Seolann an tAire Heydon an tríú Tuarascáil Bhliantúil maidir le Fís an Bhia 2030 agus fógraíonn sé athbhreithniú meántéarma
- Foilsithe: 17 Meán Fómhair 2025
- An t-eolas is déanaí: 19 Meán Fómhair 2025
Ag an gCraobhchomórtas Náisiúnta Treabhdóireachta inniu, sheol an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD, Tuarascáil Bhliantúil Fís an Bhia 2030 do 2024. Leagtar béim sa tuarascáil ar an dul chun cinn láidir atá déanta ag an earnáil agraibhia le bliain anuas, lena n-athdhearbhaítear seasamh na hÉireann mar cheannaire domhanda i gcórais bhia inbhuanaithe.
Dúirt an tAire Heydon:
“Le Fís an Bhia 2030, tugtar treoir dúinn i gcónaí mar straitéis bheo fhreagrúil do thodhchaí bhia na hÉireann. Léirítear i dtuarascáil na bliana seo tiomantas ár bhfeirmeoirí, ár n-iascairí, ár bhforaoiseoirí agus ár dtáirgeoirí bia don inbhuanaitheacht, don nuálaíocht agus don chomhar. Léiríonn na torthaí a baineadh amach in 2024 an dul chun cinn is féidir a dhéanamh nuair a oibrímid le chéile chun earnáil agraibhia láidir, inbhuanaithe agus athléimneach a thógáil”.
D'fhógair an tAire Heydon freisin go ndéanfar athbhreithniú meántéarma ar Fhís an Bhia 2030:
“Agus muid ag dul isteach sa dara leath den deich mbliana seo, is tráthúil machnamh a dhéanamh ar an méid atá bainte amach agus machnamh foirmiúil a dhéanamh ar an gcaoi ar féidir le Fís an Bhia 2030 tuilleadh forbartha a dhéanamh. Áiritheofar leis an athbhreithniú sin go leanfaidh sé de bheith uaillmhianach, dírithe agus freagrúil i leith dúshláin agus deiseanna atá ag teacht chun cinn. Ba mhaith liom aitheantas a thabhairt don iarracht chomhchoiteann atá á déanamh ag gach duine a bhfuil baint acu leis an earnáil. I dteannta a chéile, tá córas bia Éireannach á thógáil againn atá inbhuanaithe, athléimneach agus iontaofa, córas a dhéanann freastal ar fheirmeoirí, ar phobail tuaithe, ar thomhaltóirí agus ar an gcomhshaol’.
Príomhphointí ó Thuarascáil Bhliantúil Fís an Bhia 2030 2024
Le bliain anuas, rinne an earnáil dul chun cinn ar fud na gceithre Mhisean, agus shroich onnmhairí agraibhia €19 mbilliún, an méid is mó riamh, in 2024. I measc na bpríomhéachtaí a cuireadh i dtábhacht sa Tuarascáil Bhliantúil tá foilsiú na chéad Straitéise Náisiúnta Bithmheatáin agus Straitéise Náisiúnta Orgánaí de chuid na hÉireann, seoladh na Comhpháirtíochta Nuálaíochta Eorpaí maidir le Feirmeoireacht le haghaidh Uisce (EIP) agus an Fheachtais maidir le Feirmeoireacht Níos Fearr le haghaidh Uisce, oscailt na Scéime um Chaomhnú Coillearnach Dúchasach (NWC) agus leathnú leanúnach an Chláir Ghlais maidir le Tionscnamh.
I measc na bhforbairtí suntasacha eile bhí an Plean Gníomhaíochta um Lao Déiríochta go Mairteoil, an Plean Gníomhaíochta Náisiúnta um Mhná sa Talmhaíocht, Tuarascáil Deiridh Ghrúpa Curaíochta Fís an Bia, tabhairt isteach na Scéime Leasa Mairteola €20 milliún, an Scéim Leasa Caorach €15 mhilliún, an Clár Náisiúnta Forbartha Bia Mara le buiséad €258.4 milliún, leanúint le Tuairisciú Inbhuanaitheachta Teagasc agus leis an bhFeachtas Feasachta maidir le Sábháilteacht Feirme, in éineacht leis an mBeart Náisiúnta Sábháilteachta Feirme.
Tugadh tuilleadh tacaíochta don nuálaíocht agus don aistriú eolais trí Champas Nuálaithe BIA a oscailt; maoiniú méadaithe don Ghlao ar Thaighde Téamach, rud a fhágann gurb ionann an cistiú foriomlán agus €46 mhilliún; maoiniú méadaithe do Chomhthionscnamh Taighde na hÉireann – na Nua-Shéalainne (JRI), rud a fhágann gurb é €19.7 milliún an chomhinfheistíocht iomlán ó seoladh an tionscnamh; agus foilsiú Ráiteas Straitéise Chóras Bia Inbhuanaithe na hÉireann. Mhéadaigh Éire a maoiniú don Chlár Domhanda Bia go suntasach freisin go €105 milliún sna trí bliana amach romhainn.
CRÍOCH
Nótaí d’Eagarthóirí
Is í Fís an Bhia 2030 straitéis 10 mbliana na hÉireann atá faoi stiúir páirtithe leasmhara don earnáil agraibhia. Leagtar amach ann bealach chun go mbeidh an earnáil ina ceannaire domhanda i gcórais bhia inbhuanaithe trí inbhuanaitheacht chomhshaoil, eacnamaíoch agus shóisialta a chothromú.
Tá an straitéis bunaithe ar cheithre mhisean lárnacha:
- Misean 1: Earnáil Agraibhia atá Cliste ó thaobh na hAeráide de agus Inbhuanaithe ó thaobh an Chomhshaoil de.
- Misean 2: Táirgeoirí Bunscoile Inmharthana agus Athléimneacha, le Folláine Fheabhsaithe.
- Misean 3: Bia atá Sábháilte, Cothaitheach agus Tarraingteach, Iontaofa agus a bhfuil Meas air sa Bhaile agus Thar Lear.
- Misean 4: Earnáil Agraibhia Nuálach, Iomaíoch agus Athléimneach, arna Tiomáint ag Teicneolaíocht agus Tallann.
Is é an Coiste Ardleibhéil Cur Chun Feidhme (HLIC) a sholáthraíonn maoirseacht ar an straitéis, le tacaíocht ó chomhoibriú trasrialtais agus rannpháirtíocht páirtithe leasmhara.
Le Deais Fís an Bhia, a seoladh in 2024, soláthraítear rianú trédhearcach ar phríomhtháscairí inbhuanaitheachta.
Tá tuilleadh eolais le fáil ag: Fís an Bhia 2030 - Ceannaire Domhanda sa Chórais Bhia Inbhuanaithe