Seolann an tAire Healy-Rae Staidreamh Foraoise na hÉireann 2025
- Foilsithe: 26 Meitheamh 2025
- An t-eolas is déanaí: 30 Meitheamh 2025
D’fhógair an tAire Stáit atá freagrach as Foraoiseacht, Sábháilteacht Feirme agus Gairneoireacht, Michael Healy-Rae, TD, inniu foilsiú thuarascáil bhliantúil na Roinne maidir le Staidreamh Foraoise don bhliain 2025.
Ag an seoladh, dúirt an tAire Healy-Rae:
"Is acmhainn chuimsitheach agus ríthábhachtach í an tuarascáil bhliantúil maidir le Staidreamh Foraoise na hÉireann 2025 a fhreastalaíonn ar dhuine ar bith a bhfuil suim aige nó aici inár n-earnáil foraoiseachta, ó úinéirí foraoise, páirtithe leasmhara, lucht déanta beartas agus feirmeoirí, go taighdeoirí. Tugann an foilsiú bliantúil seo léargas níos fearr ar earnáil na foraoiseachta le bliain anuas. Ba mhaith liom comhghairdeas a dhéanamh le mo Roinn as an bhfoilsiú ríthábhachtach seo a chur ar fáil go caighdeán ard arís i mbliana."
Chaith an Roinn €73.2 ar ghníomhaíochtaí foraoise in 2024, lena n-áiríodh deontais chothabhála, deontais chun bonneagar bóithre foraoise a chur isteach, íocaíochtaí préimhe bliantúla agus tacaíochtaí chun 1,573 heicteár a fhoraoisiú. Mhéadaigh achar na foraoise agus dá bharr sin, mhéadaigh líon na n-úinéirí príobháideacha talún a tháinig ar dheontais chun foraoisí nua a bhunú freisin, go 24,121, ó bhí 1980 ann. Agus foraoisiú á phlé aige, dúirt an tAire:
"Tuigimid gur cinneadh deonach é foraoisiú d'úinéirí talún i ndeireadh na dála, agus is ríthábhachtach foraoisí nua a phleanáil mar gheall ar an mbrú méadaithe a bhaineann le talamh a úsáid le haghaidh táirgeadh bia, tithíochta agus bithéagsúlachta. A bhuí leis na tacaíochtaí airgeadais breise a cuireadh ar fáil faoin gClár Foraoiseachta 2023-2027 agus na fíorfheabhsuithe ar éifeachtúlacht na bpróiseas ceadúnaithe, creidim gur rogha níos tarraingtí agus inmharthana í an fhoraoiseacht d'fheirmeoirí agus d'úinéirí talún ar fud na tíre. Tacaíonn dearadh an Chláir Foraoiseachta le nádúr fadtéarmach na foraoiseachta chun foraoisí atá aeráid-díonach agus inbhuanaithe ó thaobh an gheilleagair de a spreagadh amach anseo."
Tharraing an tAire aird ar an tábhacht a bhaineann le hadhmad a úsáid agus dúirt sé:
"Le linn 2024, cuireadh maoiniú ar fáil chun 77 km de bhóithre foraoise príobháideacha nua a thógáil. Tá tiomantas na hearnála do na bóithre seo a thógáil ríthábhachtach chun teacht ar an adhmad san eastát príobháideach de réir mar a bhaineann sí biaiste an fhómhair amach."
Cuirfear an cúigiú timthriall den Fhardal Foraoise Náisiúnta ar fáil i mbliana. Tá ról lárnach ag an bhFardal seo maidir le sláinte, comhdhéanamh agus achar eastát foraoise na hÉireann a mheas. Ní hamháin go ndéanann an bonn faisnéise seo eolas do phleanáil agus do bheartas náisiúnta, ach neartaíonn sé staid na hÉireann laistigh den AE ullmhú chun freastal ar riachtanais an Choimisiúin Eorpaigh maidir leis an Dlí beartaithe um Fhaireachán ar Fhoraoisí. Leis an moladh seo, beidh sé éigeantach do Bhallstáit tuairisciú cruinn agus leanúnach a dhéanamh ar a bhforaoisí.
Áirítear na deich bpríomhstaidreamh seo a leanas i Staidreamh Foraoise na hÉireann 2025:
- Cuireadh 1,573 heicteár d'fhoraois nua ar bun le linn 2024, agus bhí achar na foraoise nua ab airde ag Contae Chorcaí, le 166 heicteár, agus ag Contae Chiarraí ina dhiaidh sin, le 128 heicteár. Is é 54% comhréir na leathanduilleogach a cruthaíodh i bhforaoisí nua le linn 2024, is ionann sin agus comhréir na bliana roimhe.
- Idir 1980 agus 2024, tháinig breis agus 24,000 úinéir príobháideach talún ar dheontais a cuireadh ar fáil chun foraoisí nua a bhunú, agus ba é 8.5 heicteár an mheánmhéid. Is ar thailte feirmeoirí 82% den achar príobháideach a foraoisíodh. D'fhoraoisigh feirmeoirí 57% den talamh le linn 2023, agus d'fhoraoisigh daoine nach feirmeoirí 43% den talamh.
- Le linn na tréimhse 2006-2024, foraoisíodh 40% den achar ag daoine a bhí 60 nó os a chionn. In 2024, foraoisíodh 51% den achar ag daoine a bhí 60 nó os a chionn agus maidir leo siúd a fuair íocaíochtaí préimhe, bhí 62% de na daoine sin 60 nó os a chionn.
- B'ionann €73.2 milliún agus an méid iomlán a chaith an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara ar ghníomhaíochtaí foraoise le linn 2024, lena n-áiríodh foraoisiú, deontais chothabhála, íocaíochtaí préimhe bliantúla agus deontais chun bonneagar bóithre foraoise a chur isteach.
- In 2024, eisíodh 358 Ceadúnas um Bhailiú Síolta d'ábhar atáirgthe foraoise a bailíodh sa bhaile, agus is méadú 48% é seo ón mbliain 2023. Eisítear na ceadúnais seo chun síolta a bhailiú ó fhoinsí ceadaithe, lena n-áirítear speicis leathduilleacha amhail beith chlúmhach, dair ghallda agus ghaelach, fearnóg choiteann, agus speicis bhuaircíneacha amhail péine Albanach agus sprús Sitceach.
- Maoiníodh tógáil 77 km de bhóithre foraoise príobháideacha le linn 2024, a chuireann leis an meán de 80 km in aghaidh na bliana ó bhí 2020 ann. Léiríonn sé seo an méadú réamh-mheasta ar an adhmad le sábháil, agus táthar ag súil go méadóidh sé seo faoi dhó faoi 2030.
- Le linn 2024, eisíodh ceadúnais leagtha chun 3,798 heicteár a thanú agus 18,053 heicteár a ghlanleagan. Mar sin, is é 509,612 heicteár an lánsuim a eisíodh le haghaidh tanúcháin ó bhí 2010 ann, agus eisíodh 202,134 heicteár le haghaidh glanleagtha le linn na tréimhse céanna.
- Tá tuairim is leath d'eastát foraoise na hÉireann deimhnithe ag eagraíochtaí neamhrialtasacha chun dea-chleachtas foraoise a chur chun cinn. Tá formhór an achair seo san eastát foraoise poiblí, agus tá 33,947 heicteár d'fhoraoisí príobháideacha deimhnithe faoi láthair.
- In 2023, bhain foraoisí na hÉireann beagnach 2.5 milliún tona de choibhéisí dé-ocsaíde carbóin, is méadú 0.27 milliún tona é seo ón mbliain 2022.
- Léirigh Daonáireamh na hÉireann gur laghdaigh fostaíocht san earnáil foraoiseachta ó 2,468 in 2016 go 2,138 in 2022. Ach mhéadaigh fostaíocht maidir le lománaíocht agus déantúsaíocht adhmaid agus táirgí adhmaid ó 4,000 in 2016 go 4,274 in 2022.
Nóta d'eagarthóirí:
Tá an Tuarascáil ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne ag: https://www.gov.ie/en/collection/15b56-forest-statistics-and-mapping/#annual-forest-sector-statistics