Fógraíonn an tAire Heydon maoiniú forbartha idirnáisiúnta agus daonnúil os cionn €39 milliún
- Foilsithe: 30 Nollaig 2025
- An t-eolas is déanaí: 3 Feabhra 2026
D’fhógair an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD, inniu maoiniú cúnaimh forbartha idirnáisiúnta de €4.34 milliún do Eagraíocht Bia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO) do 2025 agus íocaíocht atá le teacht ar ghealltanas €35 milliún na hÉireann do Chlár Bia Domhanda na Náisiún Aontaithe (WFP) do 2026.
Ag fógairt an mhaoinithe, dúirt an tAire Heydon:
“Deimhníonn tuarascáil 2025 ar Staid na hÉiginnteachta Bia agus Cothaithe ar Domhan (SOFI) go bhfuil an t-ocras domhanda fós ag leibhéil ghéarchéime, agus breis is 670 milliún duine fós ocrach agus níos mó ná dhá bhilliún gan a bheith in acmhainn aiste bia sláintiúil a chaitheamh.” Seasann Éire leis na pobail sin agus lenár gcomhpháirtithe iltaobhacha an WFP agus an FAO, ag cinntiú go dtacaíonn an maoiniú seo le córais agraibhia áitiúla, cothú agus acmhainneacht. Tá an talmhaíocht fós lárnach chun an sprioc chomhroinnte a bhaint amach maidir le deireadh a chur leis an ocras agus leis an míchothú.
Is iad coimhlint, turraingí aeráide agus brú eacnamaíoch is cúis leis an ocras. Tá an éiginnteacht bia i bhfad os cionn leibhéil réamh-phaindéime, go háirithe i gcomhthéacsanna leochaileacha agus i gcomhthéacsanna atá buailte ag coimhlint. Freagraíonn maoiniú na hÉireann don WFP agus don FAO don réaltacht seo. Cuireann sé cúnamh tarrthála beatha ar fáil anois, agus ag an am céanna neartaíonn sé córais bia inbhuanaithe sna háiteanna is mó a bhfuil an gá leis.”
Dúirt Stiúrthóir Feidhmiúcháin an WFP, an tUasal Cindy McCain, agus í ag tabhairt aitheantais d’Éirinn as a tacaíocht agus a tiomantas leanúnach don WFP:
“Is comhpháirtí tiomanta fadbhunaithe í Éire leis an WFP agus muid ag obair le chéile chun freastal ar riachtanais dhaonnúla gan fasach. Neartóidh na ranníocaíochtaí méadaithe seo ár gcumas cúnamh tarrthála beatha a sholáthar do na milliúin atá faoi bhagairt an ghorta mar gheall ar choinbhleacht, drochaimsir agus éagobhsaíocht eacnamaíoch. Agus Éire ag ullmhú chun Uachtaránacht Chomhairle an AE a ghlacadh in 2026, tá ár gcomhoibriú níos tábhachtaí ná riamh chun a chinntiú go bhfanfaidh tacaíocht do chúnamh daonnúil éifeachtach ard ar an gclár oibre domhanda sa bhliain atá romhainn.”
Notes to editors
Léiríonn an cúnamh forbartha idirnáisiúnta iomlán de €39.44m tiomantas leanúnach na hÉireann chun dul i ngleic leis an ocras agus leis an míchothú domhanda trí idirghabhálacha spriocdhírithe, praiticiúla, a sheachadtar i gcomhpháirtíocht le heagraíochtaí iltaobhacha agus idirnáisiúnta iontaofa. Tacóidh maoiniú le cúnamh bia éigeandála agus le bearta fadtéarmacha chun córais agraibhia inbhuanaithe agus slí bheatha tuaithe a neartú. Is í an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara (DAFM) an phríomhroinn i gcaidreamh Rialtas na hÉireann leis an gClár Bia Domhanda, gníomhaireacht dhaonnúil thúslíne na Náisiún Aontaithe, agus leis an Eagraíocht Bia agus Talmhaíochta (FAO), gníomhaireacht speisialaithe de chuid na Náisiún Aontaithe atá i gceannas ar iarrachtaí domhanda chun an ocras a shárú, cothú a fheabhsú, agus slándáil bia a chinntiú trí thalmhaíocht, foraoiseacht agus iascaigh inbhuanaithe a chothú.
Staitisticí Ocrais Dhomhanda (2025)
Leitheadúlacht dhomhanda - bhí 673 milliún duine tearcchothaithe in 2024, arb ionann é agus 8.2 faoin gcéad de dhaonra an domhain. Laghdaigh an ocras beagán ar an iomlán ach leanann sé ag dul in olcas san Afraic agus in Iarthar na hÁise.
Éagsúlacht ghéar bia - bhí 295 milliún duine ar fud 53 tír os comhair éiginnteachta géar bia (Céim 3+ den IPC) in 2024. Tá sé seo thart ar 14 milliún níos mó ná in 2023, agus os cionn 35 milliún i gcás Éigeandála (Céim 4).
Ocras tubaisteach (Céim 5 den IPC) - Bhí beagnach 2 mhilliún duine thíos le hocras tubaisteach (Céim 5), an leibhéal is airde riamh. Bhí níos mó ná 1.1 milliún in Gaza, agus daonraí níos lú ach criticiúla sa tSúdáin, i nDeisceart na Súdáine, i Háítí, agus i Mailí.
Clár Bia Domhanda na Náisiún Aontaithe (WFP)
Is eagraíocht de chuid na Náisiún Aontaithe í an WFP atá freagrach as an ocras a chomhrac ar fud an domhain agus a mhaoinítear go heisiach ó ranníocaíochtaí deonacha. Geallann Sprioc Forbartha Inbhuanaithe 2, Díothú an Ocrais, deireadh a chur le hocras, slándáil bia a bhaint amach, cothú a fheabhsú, agus talmhaíocht inbhuanaithe a chur chun cinn, agus is tosaíocht de chuid an WFP é. Tá gealltanas ó Éirinn i gComhaontú Comhpháirtíochta Straitéisí WFP -Éire 2025-2027 maoiniú €105 milliún a sholáthar. Áirítear leis an íocaíocht €35 milliún a dhéanfar go luath in 2026 leithdháileadh €5 milliún chuig ciste iontaobhais an WFP le haghaidh athrú aeráide a bhaineann le hocras, leithdháileadh bliantúil €10 milliún d’obair an WFP i gCorn na hAfraice agus ranníocaíocht €6 milliún chuig freagairt éigeandála na Siria de chuid an WFP. Is maoiniú lán-solúbtha neamh-chomharthaithe an t-iarmhéid de €14 milliún. Chomh maith le príomhmhaoiniú na Roinne Gnóthaí Eachtracha agus Trádála (DAFM) do WFP, cuireann an Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála maoiniú ar fáil do WFP freisin, trí Chúnamh Éireann. Sa bhliain 2025, bhí maoiniú Chúnamh Éireann don WFP os cionn €13 milliún, lena n-áirítear tacaíocht do ghníomhaíochtaí in Gaza, Uganda, an Tansáin agus an Úcráin.
Eagraíocht Bia agus Talmhaíochta na Náisiún Aontaithe (FAO)
Is éard atá i gceist le maoiniú €4.34 milliún don FAO in 2025 síntiús bliantúil na hÉireann de €2.02 milliún, chomh maith le maoiniú €2.32 milliún do thionscadail agus do chláir shonracha de chuid an FAO.
Is eagraíocht de chuid na Náisiún Aontaithe í an FAO a bhfuil sainordú aici cabhrú le hocras, éiginnteacht bia agus míchothú a dhíothú, talmhaíocht, foraoiseacht agus iascaigh a dhéanamh níos táirgiúla agus níos inbhuanaithe, córais talmhaíochta agus bia chuimsitheacha agus éifeachtúla a chumasú agus acmhainneacht slí bheatha a mhéadú i leith bagairtí agus géarchéimeanna. Tá tuilleadh sonraí faoin gcomhpháirtíocht idir Éire agus an FAO leagtha amach sa tuarascáil "FAO + Ireland: Partnership for a Peaceful, Equal and Sustainable World" atá ar fáil ag: Ceiliúrann an FAO agus Éirinn comhoibriú agus athnuachan an tiomantais don chomhpháirtíocht.
Príomhthionscadail FAO arna maoiniú in 2025
- Táirgeadh Bia Éigeandála i ndiaidh Hairicín Melissa – Háítí
Cuirfidh tacaíocht na hÉireann ar chumas táirgeadh bia a athbhunú go tapa in Grand Sud Háítí i ndiaidh Hairicín Melissa, a scrios barra, beostoc agus iascaigh agus a raibh tionchar aici ar 1.45 milliún duine. A bhuí le trealamh táirgthe bia spriocdhírithe agus cúnamh teicniúil, beidh 1,200 teaghlach leochaileach in ann slí bheatha a athbhunú laistigh de 90 lá, rud a laghdóidh an spleáchas ar chúnamh bia agus a thacóidh le margaí áitiúla. Tugann an idirghabháil tús áite do theaghlaigh atá faoi cheannas mná agus cuireann sí luach maith ar airgead ar fáil trí chur chuige comhordaithe FAO-WFP, ag comhcheangal aistrithe airgid le hacmhainn táirgthe athchóirithe.
- An Ceart chun Bia i gcomhthéacsanna ina bhfuil coinbhleacht agus géarchéimeanna fada
Neartaíonn an tionscadal cosaint an chirt chun bia leordhóthanach i gcoinbhleachtaí agus i ngéarchéimeanna fada, áit a mbíonn éiginnteacht ghéar bia mar thoradh ar sháruithe a théann i bhfeidhm ar bhreis is 295 milliún duine. Tugann sé aghaidh ar chuntasacht lag trí chaighdeáin dhlíthiúla a shoiléiriú, faireachán a fheabhsú, agus tacú le freagairtí bunaithe ar chearta i gcomhthéacsanna ar nós Gaza, na hÚcráine, Maenmar, an Cholóim, Sead, agus Uganda. Áirítear ar na haschuir anailís dhlíthiúil, measúnuithe tíortha, idirphlé saineolaithe, agus tógáil acmhainne do stáit, don tsochaí shibhialta, agus do ghníomhaithe daonnúla chun cearta a aistriú go gníomh praiticiúil. Tá an tionscnamh ag teacht go dlúth le gealltanais na hÉireann maidir le smacht an dlí, prionsabail dhaonnúla agus córais bia athléimneacha a mbíonn tionchar ard beartais acu.
- Comhpháirtíocht Sléibhe FAO - Cumhachtú na mban i Stáit Fhorbartha Oileáin Bheaga an Aigéin Chiúin
Tugann an tionscadal cumhacht d’eagraíochtaí táirgeoirí faoi stiúir ban i bhFidsí, i Samó agus in Oileáin Sholaimh trí thalmhaíocht thraidisiúnta a nascadh le slabhraí luacha turasóireachta inbhuanaithe. Leathnaíonn sé deiseanna ioncaim, feabhsaíonn sé rochtain ar an margadh, agus neartaíonn sé acmhainneacht i gcoinne na haeráide agus aghaidh á thabhairt aige ar neamhionannais struchtúracha inscne trí chur chuige claochlaitheach inscne. I measc na bpríomhthorthaí tá comhghuaillíocht réigiúnach talmhaíochta-thurasóireachta, gorlann gnó spriocdhírithe agus deontais d’eagraíochtaí faoi stiúir na mban, agus naisc níos láidre idir táirgeoirí agus an earnáil fáilteachais. Tá an tionscnamh bunaithe ar mhúnlaí cruthaithe Comhpháirtíochta Sléibhe agus tá sé ailínithe go dlúth le Straitéis SIDS na hÉireann maidir le comhionannas inscne, forbairt tuaithe agus slite beatha atá acmhainneach ó thaobh aeráide de.
|
Tionscadal/Clár |
Tír/Réigiún |
Luach |
|
Domhanda |
$400,000 |
|
|
$300,000 |
||
|
Domhanda |
$300,000 |
|
|
Fidsí, Samó agus Oileáin Sholaimh |
$300,000 |
|
|
Cósta Ríce, Ruanda, Éire |
$300,000 |
|
|
Háití |
$300,000 |
|
|
An Afraic, an Áise, nó SIDS |
$250,000 |
|
|
an Tansáin |
$116,000 |
|
|
Domhanda |
$100,000 |
|
|
Aon Sláinte amháin i gCórais Agraibhia |
Iltaobhach |
$65,000 |
|
Coiste Talmhaíochta FAO, Fo-Choiste Beostoc |
Iltaobhach |
€50,000 |
|
Iltaobhach |
€50,000 |
|
|
Tionscnamh Tiomantas chun Comhionannas a Fhás |
Iltaobhach |
€50,000 |
|
Iltaobhach |
€40,000 |
|
|
Iltaobhach |
€35,000 |
|
|
Iltaobhach |
€30,000 |
|
|
Iltaobhach |
$30,000 |
Clár Forbartha Agraibhia na hAfraice (AADP)
Cuireadh maoiniú €99,000 ar fáil i mbliana freisin faoin gClár Forbartha Agraibhia na hAfraice (AADP). Is comhthionscnamh é an AADP idir an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara agus an Roinn Gnóthaí Eachtracha. Is é cuspóir an AADP comhpháirtíochtaí a fhorbairt idir Earnáil Agraibhia na hÉireann agus tíortha na hAfraice chun tacú le fás inbhuanaithe an tionscail bia áitiúil, margaí a thógáil do tháirgí áitiúla agus tacú le trádáil fhrithpháirteach idir Éire agus an Afraic.
Domhan Níos Fearr
Tá an maoiniú seo agus na comhpháirtíochtaí leis an WFP agus an FAO laistigh de chreat bheartas na hÉireann maidir le forbairt idirnáisiúnta, “Domhan Níos Fearr”, an beartas uile-Rialtais do chlár comhair forbartha na hÉireann, ar a n-oibríonn an Roinn Gnóthaí Eachtracha, Bia agus Mara, go dlúth le Cúnamh Éireann sa Roinn Gnóthaí Eachtracha.