• Eitinn Bólachta
• Caighdeán an Uisce
• TAMS
• ACRES
• Earnáil Curaíochta
• Scéimeanna beostoic
• Athnuachan Glúine - Bearta Cánach Talmhaíochta
• Taighde agus Forbairt
• Iascaireacht agus Bia Mara
• Foraoiseacht
• Aistriú Eolais
• Táirgí Orgánacha

“Cuirfidh Buiséad 2026 tacaíochtaí an-suntasacha ar fáil d’fheirmeoirí, d’iascairí agus d'fhoraoiseoirí. Táim tiomanta earnáil agraibhia na hÉireann a chosaint agus a fhás, agus an rannchuidiú suntasach a dhéanann sí lenár ngeilleagar tuaithe agus náisiúnta.”

“Tá foráil i mBuiséad 2026 maidir le méadú 9% ar mhaoiniú i gcomparáid le 2025 agus leagann sé béim ar thiomantas láidir an Rialtais don earnáil.”

“Táim ag soláthar tacaíochtaí suntasacha chun leanúint le fás agus leathnú earnáil an agraibhia, na foraoiseachta agus an iascaigh. Go háirithe, áirítear leis na bearta Buiséid seo maoiniú substaintiúil do mo phríomhthosaíochtaí maidir le heitinn a laghdú, an maolú níotráití a choinneáil, athnuachan glúine a spreagadh, agus tacú leis na hearnálacha curaíochta agus beostoic.’’

“Laistigh den Phlean Forbartha Náisiúnta, tá leithdháileadh méadaithe de €315 milliún faighte ag mo Roinn an bhliain seo chugainn. Díreofar an infheistíocht chaipitil shuntasach seo go príomha ar scéim infheistíochta caipitil TAMS, ar thaighde, ar earnáil na foraoiseachta agus na hiascaireachta. Tacóidh sé le héifeachtúlachtaí níos fearr, cuirfidh sé ar chumas nuachóiriú agus tógfaidh sé ar an dul chun cinn is déanaí i ngach réimse. Tá uaillmhianta ollmhóra agamsa agus ag na hAirí Grealish, Healy-Rae agus Dooley araon do na ceantair seo, agus cabhróidh an infheistíocht seo leis na feirmeoirí, na foraoiseoirí, agus na hiascairí atá ina gcónaí i bpobail thuaithe agus chósta ar fud na tíre”.

---

Eitinn Bólachta

“Táim an-eolach ar na tionchair mhothúchánacha agus airgeadais a bhaineann le heitinn bó ar fheirmeoirí, a dteaghlaigh agus tuath na hÉireann. Tá mé tar éis méadú ar leithdháileadh buiséid de €85 milliún a fháil don eitinn in 2026, agus mar thoradh air sin beidh buiséad iomlán de €157 milliún ann. Cuirfidh sé seo ar chumas an chláir athchóirithe eitinn díriú ar dhul i ngleic le leibhéil an ghalair trí na bearta atá leagtha amach sa Phlean Gníomhaíochta nua eitinn a sheol mé an mhí seo caite a chur i bhfeidhm. Tá sé ríthábhachtach go laghdóimid costas an ghalair seo do chách sna blianta amach romhainn. Tacóidh an leithdháileadh seo le teaghlaigh feirme atá ag déileáil le strus ráig eitinn faoi láthair agus cuirfidh sé ar a gcumas bealach a aimsiú amach as srian eitinn agus na tréada sin atá saor ó eitinn faoi láthair a chosaint ó strus ráig eitinn.”

“Tá na moltaí sa Phlean Gníomhaíochta um an Eitinn ag teacht le gealltanais Chlár an Rialtais.” Beidh an maoiniú breise seo ríthábhachtach chun dul i ngleic leis an ngalar seo agus táim muiníneach go gcuideoidh sé le líon na gcásanna eitinn bó a laghdú sna blianta amach romhainn, rud atá ar cheann de mo thosaíochtaí mar Aire Talmhaíochta, Bia agus Mara.’’

“Tacóidh an infheistíocht bhreise shuntasach seo sa chlár le raon leathan beart tionchair lena n-áirítear tástáil bhreise spriocdhírithe, acmhainní breise don chlár fiadhúlra agus tacú le bithshlándáil ar an bhfeirm trí thacaíocht dhíreach d’fheirmeoirí chun bonneagar bithshlándála ar a bhfeirmeacha a fheabhsú agus rannpháirtíocht níos mó a éascú idir feirmeoirí agus a gcleachtóirí tréidliachta príobháideacha trí chuairteanna na Seirbhíse Comhairleach Spriocdhírithe ar Shláinte Ainmhithe (TASAH).”

---

Caighdeán an Uisce

“Is príomhthosaíocht Rialtais iad feabhas a chur ar cháilíocht an uisce agus síneadh a chur le maolú níotráití na hÉireann agus táim tiomanta i gcónaí tacú le feirmeoirí chun na cuspóirí dúbailte seo a bhaint amach.”

“Agus é seo san áireamh, déanfar an Liúntas Caipitil Luathaithe (ACA) le haghaidh Stóráil Slodair, beart ríthábhachtach cánach talmhaíochta, a athnuachan. Leanfaidh an liúntas seo de bheith ag spreagadh infheistíochta i gcumas stórála sloda, rud a chuirfidh go mór leis an iarracht fhoriomlán chun coinneáil an Mhaolaithe Níotráití a chinntiú. Tá an faoiseamh seo á athnuachan ar feadh ceithre bliana seachas na trí bliana is gnách, chun deimhneacht bhreise a thabhairt d’fheirmeoirí agus iad ag pleanáil a gcuid infheistíochtaí.”

“Ó 2015 i leith, tá breis is €153m curtha ar fáil do theaghlaigh feirmeoireachta ag tacú le hinfheistíochtaí i stóráil sciodar agus i dteicneolaíocht leathadh sloda íseal-astaíochtaí faoi TAMS. Tá obair agus infheistíocht ollmhór ar siúl ar fud na hearnála agraibhia chun a thionchar ar uisce a laghdú. Mar fhreagra ar mo chuireadh, tabharfaidh an Coimisinéir Eorpach um an gComhshaol, Jessika Roswall, cuairt ar Éirinn i mí na Samhna, agus úsáidfimid an deis sin chun cuid de na hinfheistíochtaí atá á ndéanamh ag feirmeoirí na hÉireann chun feabhas a chur ar cháilíocht an uisce a léiriú”.

---

TAMS

“Tá €88 milliún leithdháilte agam do scéim infheistíochta caipitil TAMS do 2026.” Creidim go mór i dtionchar dearfach TAMS mar go dtacaíonn sé le hiomaíochas ar fheirmeacha na hÉireann, le hathnuachan glúine, agus le hinfheistíochtaí tábhachtacha amhail stóráil sloda a bheidh ina ngné ríthábhachtach chun tacú leis an gcás chun an Maolú Níotráití a athnuachan. Tá éileamh suntasach fós ó fheirmeoirí ar an scéim seo agus breis is 6,100 iarratas déanta ar an tráinse is déanaí agus beidh bainistíocht chúramach ag teastáil don leithdháileadh méadaithe seo de €88m.”

---

ACRES

“Táim tiomanta do mhuinín na bhfeirmeoirí in ACRES a athbhunú agus tacú le hiarrachtaí beagnach 54,000 feirmeoir atá ag cur le réimse cuspóirí comhshaoil, bithéagsúlachta, aeráide agus cáilíochta uisce tríd an scéim.” Tá mé tar éis leithdháileadh méadaithe de €280 milliún a fháil do ACRES in 2026 chun leanúint leis an obair seo chomh maith le híocaíochtaí a sholáthar a thacaíonn le hinmharthanacht feirmeacha.’’

---

Earnáil Curaíochta

“Is cuid ríthábhachtach den earnáil agraibhia í an earnáil curaíochta agus táirgtear beatha ainmhithe, leaba agus comhábhair ardchaighdeáin don tionscal bia agus dí.” I dtréimhse dhúshlánach don earnáil, beidh mé ag tacú leis an earnáil curaíochta in 2026 le maoiniú de €50m ar a laghad tríd an Scéim um Chúnamh Próitéine, an Beart Ionchorpraithe Tuí agus Scéim Tacaíochta Curaíochta. Ós rud é go bhfuil leithdháileadh maoinithe faighte agam don scéim seo, tá sé i gceist agam dul i gcomhairle le páirtithe leasmhara maidir lena dearadh agus a hoibriú in am trátha. Cabhróidh na bearta seo le hioncaim feirmeacha curaíochta a chothú agus cuirfidh siad bonn láidir ar fáil chun todhchaí na feirmeoireachta curaíochta in Éirinn a chosaint.’’

---

Scéimeanna beostoic

“Ag aithint thábhacht na n-earnálacha stoic thirim, coinneoidh mé an leithdháileadh foriomlán atá ann cheana féin do na scéimeanna beostoic éagsúla, arb ionann é agus €131 milliún in 2026. Cabhróidh na tacaíochtaí spriocdhírithe seo d'fheirmeoirí mairteola, caorach agus bó diúil le hioncaim feirmeacha agus spreagfaidh siad gníomhartha dearfacha ar an bhfeirm. Leanfaidh mé de mhaoiniú a thabhairt don Chlár Náisiúnta Géinitíopála chun tacú le mo uaillmhian an tréad náisiúnta bó a ghéinitíopáil ar fad.”

---

Athnuachan Glúine - Bearta Cánach Talmhaíochta

“Chuir an Coimisiún um Athnuachan Glúine san Fheirmeoireacht a dtuarascáil faoi bhráid mo chomhair le déanaí. Tá áthas an domhain orm, i ndiaidh plé fairsing le mo chomhghleacaí an tAire Donohoe, go nglacann Buiséad an lae inniu na chéad chéimeanna chun aghaidh a thabhairt ar mholtaí an Choimisiúin d’fhonn tacú leis an gcéad ghlúin eile feirmeoirí.”

“Seo iad na bearta cánachais láithreacha ar aontaigh mé leo mar fhreagra ar an tuarascáil ón gCoimisiún um Athnuachan Glúine.” Tá foireann chur chun feidhme á bunú i mo Roinn a oibreoidh ar mholtaí an Choimisiúin. Cé go bhfuil cuid de na moltaí le breithniú agus le dul chun cinn i gcomhthéacs an chéad CBT eile, is féidir cinn eile a chur chun cinn i dtréimhse ama níos giorra.”

---

Taighde agus Forbairt

“Tá áthas orm go bhfuil buiséad €19.3 milliún faighte agam don taighde in 2026. Gheall Clár an Rialtais infheistíocht a dhéanamh i dtaighde san earnáil agraibhia agus tá áthas orm go bhfuilim ag cur seo i gcrích. Cuirfidh an leithdháileadh do 2026 dlús le nuálaíocht agus forbairt teicneolaíochtaí nua níos mó fós d’earnálacha na talmhaíochta, an bhia, na foraoiseachta agus an bhithgheilleagair.”

---

Iascaireacht agus Bia Mara

“Tá áthas orm leithdháileadh €157.7 milliún in 2026 a fhógairt don earnáil iascaireachta agus bia mara. Tacóidh an maoiniú seo leis an infheistíocht leanúnach inár gcéanna agus inár gcuanta chomh maith le hinfheistíocht a chur ar fáil don earnáil bia mara agus do na seirbhísí a sholáthraíonn ár ngníomhaireachtaí muirí.”

---

Foraoiseacht

“Tacóidh an maoiniú seo leis an earnáil foraoiseachta agus tabharfaidh sé tuilleadh muiníne di.” Táim dóchasach go gcuirfear 3,000 heicteár ar a laghad faoi 2026 agus go gcuirfidh comhlachtaí poiblí tailte breise ar fáil le haghaidh cur. Go dtí seo i mbliana, tá 2,258 heicteár curtha agus íoctha astu, i gcomparáid le 1,500 heicteár don bhliain féilire iomlán 2024. Tacóidh an maoiniú seo freisin le húinéirí talún a raibh aghaidh á thabhairt acu ar dhúshláin gan fasach Stoirmeacha Eowyn agus Darragh i bhfoirm scéim athchóirithe, chomh maith le dúshláin leanúnacha chrainn fhuinseoige srl. tríd ár dtacaíochtaí éagsúla.”

---

Aistriú Eolais

“áthas air a bheith in ann tacaíochtaí ar fiú €8.25 milliún iad a sholáthar chun an tionscnamh tábhachtach seo a mhaoiniú.”.”

---

Táirgí Orgánacha

“Le cúig bliana anuas (2021-2025), tá méadú 221% tagtha ar líon na bhfeirmeoirí atá páirteach sa Scéim Feirmeoireachta Orgánaí go 5,500. Tá €58.6m á leithdháileadh agam i mBuiséad 2026 chun leanúint leis an tacaíocht airgeadais a thabhairt do na feirmeoirí seo agus chun táirgeadh bianna orgánacha a spreagadh. Éascóidh sé seo athoscailt spriocdhírithe na scéime d'fheirmeoirí san earnáil curaíochta freisin.”

“Cuirfidh Buiséad 2026 go mór le forbairt agus acmhainneacht earnálacha an agraibhia, an iascaigh agus na foraoiseachta amach anseo.” Tá geilleagar láidir againn a bhfuil, a bhuíochas le hobair chrua mhuintir na hÉireann, tar éis dul i ngleic le roinnt géarchéimeanna. Mar sin féin, táimid ag maireachtáil i dtréimhse éiginnteachta eacnamaíochta. Tá sé riachtanach go ndéanfaimis gach beart chun poist agus slí bheatha a chosaint.

“Seo an chéad cheann de chúig Bhuiséad a sheachadfaidh an Rialtas seo; ní bhainfimid gach rud amach in aon Bhuiséad amháin, ach is céim thábhachtach í Buiséad 2026 chun tuath na hÉireann a chothabháil agus cabhrú léi rathú.”