Fógraíonn Airí Sláinte agus Oideachais agus Óige an chéad chéim eile de Chlár Gabhála na Vacsaíne HPV Laura Brennan
- Foilsithe: 23 Eanáir 2026
- An t-eolas is déanaí: 23 Eanáir 2026
D’fhógair an tAire Sláinte, Jennifer Carroll MacNeill TD, agus an tAire Oideachais agus Óige, Hildegarde Naughton, inniu (Déardaoin) seoladh an chéad chéim eile de Chlár Gabhála na Vacsaíne HPV Laura Brennan, ag tosú le mic léinn sa chúigiú agus sa séú bliain den mheánscolaíocht, faoi stiúir na Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS).
Tá an clár gabhála seo ceaptha chun deis bhreise vacsaínithe a chur ar fáil do dhaoine óga, idir fhir agus mhná, a d’fhéadfadh deiseanna níos luaithe chun an vacsaín HPV a fháil a bheith caillte acu. Cuirfear an clár i bhfeidhm go príomha trí scoileanna.
Leanann an clár seo d’oidhreacht Laura Brennan, a raibh tionchar suntasach aici ar ghlacadh leis an vacsaín HPV in Éirinn. Seoladh Clár Gabhála na Vacsaíne HPV Laura Brennan den chéad uair in 2022.
Le linn na chéad chéime den chlár scoileanna, cuirfear vacsaíní HPV saor in aisce ar fáil do mhic léinn sa chúigiú agus sa séú bliain den mheánscolaíocht idir Eanáir agus Lúnasa 2026. Má tá do pháiste á oideachas sa bhaile agus má rugadh é idir an 1 Meán Fómhair 2006 agus an 31 Lúnasa 2009 agus mura bhfuair sé an vacsaín HPV sa chéad bhliain den mheánscolaíocht, tá an vacsaín HPV saor in aisce fós ar fáil.
Sa chéim ina dhiaidh sin, beidh na vacsaíní seo ar fáil do mhic léinn ón dara bliain go dtí an cúigiú bliain sa bhliain acadúil 2026/2027.
Tá sé tábhachtach a mheabhrú gurb é an t-am is éifeachtaí chun an vacsaín HPV a fháil ná nuair a thairgtear den chéad uair í. Leanfaidh an gnáthchlár imdhíontaithe scoilbhunaithe, a chuireann an vacsaín HPV ar fáil do mhic léinn sa chéad bhliain den mheánscolaíocht ar fud na tíre, ar aghaidh mar is gnách le linn 2026.
Dúirt an tAire Carroll MacNeill:
“Cuirfidh Clár Gabhála na Vacsaíne HPV Laura Brennan, atá á fhógairt againn inniu, deis bhreise ar fáil do dhaoine óga nach bhfuair an vacsaín HPV roimhe seo teacht chun cinn chun an vacsaíniú tábhachtach seo a fháil.
“Is beart tábhachtach luath é an vacsaín HPV a fháil le linn na meánscolaíochta chun an baol ailse cheirbheacs a laghdú níos déanaí sa saol. Ina theannta sin, trí fhreastal—nuair a thugtar cuireadh—ar scagthástáil rialta cheirbheacsach saor in aisce trí Chlár CervicalCheck de chuid na Feidhmeannachta Seirbhíse Sláinte (FSS) idir 25 agus 65 bliana d’aois, cuirtear cosaint bhreise ar fáil.
“Táim buíoch de theaghlach Laura Brennan, go háirithe dá tuismitheoirí, Larry Brennan agus Bernadette Brennan, a d’athraigh an tuiscint phoiblí ar an vacsaín HPV. Táim buíoch freisin de Chumann Ailse na hÉireann as a rannpháirtíocht agus a abhcóideacht leanúnach.
"Is céim ríthábhachtach í clúdach vacsaínithe HPV a mhéadú i dtreo deireadh a chur le hailse cheirbheacs faoi 2040 agus ailse cheirbheacs a dhéanamh ina galar neamhchoitianta in Éirinn sna blianta amach romhainn."
Dúirt an tAire Naughton:
“Is freagracht chomhroinnte é sláinte agus folláine ár ndaoine óga a chinntiú, agus tugann an clár vacsaínithe gabhála seo an chumhacht do mhic léinn cinntí a dhéanamh bunaithe ar eolas faoina sláinte fhadtéarmach.
“Tá ról ríthábhachtach ag cláir vacsaínithe scoile maidir le daoine óga a chosaint ag céim ríthábhachtach dá bhforbairt. Trí a chinntiú go bhfuil mic léinn cosanta ar ghalair inchoiscthe, ní hamháin go bhfuilimid ag cosaint a sláinte inniu ach táimid ag leagan an bhonn freisin do thodhchaí níos sláintiúla agus níos sláine.
“Ba mhaith liom buíochas a ghabháil lenár bpobail scoile as an FSS a éascú chun an vacsaín seo a chur ar fáil do mhic léinn, agus mic léinn agus a dteaghlaigh a spreagadh leas a bhaint as an deis seo chun an baol ailse cheirbheacs i measc ár ndaoine óga níos déanaí sa saol a laghdú. ”
Dúirt máthair Laura Brennan, Bernadette Brennan:
“Cuirim fáilte mhór roimh chur i bhfeidhm ghealltanas an Rialtais Clár Gabhála HPV Laura Brennan a athbhunú, mar atá leagtha amach sa Chlár an Rialtais. “Ba mhaith liom buíochas ó chroí a ghabháil le Simon Harris, an Tánaiste, as a thiomantas láidir don tionscnamh seo sa Dáil, chomh maith le Roderic O’Gorman as an tsaincheist a ardú níos déanaí anuraidh.
“Sábhálfaidh an leathnú seo ar an gclár, gan amhras, tuilleadh beatha ó ailsí a bhaineann le HPV. “Molaim go láidir do gach mac léinn leas a bhaint as an deis seo chun aon vacsaíní HPV a chaill siad nó a cuireadh siar a fháil. Mura bhfuair tú an vacsaín HPV nuair a tairgeadh den chéad uair í, tá an deis agat anois tú féin a chosaint trí Chlár Gabhála na Vacsaíne HPV Laura Brennan.
“Tá sé ríthábhachtach go bhfaighidh buachaillí agus cailíní araon an vacsaín HPV. Cuireann vacsaíniú HPV cosaint shábháilte agus éifeachtach ar fáil.
“Is cúis mhór ailse é HPV i measc na mban agus na bhfear araon. Tá sé ríthábhachtach go bhfaighe gach duine an vacsaín. Léiríonn na figiúirí is déanaí go ndéantar 641 duine a dhiagnóisiú le hailsí a bhaineann le HPV in Éirinn gach bliain, agus go gcailltear 196 duine a mbeatha - is féidir formhór de na hailsí seo a chosc.
“Mar a dúirt Laura go cumhachtach, ‘Sábhálann an vacsaín seo beatha. D’fhéadfadh sé mo bheatha féin a shábháil'.”
Dúirt an Príomhoifigeach Leighis, an tOllamh Mary Horgan:
"Is beart ríthábhachtach sláinte poiblí é vacsaíniú HPV ar féidir leis an baol ailse a bhaineann le HPV sa daonra a laghdú go héifeachtach. Molaim go láidir do gach duine óg atá incháilithe leas a bhaint as an deis seo chun an vacsaín seo, a shábhálann beatha a fháil."
Dúirt an Dr Lucy Jessop, Comhairleoir i Leigheas Sláinte Poiblí agus Ceannaire Náisiúnta an Imdhíontaithe in Oifig Náisiúnta an Imdhíontaithe de chuid na Feidhmeannachta Seirbhíse Sláinte (FSS):
“Is deis thábhachtach é Clár Gabhála na Vacsaíne HPV Laura Brennan chun daoine óga a chosaint a d’fhéadfadh a bheith tar éis an vacsaín HPV a chailleadh roimhe seo. Tá ionfhabhtú HPV an-choitianta, agus is bealach sábháilte agus éifeachtach é vacsaíniú chun an baol a bhaineann le hailsí a bhaineann le HPV níos déanaí sa saol a laghdú, lena n-áirítear ailse cheirbheacsach, ailse scornaí, ailse anais, ailse phéinis agus ailse na faighne. Moltar an vacsaín do bhuachaillí agus do chailíní óga araon, toisc go mbíonn tionchar ag HPV ar gach duine.
"Trí an clár a chur i bhfeidhm trí scoileanna, in éineacht le faisnéis shoiléir iontaofa, tugtar tacaíocht do dhaoine óga agus do thuismitheoirí chun cinntí bunaithe ar eolas a dhéanamh maidir le vacsaíniú agus sláinte fhadtéarmach.”
Tá comhairle tugtha ag Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte go mbeidh foirne vacsaínithe réigiúnacha ag tabhairt cuairte ar scoileanna áitiúla chun an vacsaín a thairiscint do mhic léinn atá incháilithe. I gcás leanaí atá á n-oideachas sa bhaile, cuirfear comhairle ar thuismitheoirí teagmháil a dhéanamh lena nOifig Sláinte Áitiúil chun sonraí a fháil faoi cá háit ar féidir an vacsaín a fháil. Tá sonraí teagmhála d’Oifigí Sláinte Áitiúla ar fáil ag www.immunisation.ie
Ba chóir a thabhairt faoi deara gur féidir le daoine óga atá 16 bliana d’aois agus os a chionn toiliú a thabhairt iad féin chun an vacsaíniú a fháil. Iarrfar ar thuismitheoirí/chaomhnóirí toiliú a thabhairt i leith daoine óga atá 15 bliana d’aois agus faoina bhun.
Nótaí
- Is ionfhabhtú gnéas-tarchurtha coitianta é an papalómaivíreas daonna (HPV). Ionfhabhtaítear beagnach gach duine atá gníomhach go gnéasach ag pointe éigin ina shaol.
- Ós rud é gur príomhchúis d’ailse cheirbheacsach é ionfhabhtú HPV, tá sé ríthábhachtach rátaí glacadh leis an vacsaíniú a mhéadú sa chlár gnáthvacsaínithe HPV chun go mbeidh Éire in ann deireadh a chur le hailse cheirbheacsach faoina spriocdháta 2040. Cosnaíonn an vacsaíniú HPV cailíní agus buachaillí araon freisin ar raon ailsí eile a bhaineann le HPV, lena n-áirítear ailse na scornaí, ailse an anais, ailse an phéinis agus ailse na faighne, chomh maith le faithní giniúna. Tá sprioc leagtha síos ag an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (EDS – WHO) go gcinnteoidh gach tír go mbeidh 90% de chailíní vacsaínithe leis an vacsaín HPV faoin aois 15 bliana.
- Tá an vacsaín HPV á tairiscint do chailíní sa chéad bhliain den mheánscolaíocht ó 2010 i leith. Ó Mheán Fómhair 2019 i leith, tá an vacsaín HPV á tairiscint do bhuachaillí sa chéad bhliain den mheánscolaíocht freisin. Ós rud é gur beart coisctheach é an vacsaín HPV, tá sé beartaithe í a thabhairt, más féidir, sula mbíonn duine nochta d’ionfhabhtú HPV.
- Tá taifead láidir sábháilteachta ag an vacsaín HPV agus is cuid den Chlár Náisiúnta an Imdhíontaithe í. Tá sé cruthaithe go bhfuil an vacsaín sábháilte agus éifeachtach, agus déantar monatóireacht dhian uirthi ag an EDS, agus ag an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach (EMA). Níor taifeadadh aon fo-iarsmaí fadtéarmacha.
- Gardasil 9 a thugtar ar an vacsaín a úsáidtear in Éirinn. Tá sí sábháilte agus an-éifeachtach. Is vacsaín aonuaire í a thugann cosaint ar feadh an tsaoil, agus cuirtear ar fáil saor in aisce í. Is leor dáileog amháin don chuid is mó daoine. Má tá córas imdhíonachta sláintiúil agat, ní gá ach dáileog amháin chun cosaint a fháil. D’fhéadfadh go mbeadh trí dháileog de dhíth ar roinnt daoine a bhfuil córas imdhíonachta lag acu.
- Díríonn an clár vacsaínithe HPV inscneneodrach ar gach duine óg sa chéad bhliain den mheánscolaíocht mar chuid den chlár vacsaínithe scoile go náisiúnta.
- Tá Éire ar an mbóthar ceart chun ailse cheirbheacs a dhíothú faoi 2040. Is féidir le gach duine páirt a ghlacadh san iarracht chun deireadh a chur leis an ngalar agus tá na mílte duine tar éis é sin a dhéanamh cheana féin.
- Is féidir le tuismitheoirí agus leanaí atá in aois vacsaínithe foghlaim faoi na buntáistí a bhaineann leis an vacsaín HPV agus faoina ról i gcosc ailse cheirbheacs ag hpv.ie.
- Tá scagthástáil cheirbheacsach HPV saor in aisce ar fáil do mhná agus do dhaoine a bhfuil ceirbheacs acu idir 25 agus 65 bliana d’aois trí CervicalCheck. Roghnaigh scagthástáil ó 25 bliana d’aois. Seiceáil an clár agus cuir do thástáil scagthástála in áirithe nuair a bheidh sí dlite
- Nuair a aimsítear ailse cheirbheacsach go luath, is féidir í a chóireáil agus a leigheas. Nuair a mholtar é, ba chóir do gach duine dul faoi chóireáil.