Osclaíonn an tAire Heydon comhairliúchán poiblí maidir le forbairt Straitéise nua um Leas Ainmhithe 2026 – 2030
- Foilsithe: 19 Samhain 2025
- An t-eolas is déanaí: 25 Samhain 2025
Sheol an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD, próiseas comhairliúcháin phoiblí inniu ag lorg tuairimí chun eolas a chur ar fáil d’fhorbairt Straitéise nua um Leas Ainmhithe dá Roinn sa tréimhse 2026 go 2030.
Ag labhairt ag seoladh Chumann Náisiúnta um Chosc ar Ainmhithe (NSPCA) nuabhunaithe in áis Mount Venus, Ráth Fearnáin, dúirt an tAire:
“Is ábhar thar a bheith tábhachtach é Leas Ainmhithe, don tsochaí ina hiomláine agus dóibh siúd go léir atá freagrach as ainmhithe, lena n-áirítear an earnáil feirmeoireachta agus úinéirí peataí. Mar shochaí Eorpach nua-aimseartha, táimid faoi cheangal ag noirm atá ag athrú i gcónaí maidir leis an gcaoi a luachálann agus a gcaitheann an tsochaí le gach ainmhí. Leanann an caighdeán ag ardú sa mhéid seo, agus mar thír táimid ar threo dearfach aníos, ach ba mhaith liom cloisteáil ó na páirtithe leasmhara go léir maidir le conas is féidir lenár gcéad Straitéis Leasa Ainmhithe eile sinn a chur ar an mbonn is fearr inár rang i gcomparáid le tíortha comparáideacha agus an dul chun cinn atá déanta faoin straitéis reatha á choinneáil ag an am céanna.”
Cuireann an seoladh tús le próiseas sé seachtaine, go dtí an 2 Eanáir 2026, trína bhféadfaidh an pobal agus na páirtithe leasmhara uile, lena n-áirítear leasanna feirmeoireachta agus grúpaí leasa ainmhithe, aiseolas, tuairimí agus moltaí a thabhairt don Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara maidir le treo, téamaí agus aidhm na Straitéise nua Sláinte agus Leasa Ainmhithe atá le seoladh an bhliain seo chugainn.
Lean an tAire Heydon ar aghaidh:
"Beag beann ar a n-ainmhithe feirme, ainmhithe compánacha agus peataí eile, ainmhithe atá páirteach i ngníomhaíochtaí spóirt nó fóillíochta, tá sé ríthábhachtach go gcuirfimid reachtaíocht chuí i bhfeidhm agus go bhforfheidhmímid í, go gcuirfimid acmhainní ar fáil do thionscnaimh a fheabhsaíonn leas ainmhithe, agus go leanfaimid orainn ag ardú an chaighdeáin sin i gcoitinne, sa réimse tábhachtach seo." Tá an dúshlán a bhaineann le leas ainmhithe a chothabháil agus a fheabhsú fairsing agus iltoiseach.”
Tá dul chun cinn suntasach déanta ó glacadh leis an straitéis reatha den chéad uair in 2020, lena n-áirítear:
- Mhéadaigh maoiniú do charthanachtaí leasa ainmhithe ó leithdháileadh Buiséid 2020 de €2.4 milliún go dtí os cionn €6 milliún do bhreis is 100 eagraíocht in 2023 agus arís in 2024.
- Toirmeasc reachtaíochta ar fheirmeoireacht fionnaidh a thabhairt isteach.
- Tá an Chomhairle Chomhairleach um Leas Ainmhithe Feirme (FAWAC) athsheolta agus fanfaidh sí mar fhoinse lárnach treorach don Aire agus dá Roinn maidir le príomhábhair leasa ainmhithe.
- Bunú an chéad Chathaoir i bhFolláine Ainmhithe & Eitic Tréidliachta i Scoil an Leighis Tréidliachta, UCD, le tacaíocht shuntasach ón Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara i dtreo chostas an cheapacháin ar feadh tréimhse sé bliana.
- Príomhshruthú leanúnach agus leanúnach ar an gcur chuige “Aon Sláinte Amháin, Aon Leas Amháin” i gceapadh beartais agus i dtaca le taighde a chur ar an eolas, ag aithint agus ag luacháil na n-idirnaisc agus na n-idirspleáchas idir sláinte an duine, na n-ainmhithe agus an chomhshaoil.
- Bunú Comhairle Chomhairleach um Leas Ainmhithe Compánacha (ACAW) nua, faoi chathaoirleacht neamhspleách.
Thug an tAire Heydon le fios go ndeimhneofar maoiniú do charthanachtaí leasa ainmhithe cáilitheacha do 2025 go luath amach anseo. Táthar ag súil go gcoimeádfar an maoiniú ag leibhéal 2025, €6 milliún, den chuid is mó in 2026.
Bhí áthas ar an Aire Heydon a dhearbhú freisin, i réimse rialú madraí, go leanfar d’acmhainní a chur ar fáil d’údaráis áitiúla an bhliain seo chugainn i ndáil le coinneáil nó fáil maor madraí breise, le leithdháileadh leanúnach de thart ar €2 mhilliún san iomlán in 2026.
Mar fhocal scoir, dúirt an tAire Heydon:
"Táim féin infheistithe i ndifríocht a dhéanamh sa réimse seo." Táim ag tnúth, i gcomhar le mo Roinn, le bheith gníomhach sa fheachtas Comhairliúcháin Phoiblí seo chomh maith le feachtais bhreise ar fud ardáin ábhartha, lena n-áirítear suíomh Gréasáin mo Roinne, don chuid eile de 2025 agus isteach in 2026, ar shaincheisteanna ó úinéireacht fhreagrach madraí, lena n-áirítear imní faoi chaoirigh, go dtí úinéireacht agus cóireáil níos leithne ar gach ainmhí."
Ba chóir dóibh siúd ar mian leo cur leis an gcomhairliúchán poiblí seo aiseolas nó aighneachtaí a sheoladh chuig animalwelfareconsultation@agriculture.gov.ie nó i gcóip chrua chuig Aiseolas ar an gComhairliúchán Poiblí, An Rannóg Leasa Ainmhithe, An Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara, Sráid Chill Dara, Baile Átha Cliath 2, D02WK12.
