Fáiltíonn an tAire Grealish roimh tharraingt siar €1 billiún ó Horizon Europe in Éirinn, agus roimh an rath suntasach atá tagtha ar an agraibhia, ar an bhforaoiseacht agus ar an mbithgheilleagar.
- Foilsithe: 30 Meán Fómhair 2025
- An t-eolas is déanaí: 2 Deireadh Fómhair 2025
Tá fáilte curtha ag an Aire Stáit sa Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara a bhfuil freagracht speisialta air as Taighde agus Forbairt, Noel Grealish TD, roimh an bhfógra gur sháraigh Éire an figiúr suntasach de €1 billiún i maoiniú iomaíoch a fuarthas trí Horizon Europe, príomhchlár taighde agus nuálaíochta an AE. Laistigh de seo, thug an tAire faoi deara rath ar leith maidir le maoiniú a fháil don talmhaíocht, don bhia agus don bhithgheilleagar.
Agus é ag labhairt faoin éacht, dúirt an tAire Grealish:
“Tá rath na hÉireann in Horizon Europe bunaithe ar fheidhmíocht láidir taighde náisiúnta a gcumasaítear a bhuíochas le maoiniú, lena n-áirítear ó mo Roinn agus ó mhaoinitheoirí taighde poiblí eile. Chuir sé seo ár dtaighdeoirí in ann dul san iomaíocht agus rath a bhaint amach maidir le maoiniú ó Horizon Europe a fháil.
Ceann de na réimsí rathúla seo maidir le maoiniú taighde a fháil ná Braisle 6 ‘Bia, Bithgheilleagar, Acmhainní Nádúrtha, Talmhaíocht agus an Comhshaol’, agus is í mo Roinn, chomh maith le comhghleacaithe ó Fhiontraíocht Éireann, an pointe teagmhála náisiúnta dó. Tá áthas orm a rá gur éirigh go han-mhaith leis an tarraingt anuas don Bhraisle seo dá bharr, arb ionann é agus €136 milliún agus an dara céatadán is airde de tharraingt anuas na hÉireann ar fud na sé Bhraisle in Horizon Europe. Ba mhaith liom comhghairdeas a dhéanamh le gach duine a bhí páirteach as a ndúthracht agus a bhfís.”
Gné thábhachtach eile de Horizon Europe is ea na ‘Comhpháirtíochtaí’ comhmhaoinithe. Agus maoiniú comhpháirteach á thabhairt le chéile ón gCoimisiún Eorpach agus ó na Ballstáit rannpháirteacha, tá sé mar aidhm acu aghaidh a thabhairt ar chuid de na dúshláin is práinní atá roimh an Eoraip trí acmhainní a chomhthiomsú i dtaighde comhoibríoch. Ag trácht air seo, dúirt an tAire Grealish:
“Tá mo Roinn ag soláthar tacaíochta airgeadais do cheithre chomhpháirtíocht i réimsí na gCóras Bia Inbhuanaithe, Sláinte agus Leas Ainmhithe, Agra-éiceolaíocht agus an Fhriotaíocht Frithmhiocróbach a seoladh le déanaí. Dá bhrí sin, tá taighdeoirí Éireannacha ag cuidiú le freagairtí náisiúnta agus uile-AE a mhúnlú do roinnt dúshlán tábhachtacha – an t-athrú aeráide, cailliúint bithéagsúlachta, slándáil bia, sláinte agus leas ainmhithe agus friotaíocht in aghaidh frithmhiocróbach. Mholfainn dár bpobal taighde an fheidhmíocht den scoth atá feicthe againn go dtí seo a choinneáil sna dhá bhliain atá fágtha den chlár.”
Nóta don Eagarthóir
- D’fhógair an tAire um Ardoideachas agus Breisoideachas, Taighde, Nuálaíocht agus Eolaíocht, James Lawless, gur sháraigh Éire an marc €1 billiún i maoiniú a fuarthas ó Horizon Europe le déanaí – féach anseo: Shroich Éire cloch mhíle €1 billiún i maoiniú Horizon Europe
- Le sprioc náisiúnta de €1.5 billiún (1.6%) de bhuiséad €93.5 billiún Horizon Europe ó 2021-2027, tá Éire ar an mbóthar ceart chun an sprioc a leagadh síos in Impact 2030a bhaint amach agus is dócha go sáróidh sí í. Go dtí seo, bronnadh €1.02 billiún ar eagraíochtaí Éireannacha, arb ionann é agus 2.09% den €49 billiún a bronnadh go dtí seo, rud a léiríonn go bhfuil Éire ag dul chun tosaigh ar a sprioc.
- Tacaíonn Líonra Tacaíochta Náisiúnta Horizon Europe (faoi stiúir Fhiontraíocht Éireann) le hinstitiúidí Éireannacha. Tá 32 Phointe Teagmhála Náisiúnta agus Toscairí Náisiúnta ann a roghnaítear ó 10 ngníomhaireacht Éireannacha atá gníomhach i réimse na taighde agus na nuálaíochta.Is ionadaí de chuid na Roinne Talmhaíochta, Bia agus Mara é an Pointe Teagmhála Náisiúnta do Chnuasach 6 ‘Bia, Bithgheilleagar, Acmhainní Nádúrtha, Talmhaíocht & Comhshaol’
Sampla de thionscadal rathúil braisle a sé faoi stiúir na hÉireann is ea STEP UP: Stepping Up for Europe's Sustainable Livestock Systems. Tá buiséad €4.31 milliún ag tionscadal Horizon Europe, tá 16 chomhpháirtí ó 10 dtír páirteach ann agus tá an tOllamh David Kenny, Ionad Taighde agus Nuálaíochta Ainmhithe agus Féaraigh Teagasc, An Ghráinseach, Co. na Mí, i gceannas air. Is é aidhm an tionscadail táirgeadh beostoic san Eoraip a uasghrádú trína dhéanamh níos inbhuanaithe. Go sonrach, beidh an tionscadal páirteach go gníomhach i measúnú agus anailís a dhéanamh ar Chórais Táirgthe Beostoic Nuálacha. Trí theicnící atá á dtiomáint ag an teicneolaíocht a ionchorprú, cuirfidh na córais seo feirmeoireacht beostoic níos eolasaí agus níos inbhuanaithe ar chumas, rud a fheabhsóidh éifeachtúlacht, a laghdóidh tionchar comhshaoil, agus a fheabhsóidh leas ainmhithe.