhréimsí téamacha an Chiste:
● Coimeád Gníomhach
● Coimeád Ceangailte
● Ag ligean do scíth agus ag bheith cruthaitheach
● Ag ithe go maith
● Aire a thabhairt do do ghiúmar
● Aire a thabhairt do do chorp
Dúirt an tAire Murnane O’Connor:
“Léiríonn Ciste Éire Shláintiúil tiomantas an Rialtais seo i leith pobail níos sláintiúla agus Éire níos sláintiúla a thógáil.
“Tá áthas orm go bhfuil tús curtha leis an gcéad chéim eile d’obair chiste Éire Shláintiúil agus ba mhaith liom buíochas a ghabháil le Pobal, leis na húdaráis áitiúla agus le gach duine a bhí páirteach i gcabhrú leis na hiarrachtaí folláine luachmhara seo inár bpobail uile
“Táim ag tnúth le tionchar gach tionscadail a fheiceáil agus muid ag leanúint ar aghaidh ag cur le rath chiste Éire Shláintiúil.”
Dúirt Príomhfheidhmeannach Pobal Anna Shakespeare:
“Tá Pobal tiomanta d’oibriú thar ceann na Roinne Sláinte agus dul i mbun oibre le páirtithe leasmhara áitiúla agus náisiúnta chun tacú le seachadadh éifeachtach Chiste Éire Shláintiúil agus chun torthaí sláinte agus folláine a neartú i bpobail ar fud na tíre.”
CRÍOCH
Nótaí don eagarthóir
Tá sé mar aidhm ag Éire Shláintiúil cultúr folláine a chothú, neamhionannais sláinte a laghdú agus tacú le daoine ag gach céim den saol chun saol níos sláintiúla a chaitheamh trí ghníomhartha rialtais uile-rialtais agus sochaí uile-rialtais.
Aithníonn sé an gá atá le cur chuige ‘uile-Rialtais’ chun aghaidh a thabhairt ar na cinntitheoirí agus na réamhinsintí sóisialta a bhaineann le sláinte agus folláine, a bhfuil go leor acu lasmuigh den earnáil sláinte, m.sh. tithíocht, iompar, oideachas, ionaid oibre agus an comhshaol mar aon le stádas socheacnamaíoch duine aonair.
Is é Creat Torthaí Éire Shláintiúil ár gcur chuige struchtúrtha, atá bunaithe ar shonraí chun spriocanna sláinte agus folláine na tíre a mhonatóiriú, a thomhas agus a thuairisciú.
Le linn 2026, leanfaidh Údaráis Áitiúla ag obair ar na torthaí roghnaithe acu ón gCreat Éire Shláintiúil. Tá na torthaí agus na grúpaí sprice is mó a bhfuil tús áite tugtha dóibh liostaithe thíos:
Torthaí:
● Méadú ar leibhéal mheabhairshláinte dhearfach an duine de réir Innéacs Fuinnimh agus Beocht
● Méadú ar an gcéatadán daoine a mheasann a sláinte mar an-mhaith/maith de réir cheistneoir SIDM-AE
● Laghdú ar líon na ndaoine a bhfuil drochshláinte mheabhrach acu de réir Innéacs Sláinte Meabhrach-5 le 4 seachtaine anuas
● Laghdú ar an dóchúlacht neamhchoinníollach báis (idir 30-70 bliain d'aois) de bharr galair chardashoithíoch, ailse, diaibéiteas nó galar riospráide ainsealach
Grúpaí Spriocdhírithe
● An daonra i gcoitinne.
● Déagóirí agus daoine óga (idir 15 agus 24 bliana d'aois).
● Daoine scothaosta.
● Daoine atá ina gcónaí i bpobail faoi mhíbhuntáiste.
● Daoine faoi mhíchumas.
● Leanaí (suas le 14 bliana d'aois) Seo a leanas roinnt samplaí de thionscadail a cuireadh i bhfeidhm go rathúil le linn 2025.
Comhairle Contae Chill Mhantáin
Tionscadal: Grúpa Lucht Siúil Chill Mhantáin
Toradh: Leibhéil sláinte mheabhrach agus folláine dhearfacha a mhéadú
Forbhreathnú:
Chuir Ciste Éire Shláintiúil ar chumas Ghrúpa Lucht Siúil Chill Mhantáin a gcuid seirbhísí don aos óg a leathnú, ag oscailt seirbhísí nua i gCill Chomhghaill agus san Inbhear Mór. Chomh maith leis sin, thacaigh sé le baill foirne oibriú go dlúth le scoileanna, ag cabhrú le daoine óga fanacht páirteach ina gcuid oideachais, feasacht ar chultúr an Lucht Siúil a mhéadú, agus suíomhanna scoile níos cuimsithí agus níos tacúla a chothú. Ceann de phríomhaidhmeanna an tionscadail seo ná tacú le rochtain ar ghníomhaíochtaí sláintiúla trí spóirt agus gníomhaíochtaí lasmuigh a sholáthar do gach leanbh den Lucht Siúil atá ina gcónaí i gContae Chill Mhantáin. Áiríodh sa tionscadal sraith turas Tionscadail Samhraidh do leanaí agus daoine óga den Lucht Siúil i rith mhí Iúil 2025. Chruthaigh gníomhaíochtaí an tionscadail deiseanna le haghaidh spraoi, foghlama agus stíl mhaireachtála shláintiúil agus ag an am céanna chuir siad cuimsiú agus rannpháirtíocht phobail chun cinn.
Tionchar:
Bhí tionchar leathan ag an tionscadal seo, ó chomhpháirtíochtaí agus comhoibrithe a neartú le roinnt seirbhísí ildisciplíneacha, go grúpaí óige a chumhachtú chun bheith níos treoraithe ag an óige, ag tacú le daoine óga chun gníomhaíochtaí a phleanáil, a threorú agus a mheas agus scileanna ceannaireachta agus cinnteoireachta á bhforbairt acu ag an am céanna. Mhéadaigh sé ionadaíocht an Lucht Siúil i struchtúir sláinte meabhrach na hóige, agus tacaíocht á fáil aige ó bhaill foirne a chríochnaigh oiliúint i leith bróin, Garchabhair Sláinte Meabhrach, agus Scileanna Cinntí; agus chuir sé ar chumas triúr páistí den Lucht Siúil freastal ar Chomhairle na nÓg.
Ghlac 330 rannpháirtí páirt sa tionscadal, idir leanaí réamhscoile agus daoine fásta os cionn 50 bliain d'aois.
Comhairle Contae Chill Dara
Ainm an Tionscadail: Siúlóid Dé Céadaoin
Toradh: Méadú ar chéatadán na ndaoine fásta a chomhlíonann treoirlínte gníomhaíochta coirp
Forbhreathnú:
Clár seacht seachtaine ab Siúlóid Dé Céadaoin do chónaitheoirí ionad andúile Chuan Mhuire, arna sholáthar ag Comhpháirtíocht Spóirt Chill Dara i gcomhar le hÉire Shláintiúil. Bhí sé mar aidhm aige rannpháirtithe a spreagadh i ngníomhaíocht choirp, cuimsiú sóisialta a chothú, agus a bhfolláine iomlán a fheabhsú agus iad ag téarnamh. Tar éis comhairliúcháin tosaigh le Comhpháirtíocht Spóirt Chill Dara chun grúpaí leochaileacha a aithint, tionóladh grúpa fócais le rannpháirtithe i gCuan Mhuire chun gníomhaíochtaí fisiciúla oiriúnacha a aithint. Bhí seisiún seachtainiúil 2–3 uair an chloig sa chlár le gníomhaíocht shonrach do gach seachtain, ag críochnú leis an imeacht deiridh i mí Mheán Fómhair a aithnítear mar mhí an téarnaimh ghníomhaigh. Siúlóid a bhí mar phríomhghníomhaíocht agus bhí gníomhaíochtaí breise ann ar nós stair áitiúil, fiadhúlra áitiúil, aireachas, féinmhachnamh, turas báid, bádóireacht dragain agus aoichainteoirí.
Tionchar:
Bhí tionchar thar a bheith dearfach ag ‘Siúlóid Dé Céadaoin’. Thuairiscigh rannpháirtithe feabhas ar fholláine shóisialta agus ar mhothú pobail agus le chéile. Bhí feabhas ar scileanna saoil – muinín mhéadaithe ar an uisce, eolas ar stair/fiadhúlra áitiúil, agus féinmhachnamh
le haghaidh fáis phearsanta. Mhéadaigh an ghníomhaíocht leibhéil ghníomhaíochta sláinte coirp, agus chuaigh na rannpháirtithe ar shiúlóidí seachtainiúla, agus ghlac siad páirt i siúlóidí níos minice lasmuigh den tionscadal.