Deimhníonn an tAire Heydon go bhfuil dul chun cinn suntasach déanta maidir le moltaí Thuarascáil Wall a chur i bhfeidhm d’fhonn leas agus inrianaitheacht eachaí a fheabhsú

Inniu, d’fhoilsigh an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD, tuarascáil stádais maidir lena phlean gníomhaíochta chun moltaí Thuarascáil Wall a chur i bhfeidhm. Leagadh amach sa phlean, ar foilsíodh é cúig mhí ó shin i mí an Mhárta na bliana seo, treochlár uaillmhianach de 37 gníomh faoi chúig cheannteideal chun córas inrianaitheachta eachaí na hÉireann a atógáil i gcomhréir leis na hathchóirithe atá beartaithe ag an Ollamh Wall. Is iad seo a leanas na ceannteidil:

• Cinntigh cuntasacht úinéirí le hinrianaitheacht níos fearr
• Forfheidhmiú níos déine ar reachtaíocht maidir le sainaithint agus clárú eachaí
• An leibhéal cosanta is airde do chapaill ag deireadh a saol
• Sochair na nuálaíochta eolaíche agus teicneolaíochta a uasmhéadú
• Cumarsáid agus tionchar láidir

Léirítear sa tuarascáil stádais gur cuireadh chun cinn na 37 ngníomh go léir agus go ndearnadh dul chun cinn ar leith i dtreo córas TF nua chun tacú leis na hathruithe atá beartaithe, chomh maith leis na tionscnaimh maidir le hoideachas agus cúnamh deontais le haghaidh nuachóirithe. Agus an nuashonrú á fhógairt aige, leag an tAire béim ar an bhfíric gurb é leas eacaí a chosaint príomhchuspóir an tionscadail:

• Inrianaitheacht feabhsaithe

Luaitear sa tuarascáil go bhfuil an tionscadal TF chun córas nua inrianaitheachta eachaí a thógáil ag céim ardleibhéil agus go bhfuil sé ar an mbóthar ceart le bheith críochnaithe faoi dheireadh na bliana. Is iad tuairisceáin dhaonáirimh 2024 bunús an chórais nua agus tá siad seo tiontaithe cheana féin ina bpróifílí tréada capall, cosúil leis an gcóras eallaigh.

Leag an tAire béim ar an ról lárnach a bheidh ag réitigh TF chun inrianaitheacht eachaí a fheabhsú:

Luaitear sa tuarascáil go mbeidh rochtain ar líne ag coimeádaithe eachaí faoi dheireadh na bliana chun na capaill atá cláraithe ar a bpróifíl áitreabh a fheiceáil agus an cumas capaill a chur ar a bpróifíl agus a bhaint de.

Forbairt thábhachtach TF eile is ea comhtháthú onnmhairí eachaí isteach sa bhunachar sonraí lárnach eachaí. Faoi láthair, déantar onnmhairí eachaí a thaifeadadh ar chóras TRACES an AE nach n-idirghníomhaíonn leis an mbunachar sonraí lárnach eachaí. Trí thaifeadadh cruinn a dhéanamh ar onnmhairí eachaí, cinnteofar comhsheasmhacht idir an dá chóras.

• Forfheidhmiú níos déine

Tá forfheidhmiú níos déine á chur i bhfeidhm trí chóras cigireachta nua do ghabháltais chapaill atá beagnach críochnaithe. Tá obair idir lámha chun maoirseacht ar ionaid tionóil a neartú agus ceanglais chlárúcháin a fhorfheidhmiú freisin.

• Cosaint capall ag deireadh a saoil

Tá dul chun cinn á dhéanamh maidir le bearta chun leas each a chosaint ag deireadh a saoil. Tá oiliúint Teagasc do chomhairleoirí curtha i gcrích agus tá nósanna imeachta nua i bhfeidhm chun a chinntiú go dtabharfar pasanna capaill ar ais go pras ó bhailitheoirí ainmhithe.

• Uasmhéadú teicneolaíochta agus nuálaíochta

Táthar ag súil go ndéanfar an Córas Náisiúnta Oideas Tréidliachta a chomhtháthú leis an mbunachar sonraí each faoi dheireadh an tríú ráithe de 2025. Mar thoradh air sin, déanfar capaill a bhfuil cógais ar oideas dóibh ar cógas leighis é a fhágann nach bhfuil siad oiriúnach le haghaidh tomhaltais ag an duine a mharcáil amach go huathoibríoch as an slabhra bia ar an mbunachar sonraí lárnach each.

Tá tionscadal píolótach ar bun ina úsáidtear rianaitheoirí cliste, agus seoladh scéim cúnaimh chun tacú le nuálaíocht ag eagraíochtaí eisiúna pasanna (PIOanna) níos luaithe an mhí seo.

• Cumarsáid agus tionchar

Tá an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara tar éis dul i ngleic go gníomhach le raon leathan geallsealbhóirí eachaí, lena n-áirítear PIOanna, cleachtóirí tréidliachta, cuideachtaí díolacháin agus eagraíochtaí leasa ainmhithe.

Tá leabhrán nua ina leagtar amach freagrachtaí úinéirí eachaíochta foilsithe agus eiseofar go luath é chuig thart ar 22,000 Uimhir Chlárúcháin Áitreabh Eachaíochta (EPRNanna). Tá comhairliúchán poiblí ar siúl agus dúnfar freagraí air ar an 8 Meán Fómhair 2025.

• Saoráid mharaithe eachaí a bhunú

Tá an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara tiomanta do shaoráid mharaithe eachaí a bhunú. Is próiseas dhá chéim é ceadú chun feidhmiú mar áitreabh marú each, cosúil le gach iarratas ó oibreoir gnó feola agus bia. Is é an chéad chéim Fógra Intinne a chur isteach. Má tá na doiciméid i gceart, agus má mheastar go bhfuil an suíomh oiriúnach, bogann an próiseas ar aghaidh go dtí an dara céim le hiarratas foirmiúil a chur isteach.

I ndiaidh craoladh an chláir faisnéise RTÉ Investigates i mí an Mheithimh 2024 inar tugadh aird ar shaincheisteanna maidir le hinrianaitheacht eachaí, d’iarr an Roinn ar an Ollamh Patrick Wall athbhreithniú cuimsitheach a dhéanamh ar an gcóras inrianaitheachta ina iomláine.

Bhí an tOllamh Paddy Wall, atá ina tréidlia, ina dhochtúir leighis, ina shaineolaí ar an earnáil eachaí agus ina shaineolaí ar shábháilteacht bia, i mbun oibre le geallsealbhóirí ar fud na hearnála each ar fad agus mhol sé roinnt moltaí fairsinge agus tionchair. Foilsíodh Tuarascáil Wall ar an 20 Márta 2025 mar aon le plean gníomhaíochta an Aire Heydon agus is féidir an dá cheann díobh a fheiceáil ag www.equineid.ie

Tá téacs iomlán na tuarascála stádais ar fáil thíos.

Cur i bhFeidhm Phlean Gníomhaíochta Thuarascáil Wall

Nuashonrú Tionscadail – Lúnasa 2025

Cuntasacht Úinéara trí inrianaitheacht níos fearr

Forfheidhmiú níos Déine

Deireadh Saoil Eachaí a Chosaint

Uasmhéadú Teicneolaíochta agus Nuálaíochta

Cumarsáid