Preasráitis

Athchóirithe a fógraíodh maidir le dáileadh céimnithe agus tacaíochtaí leighis feabhsaithe faoin gComhaontú Cógaisíochta Comhphobail (CPA)

Ó: An Roinn Sláinte
Foilsithe: 31 Márta 2026
An t-eolas is déanaí: 7 Aibreán 2026

D'fhógair Jennifer Carroll MacNeill TD, an tAire Sláinte, Feidhmeannacht na Seirbhísí Sláinte (FSS) agus Aontas Cógaiseoirí na hÉireann (IPU) inniu go ndéanfar athchóiriú suntasach ar shocruithe dáilte céimnithe mar aon le creat nua tacaíochta um optamú cógas atá dírithe ar othair a thabhairt isteach.

Tá na hathchóirithe ceaptha chun tacaíochtaí d’othair leochaileacha GMS (cárta leighis) a neartú agus cinnteoidh siad go mbeidh córas níos láidre ann amach anseo.

Faoin gComhaontú Cógaisíochta Pobail (CPA), d’oibrigh an Stát leis an IPU chun cur chuige athchóirithe a chur chun feidhme agus ó thángthas ar an gcomhaontú:

Infheistíodh €20 milliún cheana féin i dtáillí dáilte caighdeánacha méadaithe, atá siardhátaithe go Meán Fómhair 2025.
Le €20-24 milliún eile, maoineofar táille nua optamaithe cógas d’othair GMS (cárta leighis); agus
Infheisteofar €2.5 milliún chun tacú le táillí tacaíochta spriocdhírithe feabhsaithe um optamú cógas chun tacú le hothair a bhfuil a gcógas dáilte acu níos mó ná uair sa tseachtain.

Tiocfaidh na hathruithe sin i bhfeidhm ón 1 Meitheamh 2026.

Leis na hathchóirithe, cuirtear samhail níos solúbtha atá dírithe ar othair in ionad táillí dáilte dochta céimnithe - rud a thugann cumhacht do chógaiseoirí a mbreithiúnas gairmiúil a úsáid chun tacú leis na hothair is mó atá i ngátar. Laghdóidh sé freisin an t-ualach riaracháin agus tacóidh sé a thuilleadh leis an ngairm maidir le cúram othar túslíne a sholáthar.

I gcás inarb iomchuí, tacófar le grúpaí othar GMS leochaileacha lena n-áirítear iad siúd a bhfuil lagú cognaíoch diagnóisithe nó néaltrú diagnóisithe orthu, míchumas intleachtúil, lagú fisiceach nó na hothair sin atá i mbaol mí-úsáide cógais le raon tacaíochtaí saincheaptha lena n-áirítear:

coigeartuithe chun úsáid bunphacáistíochta a éascú.
córais mheabhrúcháin cógas.
cairteacha riaracháin.
dáileadh tráthchoda; agus
pacáistí spuaice nuair is gá go cliniciúil.

Beidh pacáistí spuaice fós ina rogha dheiridh i gcomhréir leis an bhfianaise idirnáisiúnta mar gheall ar rioscaí gaolmhara lena n-áirítear neamhspleáchas othar laghdaithe agus ábhair imní sábháilteachta a d’fhéadfadh a bheith ann. Nuair is gá go cliniciúil, agus nuair a mheastar é a bheith iomchuí, cuirfear pacáistí spuaice ar fáil saor in aisce d'othair incháilithe le cárta leighis, i gcohóirt aitheanta.

Rud atá tábhachtach, leanfaidh gach othar a bhí ag fáil pacáistí dáilte céimnithe nó spuaice saor in aisce roimh an CPA (i mí Lúnasa 2025) ag déanamh amhlaidh.

Dúirt an tAire Carroll MacNeill:

“Cuireann fógra an lae inniu teachtaireacht láidir chuig othair agus chuig gairm na cógaisíochta go bhfuil aitheantas á thabhairt againn don ról ríthábhachtach atá ag cógaiseoirí pobail, rud a thugann níos mó solúbthachta dóibh a mbreithiúnas gairmiúil a úsáid agus cúram othar a chur i gcroílár na seirbhísí sláinte. Cinnteoidh na hathchóirithe sin go gcuirfear na tacaíochtaí cearta ar fáil do na hothair is mó a bhfuil gá acu leo, agus cistí poiblí á gcosaint ag an am céanna. Ba mhaith liom buíochas a ghabháil le hOifigigh na Roinne, le Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) agus leis an IPU as a n-iarrachtaí comhoibríocha chun teacht ar an gcomhaontú seo.”

Ag fáiltiú dó roimh an gcomhaontú, dúirt Uachtarán IPU Tom Murray:

"Is forbairt shuntasach é seo d’othair agus don tseirbhís sláinte i gcoitinne. Cuirtear tacaíocht láidir struchtúrtha i bhfeidhm leis lena bhfeabhsófar an chaoi a mbainistítear cógais sa phobal agus lena gcuirfear leis an leathnú leanúnach ar ról na gcógaiseoirí ag an am céanna.”

Nótaí d’Eagarthóirí:

Cad é an difríocht idir pacáistí spuaice agus dáileadh céimnithe?

Úsáidtear pacáistí dáilte agus spuaice céimnithe chun cabhrú le hothair cógais a bhainistiú, ach freastalaíonn siad ar chuspóirí éagsúla:

Dáileadh céimnithe: Soláthraítear cógais i méideanna sceidealaithe níos lú (mar shampla bailiú laethúil nó seachtainiúil), de ghnáth le haghaidh míochainí ardriosca cosúil le frithshiocróbaigh nó ópóidigh.
Pacáistí blister: Pacáistí réamheagraithe a thaispeánann cad iad na cógais atá le glacadh agus cathain, a ullmhaítear go seachtainiúil de ghnáth chun tacú le hothair a bhféadfadh cabhair a bheith ag teastáil uathu cuimhneamh ar cathain a thógfaidh siad a gcuid cógas nó iad siúd a bhfuil gnáthaimh chógais casta acu.

Tá an Stát ag tacú le dáileadh céimnithe d'othair GMS (cárta leighis) ó 1996. Faigheann cógaiseoirí pobail táille bhreise chun an tseirbhís a sholáthar. Níor maoiníodh pacáistí spuaice riamh ón Stát.

Cad go díreach atá ag athrú?

Soiléireacht agus solúbthacht níos fearr maidir leis an gcaoi ar féidir le cógaiseoirí teagmháil a dhéanamh lena n-othair leochaileacha cárta leighis agus tacú leo agus a mbreithiúnas gairmiúil agus saineolach á úsáid acu.
Leis an gcomhaontú ar thángthas air idir na páirtithe, cuirfear tacaíochtaí um optamú cógas atá solúbtha agus dírithe ar an othar in ionad táillí dáilte céimnithe dochta, rud a chuirfidh ar chumas cógaiseoirí pobail díriú ar chúram díreach othar.

Cén fáth a bhfuil an córas ag athrú?

Cheangail an seanchóras íocaíocht róghar don phacáistíocht seachas don chúram. Díríonn an cur chuige nua ar thorthaí d'othair GMS, ní ar líon na n-ítimí a dháiltear nó na pacáistí spuaice.

Tá an córas solúbtha nua deartha freisin chun cabhrú le cógaiseoirí ina ról díreach cúraim othar toisc go dtacaíonn sé le breithiúnas gairmiúil agus go laghdaíonn sé an t-ualach riaracháin. Tacóidh an maoiniú a chuirfear ar fáil le raon tacaíochtaí cuí agus praiticiúla chun cloí le hidirghabhálacha, mar shampla:

Cairteacha meabhrúcháin leighis
Pacáistíocht éasca-oscailte
Lipéid mhóra chlóite nó braille
Aláraim chógaisíochta
Dáileadh céimnithe
Pacáistí spuaice (i gcás inarb iomchuí go cliniciúil)

Tá sé tábhachtach a mheabhrú go molann an fhianaise atá ar fáil, agus an cleachtas idirnáisiúnta, nach n-úsáidtear pacáistí spuaice ach mar rogha dheireanach toisc gur féidir leo tionchar diúltach a imirt ar neamhspleáchas othar.

An dtabharfar tacaíocht fós d’othair leochaileacha?

Is féidir tacú le hothair leochaileacha le cárta leighis lena n-áirítear iad siúd a bhfuil lagú cognaíoch diagnóisithe nó néaltrú diagnóisithe orthu, míchumas intleachtúil, lagú fisiceach nó na hothair sin atá i mbaol mí-úsáide cógais le háiseanna optamaithe i gcás ina léirítear sin. Cinntíonn an t-athchóiriú go ndírítear acmhainní orthu siúd a bhfuil fíorghá acu leo.

Más rud é, tar éis measúnú a dhéanamh, go gcinneann cógaiseoir, ag baint úsáide as a mbreithiúnas gairmiúil agus cliniciúil, go dteastaíonn pacáiste blister ó othar GMS ar chúiseanna sábháilteachta cliniciúla nó othair, cuirfear ar fáil é gan táille.

Comhaontaíodh freisin go leanfaidh gach othar GMS a bhí ag fáil dáileadh céimnithe nó pacáiste spuaice saor in aisce i mí Lúnasa 2025 (i.e. díreach roimh an gComhaontú Cógaisíochta Pobail (CPA)) de na tacaíochtaí sin a fháil saor in aisce.

An bhfuil cógaslanna ag cailleadh maoinithe ar an iomlán?

Níl aon euro amháin á thógáil amach as maoiniú cógaslainne. Rinneadh €20 milliún a athinfheistiú cheana féin chun tacú le leibhéal na méaduithe caighdeánacha ar tháillí a comhaontaíodh faoi CPA, a bhí siardhátaithe go dtí an 1 Meán Fómhair 2025.
Maoineoidh €24 mhilliún eile táille nua optamaithe cógas GMS a chuirfear ar fáil do gach mír GMS a dháilfidh an cógaiseoir. €0.35 a bheidh i gceist in aghaidh na míre GMS a dháilfear.
Tacóidh suas le €4.5 milliún breise ó chiste optamaithe cógas CPA le Táille Tacaíochta Feabhsaithe um Barrfheabhsú Leigheasra €32.50: táille mhíosúil spriocdhírithe a íoctar in aghaidh an othair a éilíonn go cliniciúil go ndéanfaí a chógais a dháileadh níos minice ná uair sa tseachtain (e.g. go laethúil nó roinnt uaireanta sa tseachtain).

Cuirfear tús leis na socruithe cistiúcháin sin an 1 Meitheamh 2026.

An mbeidh sealbhóir cárta leighis in ann a gcuid cógais a fháil i bpacáiste spuaice óna gcógaslann saor in aisce?

Spreagtar othair chun labhairt lena gcógaiseoir faoi aon deacrachtaí a d'fhéadfadh a bheith acu maidir lena gcógas a bhainistiú. Beidh cógaiseoirí in ann comhairle a thabhairt d'othair faoi na roghanna éagsúla atá ar fáil chun cabhrú lena gcógas a bhainistiú.

Tá éagsúlacht sna tacaíochtaí chun cabhrú le hothair a gcógas a thógáil agus áirítear leo idirghabhálacha lena n-áirítear cairteacha meabhrúcháin, claibíní oscailte éasca agus aláraim mheabhrúcháin. Níor cheart pacáistí spuaice a úsáid ach mar rogha dheireanach.

Beidh Cógaiseoirí in ann comhairle a chur ar othair faoi na rioscaí agus na buntáistí a bhaineann le tacaíochtaí éagsúla, d'fhonn an ceann is oiriúnaí dóibh a chinneadh.

Má mholann a gcógaiseoir do shealbhóir cárta leighis pacáiste spuaice a úsáid, cuirfear ar fáil saor in aisce é.

Má fhaigheann othar a chógais faoin Scéim Breoiteachta Fadtéarmaí; An mbeidh siad in ann a gcuid cógais a fháil i bpacáiste spuaice, saor in aisce?

Má theastaíonn cabhair ó othar chun a gcuid cógas a bhainistiú, beidh a gcógaiseoir in ann comhairle a chur orthu faoi na rioscaí agus na buntáistí a bhaineann le tacaíochtaí éagsúla, d'fhonn an ceann is oiriúnaí dóibh a chinneadh.

Má mholann cógaiseoir pacáiste spuaice ní chuirfear é seo ar fáil saor in aisce ach amháin má tá cárta leighis á fháil ag an othar.

Mura bhfuil cárta leighis ag an othar, beidh a gcógaiseoir in ann comhairle a chur orthu maidir leis na tacaíochtaí atá ar fáil agus an costas a bhaineann leo.

Mura bhfuil cárta leighis ag othar, an mbeidh siad in ann a gcuid cógais a fháil i bpacáiste spuaice saor in aisce?

Spreagtar othair chun labhairt lena gcógaiseoir faoi aon deacrachtaí atá acu a gcuid cógais a bhainistiú. Beidh a gcógaiseoir in ann comhairle a thabhairt dóibh faoi roghanna a d'fhéadfadh cabhrú leo.

Mura bhfuil cárta leighis ag othar, beidh a gcógaiseoir in ann comhairle a chur orthu maidir leis na tacaíochtaí atá ar fáil agus an costas a bhaineann leo.

Cé mhéad is féidir le cógaiseoir a ghearradh ar othar as a gcuid cógais a chur i bpacáiste spuaice?

Is gnólachtaí neamhspleácha iad cógaslanna agus socraíonn siad praghas na seirbhísí a sholáthraíonn siad. Mar thoradh air sin, d'fhéadfadh praghsanna a bheith éagsúil ó chógaslann go cógaslann Ceanglaítear ar gach cógaslann faisnéis phraghsála shoiléir agus inrochtana a sholáthar don phobal, i gcomhréir le treoir rialála.

Má mhol dochtúir othair i gcónaí go bhfaigheadh siad a gcuid cógas i bpaca spuaice, agus má thugann an cógaiseoir dóibh é saor in aisce. An leanfaidh sé seo ar aghaidh?

Má bhí othar ag fáil a chuid cógas i dtráthchodanna nó i bpacáiste spuaice saor in aisce i mí Lúnasa 2025 leanfaidh siad dá gcuid cógas a fháil ar an mbealach sin. Ní ghearrfar aon táille orthu as an tseirbhís seo.

Mura bhfuil scríofa ag dochtúir ar oideas go dteastaíonn dáileadh céimnithe ó othar; an féidir leis an gcógaiseoir a chinneadh an bhfuil gá le dáileadh céimnithe i ngach cás?

Spreagtar othair chun labhairt lena gcógaiseoir faoi aon deacrachtaí a d'fhéadfadh a bheith acu a gcuid cógais a bhainistiú. Beidh cógaiseoirí in ann comhairle a thabhairt d'othair faoi roghanna a d'fhéadfadh cabhrú leo.

Má tá cárta leighis ag othar agus má tá a gcógaiseoir den tuairim go gcabhródh dáileadh céimnithe leo a gcuid cógas a bhainistiú, cuirfear an tseirbhís seo ar fáil gan aon chostas breise.

Mura bhfuil cárta leighis ag othar, beidh a gcógaiseoir in ann comhairle a thabhairt dóibh maidir leis na tacaíochtaí atá ar fáil agus an costas a bhaineann leo.

Má tá cúramóirí baile ag othar a chuireann i gcuimhne dóibh a gcuid cógas a thógáil, an bhfaighidh an t-othar a gcuid cógas i bpacáiste spuaice saor in aisce?