Lá Domhanda na mBogach 2023: Leagann an tAire Hackett béim ar thábhacht na mBogach

Chun Lá Domhanda Bogach a cheiliúradh (an 2 Feabhra), thapaigh an tAire Stáit sa Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara atá freagrach as Úsáid Talún agus Bithéagsúlacht, an Seanadóir Pippa Hackett, an deis cuairt a thabhairt ar fheirm Joe Roche, Feirm Bhaile na Carraige, Baile Muine, Co. Loch Garman. Is feirmeoir déiríochta é Joe, atá ag glacadh páirte sa tionscadal Bithéagsúlacht a Fheabhsú i nDobharcheantar Shruthán Bhaile Muine (EIP) atá maoinithe ag an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara.

Ar fud an domhain tá beagnach 90% de bhogaigh an domhain díghrádaithe ó na 1700idí, agus tá bogaigh á gcailleadh trí huaire níos tapúla ná foraoisí. Ach is éiceachórais ríthábhachtacha iad bogaigh a chuireann leis an mbithéagsúlacht, leis an maolú ar an aeráid agus leis an oiriúnú don aeráid, le hinfhaighteacht fionnuisce, le pobail agus geilleagair áitiúla agus níos mó.

Dúirt an tAire Hackett:

Thóg Joe lochán chun an sreabhadh uisce a théann isteach ina shruth a mhoilliú. D'athchóirigh sé freisin limistéar bogaigh a bhí draenáilte roimhe seo, a shreabhann an sruth tríd agus thiontaigh sé seagalach go báinseach ilspeicis, chomh maith le rochtain stoic ar choillearnach fhliuch an-luachmhar a bhainistiú. Chuir teaglaim na mbeart go léir a rinneadh in aon bhliain amháin moill mhór ar shreabhadh an uisce agus chuir sé borradh faoin mbithéagsúlacht. Agus an sruth ag fágáil fheirm Joe, tá sé ag ‘Stádas Maith Éiceolaíoch'. Glacadh tuilleadh bearta ar thailte comhpháirtíochta eile sula dtéann an sruth isteach i dtrá Bhaile Muine. Léiríonn sé seo gur féidir feabhsuithe ar cháilíocht an uisce a bhaint amach, cur le stóráil carbóin agus bithéagsúlacht a fheabhsú ag an am céanna tacú le fiontar táirgiúil déiríochta.

Mar fhocal scoir, dúirt an tAire:

• Déantar ceiliúradh Lá Domhanda na mBogach gach bliain an 2 Feabhra chun feasacht a mhúscailt faoi bhogaigh. Cothrom an lae seo freisin, déantar Coinbhinsiún na mBogach, a glacadh mar chonradh idirnáisiúnta i 1971, a chomóradh. Athchóiriú is ea téama na bliana seo. https://www.ramsar.org/activity/world-wetlands-day
• Is éard is bogach ann ná limistéar talún atá sáithithe le huisce go buan nó go séasúrach, agus ina bhfuil an maoschlár gar don dromchla nó ag an dromchla. D’fhéadfadh éagsúlacht shuntasach a bheith i gcuma na mbogach, mar gheall go páirteach ar an suíomh ina dtarlaíonn siad agus an cineál fásra nó na cineálacha fásra atá ann. Tá sraith speisialta plandaí ann atá oiriúnaithe chun déileáil le dálaí fliucha agus, toisc go n-athraíonn na dálaí fliucha seo go spásúil, d'fhéadfadh meascán de ghnáthóga a chuimsíonn pobail phlandaí éagsúla tarlú laistigh de bhogach amháin.
• Is féidir le gnáthóga bogaigh na hÉireann a bheith an-bheag (cosúil le tobar fionnuisce) go gnáthóga a ghlacann cuid mhór de thírdhreach na hÉireann mar lochanna, aibhneacha agus portaigh. Tá éagsúlacht mhór speiceas plandaí agus ainmhithe iontu agus cruthaíonn siad líonra tábhachtach suíomhanna éiceolaíochta do go leor speiceas ar imirce.
• Meastar gur fiú €385 milliún bithéagsúlacht na mbogach in Éirinn in aghaidh na bliana do gheilleagar na hÉireann agus cuireann bogaigh leis an luach €330 milliún don dúlra agus don éiceathurasóireacht de ghnáthóga na hÉireann.
• Is cur chuige spreagúil úrnua é an Chomhpháirtíocht Nuálaíochta Eorpach um Tháirgiúlacht agus Inbhuanaitheacht Talmhaíochta (EIP-AGRI) maidir le taighde agus nuálaíocht. Tá EIPanna bunaithe ar dhúshlán agus díríonn siad ar shochair shochaíocha agus ar nuachóiriú. Tacaíonn EIPanna le comhoibriú idir comhpháirtithe taighde agus nuálaíochta chun torthaí níos fearr agus níos tapúla a bhaint amach i gcomparáid le cuir chuige atá ann cheana. Tá 57 tionscadal EIP i bhfeidhm in Éirinn arna maoiniú ag DAFM faoi chlár RDP na hÉireann 2014-2020 (síneadh go 2022).
• Chun imeachtaí a dhéanann ceiliúradh ar WWD in Éirinn agus tuilleadh féach https://irishwetlands.ie/world-wetlands-day-2023-events/ lena n-áireofar turas allamuigh ag Teagasc, feirmeoirí agus ENR Coastwatch chuig talamh feirme i limistéir a bhfuil tionchar ag ardú leibhéal na farraige agus borradh stoirme orthu agus ceardlann i gComhairle Contae Loch Garman.