Geallann Éire agus an Nua-Shéalainn leanúint den chomhoibriú chun dul i ngleic le hastaíochtaí talmhaíochta
- Foilsithe: 19 Márta 2026
- An t-eolas is déanaí: 23 Márta 2026
D’athdhearbhaigh an tAire Stáit sa Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara atá freagrach as Cur Chun Cinn Bia, Margaí Nua, Taighde agus Forbairt, Noel Grealish TD, agus Aire Talmhaíochta, Foraoiseachta, Trádála agus Infheistíochta na Nua-Shéalainne, an tOnórach Todd McClay, a dtiomantas inniu do chomhoibriú ar nuálaíocht eolaíoch chun astaíochtaí gás ceaptha teasa talmhaíochta a laghdú.
Chuir an tAire Grealish béim ar an bhfíric gur chuidigh tionscadail an Tionscnaimh Thaighde Chomhpháirtigh le tuiscint níos fearr a fháil ar astaíochtaí gás ceaptha teasa talmhaíochta:
“Tá an talmhaíocht i gcroílár gheilleagar na hÉireann agus na Nua-Shéalainne, agus tá an sprioc choiteann againn maidir le hastaíochtaí a laghdú i bhfeirmeoireacht féarach, agus ag an am céanna tacú le feirmeoirí chun táirgeadh níos inbhuanaithe.” Le linn mo chuairte ar an Nua-Shéalainn, bhí áthas orm bualadh leis an Aire Todd McClay agus aontú leis an dara céim den Tionscnamh Comhpháirteach Taighde a spreagfaidh laghduithe suntasacha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa talmhaíochta.”
Thug an tAire McClay faoi deara,
“Leanfaidh an Nua-Shéalainn agus Éire de thaighde ríthábhachtach a chur chun cinn chun tacú le forbairt uirlisí a thabharfaidh roghanna d’fheirmeoirí dul i ngleic le hastaíochtaí gás ceaptha teasa talmhaíochta gan táirgeadh a laghdú.”
Tá aon tionscadal déag ar siúl i gcéim a haon den Tionscnamh Comhpháirteach Taighde le hinfheistíocht chomhpháirteach de €19.65 milliún / $34.5 milliún. Thug an tAire Grealish cuairt ar roinnt de na tionscadail seo le linn a chuairte ar an Nua-Shéalainn. Aithneoidh Aireacht Tionscail Phríomhúla na Nua-Shéalainne agus Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara na hÉireann tuilleadh tionscadal le dul chun cinn anois.
Ar leithligh, sheol na hAirí an Plean Straitéiseach nua 2026-2030 don Chomhghuaillíocht Taighde Domhanda ar Gháis Cheaptha Teasa Talmhaíochta freisin.
Tá ceithre thosaíocht sa Phlean Straitéiseach: taighde eolaíoch a chur chun cinn, acmhainn agus comhroinnt eolais a neartú, comhoibriú agus comhpháirtíochtaí éifeachtacha a thógáil, agus acmhainní airgeadais agus acmhainní eile a ghiaráil.
Dúirt an tAire Grealish:
“Tá sé mar aidhm ag an nGáis Cheaptha Teasa Talmhaíochta iarrachtaí taighde a dhoimhniú agus a leathnú i mbarraíocht, i mbeostoc agus i rís gan sceall.” Tá taighdeoirí ó gach cearn den domhan tugtha le chéile aige chun comhoibriú ar eolaíocht agus ar réitigh cheannródaíocha chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Tá áthas orm an Plean Straitéiseach nua a sheoladh le linn thréimhse na hÉireann mar Chathaoirleach ar an nGáis Cheaptha Teasa Talmhaíochta in éineacht leis an Aire McClay agus Ionadaí Speisialta an Gáis Cheaptha Teasa Talmhaíochta, Peter Ettema.”
CRÍOCH
Nótaí don Eagarthóir
Tionscnamh Comhpháirteach Taighde idir Éirinn agus an Nua-Shéalainn
- Bunaíodh an Tionscnamh Comhpháirteach Taighde in 2022 mar thionscadal píolótach trí bliana. Tá an tionscnamh tar éis comhoibriú idir maoinitheoirí agus taighdeoirí a neartú, tosaíochtaí taighde a ailíniú, agus sineirgí agus infheistíochtaí a ghiaráil chun dul i ngleic le hastaíochtaí gás ceaptha teasa agus ceapadh carbóin i dtáirgeadh ainmhithe athchogantacha sa dá thír.
- Thar thrí ghlao taighde comhpháirteacha (2022–2024), infheistíodh beagnach €20 milliún / NZ$34 milliún i 11 tionscadal comhoibríoch a raibh 15 eagraíocht taighde páirteach iontu ar fud an dá thír. I measc na dtionscadal tá:
- feabhas a chur ar thuiscint ar mhicribhitheolaíocht agus ar cheimic an rumain chun ionaclúidí siláis nua (m.sh. baictéir thairbheacha) a fhorbairt agus chun astaíochtaí meatáin a laghdú
- réamhinsintí bithmhéadracha astaíochtaí meatáin ó bhainne, feoil agus cogansach a aithint chun uirlisí scagthástála ar chostas íseal, ar scála mór a fhorbairt chun gnóthachan géiniteach a bhrostú in ainmhithe athchogantacha íseal-meatáin.
- cruinneas astaíochtaí talmhaíochta a bheachtú chun fardail náisiúnta gás ceaptha teasa a fheabhsú don Nua-Shéalainn agus d'Éirinn
- bearta iontaofa a fhorbairt maidir le hastaíochtaí carbóin ó thailte móna draenáilte faoi chleachtais bhainistíochta talún agus aeráidí éagsúla
- ag forbairt braiteoirí beagnach fíor-ama le haghaidh carbóin ithreach agus stóráil carbóin chun tacú le cinntí bainistíochta feirmeoirí
- Thacaigh an clár le forbairt shuntasach acmhainneachta, lena n-áirítear 34 taighdeoir luathghairme (20 PhD, 14 iardhochtúir) agus foireann taighde breise.
- Tá taighde maoinithe dírithe ar réimsí ardtionchair amhail teicneolaíochtaí maolaithe meatáin, laghdú ocsaíd nítriúil, ceapadh carbóin san ithir, nuálaíocht dhigiteach, agus córais fheabhsaithe tomhais astaíochtaí.
Comhghuaillíocht Taighde Domhanda ar Gháis Cheaptha Teasa Talmhaíochta
- Tá sé mar aidhm ag an gComhghuaillíocht Taighde Domhanda ar Gháis Cheaptha Teasa Talmhaíochta iarrachtaí taighde maolaithe domhanda atá bunaithe ar fhianaise a dhoimhniú agus a leathnú i measc barraí talmhaíochta agus úsáid talún, córais beostoic agus saothrú ríse. Is é an aidhm réitigh cheannródaíocha a fhorbairt chun cabhrú le dul i ngleic le hastaíochtaí gás ceaptha teasa talmhaíochta agus gníomhaíochtaí a chomhordú. Áirítear leis seo sineirgí a chur chun cinn idir iarrachtaí oiriúnaithe agus maolaithe.
- Is baill bhunaidh den Gháis Cheaptha Teasa Talmhaíochta iad an Nua-Shéalainn agus Éire. Leanann an dá thír orthu ag imirt ról ceannródaíoch agus tioncharach sna Gháis Cheaptha Teasa Talmhaíochta. Tá ionadaíocht ag Éirinn agus ag an Nua-Shéalainn araon ar Chomhairle an Gháis Cheaptha Teasa Talmhaíochta agus tá siad ina gcomhchathaoirligh ar an nGrúpa Comhordaithe Taighde Beostoic leis an Ríocht Aontaithe.
- Tá Éire ina cathaoirleach ar an nGáis Cheaptha Teasa Talmhaíochta ó 2025 go Meitheamh 2026. I mí an Mheithimh 2025, bhí Cruinniú Chomhairle an Gháis Cheaptha Teasa Talmhaíochta á óstáil ag Éirinn. Leag Éire agus rúnaíocht Gáis Cheaptha Teasa Talmhaíochta clár oibre uaillmhianach síos do chruinniú Chomhairle 2025 lena n-áirítear comhaontú ar an gcéad Phlean Straitéiseach eile de chuid Gáis Cheaptha Teasa Talmhaíochta (2026-2030)