Foilsíonn an tAire Murnane O’Connor treoir maidir le creathadh inchinne don phobal i gcoitinne
- Foilsithe: 7 Aibreán 2026
- An t-eolas is déanaí: 7 Aibreán 2026
Tá treoirlínte foilsithe inniu ag an Aire Sláinte Poiblí, Folláine agus Straitéise Náisiúnta Drugaí, Jennifer Murnane O’Connor, TD, chun cabhrú leis an bpobal creathadh inchinne i spóirt ar bhonn pobail a aithint agus a bhainistiú.
Is féidir creathadh inchinne a bheith mar thoradh ar bhuille don cheann, don mhuineál nó don chorp, agus cuireann sé isteach ar an gcaoi a n-oibríonn an inchinn. Tá go leor comharthaí agus siomtóim ag baint le creathadh inchinne, agus is iad tinneas cinn, meadhrán, suaitheadh cuimhne nó fadhbanna cothromaíochta na cinn is coitianta.
Cuireann na treoirlínte seo eolas ar fáil don phobal maidir le comharthaí agus siomtóim creatha inchinne a aithint, mar aon le comhairle faoi conas freagairt do dhuine a bhféadfadh creathadh inchinne a bheith air nó uirthi.
Forbraíodh an treoir seo le tacaíocht ó shaineolaithe ar chreathadh inchinne ó Scoil na Sláinte agus na Feidhmíochta Daonna in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath, agus leanann sí dea-chleachtas idirnáisiúnta. Tá sí scaipthe anois ar chomhlachtaí spóirt ar fud na tíre.
Is í an phríomhtheachtaireacht ná: “má tá amhras ann, bain den imirt iad”, rud a thugann le fios gur cheart aon duine a bhfuil amhras faoi chreathadh inchinne air nó uirthi a bhaint den imirt láithreach.
Dúirt an tAire Murnane O’Connor:
“Cé go bhfuil a dtreoirlínte saincheaptha féin ag go leor comhlachtaí rialaithe náisiúnta spóirt, b’fhéidir nach bhfuil an pobal chomh feasach ar conas déileáil le creathadh inchinne ag leibhéal an phobail. Leagann na treoirlínte seo amach roinnt rudaí tábhachtacha le déanamh agus gan déanamh. Tá an foilseachán seo bunaithe ar an dea-chleachtas ó shaineolaithe ar chreathadh inchinne agus cuireann sé leis an gcomhairle níos sainiúla atá ar fáil.
"Ag leibhéal na scothspóirt, is minic a bhíonn saineolas leighis ar fáil le linn comórtais. Mar sin féin, is féidir creathadh inchinne a tharlú freisin ag leibhéal an phobail agus ar fud an tsaoil, mar shampla i measc leanaí agus daoine óga a bhfuil rioscaí breise agus fo-iarsmaí féideartha rompu. Is mór agam an t-eolas seo atá soiléir agus furasta a thuiscint a fhoilsiú, chun cabhrú leo siúd a bhféadfadh imbhuailtí nó gortuithe cinn ar pháirc an spóirt a fheiceáil.”
Dúirt Príomhoifigeach Leighis (CMO), an tOllamh Mary Horgan:
“Imríonn na mílte duine spórt gach seachtain le haghaidh spraoi agus chun fanacht folláin agus sláintiúil.
"D’fhéadfadh tinneas cinn, mothú tinn nó meadhrán a bheith measartha éadrom, ach d’fhéadfadh siad sin a bheith ina gcomharthaí ar chreathadh inchinne. Is í an teachtaireacht shoiléir ó na treoirlínte ná: má tá amhras ann, bain den imirt iad agus lorg comhairle leighis.”
Dúirt Comhairleoir Cliniciúil Náisiúnta na Feidhmeannachta Seirbhíse Sláinte i Néarmháinliacht, an tOllamh Donncha O'Brien:
“Cuirtear fáilte mhór roimh an treoir seo. Tá sí praiticiúil agus fiúntach, tá sí furasta a thuiscint agus a chur i bhfeidhm, agus líonann sí bearna sa mhéid atá foilsithe maidir le creathadh inchinne.”
CRÍOCH
Nóta d’Eagarthóirí
Tá an doiciméad “Treoirlínte maidir le creathadh inchinne a aithint agus a bhainistiú i spóirt ar bhonn pobail” ar fáil anseo.
Tá na treoirlínte scaipthe ag an Roinn Cultúir, Cumarsáide agus Spóirt agus ag Sport Ireland ar chomhlachtaí spóirt ar fud na tíre.
Áirítear sna treoirlínte ceisteanna pras, mar shampla fiafraí den duine an bhfuil a fhios aige nó aici cá bhfuil sé nó sí, conas a tháinig sé nó sí chuig an imeacht spóirt agus an féidir leis nó léi cur síos a dhéanamh ar an imeacht spóirt ina bhfuil sé nó sí páirteach.
Cé gur cheart do ghairmí cúram sláinte atá oilte i gcroithchroith an ról ceannaireachta a ghlacadh i gcónaí i mbainistiú na freagartha, léiríonn na treoirlínte seo tuiscint níos ginearálta ar chreathadhchroith agus na rioscaí féideartha.