Iarrann an tAire Heydon ar úinéirí madraí gníomhú go freagrach agus rialú éifeachtach ar mhadraí a chinntiú le linn shéasúr ríthábhachtach na n-uanú.
- Foilsithe: 23 Feabhra 2026
- An t-eolas is déanaí: 24 Feabhra 2026
Bearta nua á mbreithniú chun forfheidhmiú níos láidre a dhéanamh ar fhíneálacha méadaithe, chun madraí fáin a rianú agus chun micrishliseanna níos cuimsithí a chur i bhfeidhm, i measc nithe eile.
D’iarr an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon, TD, inniu ar úinéirí madraí cúram cuí a ghlacadh agus gníomhú go freagrach in aon chás ina bhféadfadh riosca a bheith ann do bheostoc, go háirithe do chaoirigh, agus muid ag druidim le séasúr criticiúil na n-uanú don earnáil chaorach.
Dúirt an tAire Heydon:
“Tá ceist chiapadh beostoic ina hábhar mór imní don phobal feirmeoireachta le blianta fada anuas. Tá rún daingean agam a chinntiú go mbeidh an cheist chriticiúil seo fréamhaithe i bhfeasacht úinéirí madraí, agus go dtuigfidh siad an fhreagracht atá orthu agus an damáiste suntasach is féidir le madra neamhrialaithe a dhéanamh do thréad. Ní féidir leat do mhadra a thabhairt ag siúl faoin tuath agus é a ligean ar fánaíocht gan smacht. Is ceist thar a bheith tábhachtach í seo don phobal i gcoitinne agus dóibh siúd go léir atá freagrach as ainmhithe, lena n-áirítear an earnáil feirmeoireachta agus úinéirí peataí. Sin é an fáth go bhfuilimid ag seoladh an fheachtais feasachta seo inniu chun aird an phobail a dhíriú ar a bhfreagrachtaí a gcuid madraí a choinneáil faoi smacht.”
“Táimid ag fanacht ar thorthaí tuarascála ardleibhéil agus ar a moltaí, lena bhféadfaí fíneálacha a mhéadú, rud a thacóinn leis. Ní mór dúinn dul i ngleic leis an líon madraí nach bhfuil micrishliseanna iontu, agus léiríonn na figiúirí is déanaí ó 2024 nach raibh micrishlis i 56% de na madraí fáin a tháinig isteach i bpóna údaráis áitiúil sa bhliain sin. Ní mór é seo a athrú. Tá géarghá le rátaí micrishliseála a mhéadú do gach madra, agus táim tiomanta a chinntiú go bhforbrófar an reachtaíocht i bhfianaise dúshlán agus deiseanna nua.”
Dhearbhaigh an tAire Heydon, cé go bhfuil a Roinn freagrach as beartas agus reachtaíocht maidir le rialú madraí, go bhfuil freagracht oibríochtúil agus forfheidhmithe fós ar na húdaráis áitiúla. Tá sé de chumhacht acu maoir mhadraí a cheapadh, scáthláin mhadraí a sholáthar, madraí a urghabháil, fíneálacha ar an láthair a ghearradh agus imeachtaí cúirte a thionscnamh in aghaidh úinéirí.Dhearbhaigh an tAire gur chuir a Roinn €2 mhilliún ar fáil i maoiniú caipitil in 2025 tríd an Tionscnamh Tacaíochta um Rialú Madraí, agus go gcuirfear €2 mhilliún ar fáil arís in 2026 chun tacú leis an obair seo, lena n-áirítear maoir mhadraí breise a earcú.
- Tháinig méadú 4% in 2024 ar líon na dteagmhas chiaptha beostoic a tuairiscíodh do na húdaráis áitiúla, agus mhéadaigh freisin líon na n-ainmhithe ar ionsaíodh iad, a gortaíodh go dona, a maraíodh nó a cuireadh chun báis dá bharr.
- De réir an daonáirimh chaorach is déanaí, tá thart ar 2.6 milliún caora pórúcháin sa Stát, an chuid is mó díobh ina gcaoirigh mháthar.
- Tá chiapadh caorach, bagairtí ar bheostoc agus nithe gaolmhara fós ina n-ábhar mór imní dár bpobail feirmeoireachta agus tuaithe.
- Tá an scrios a thagann as ionsaithe ar bheostoc suntasach ó thaobh caillteanais airgeadais agus an tráma mhothúchánaigh a eascraíonn astu.
- Tá treocht fhoriomlán mhéadaitheach i líon na dteagmhas a thuairiscítear do na húdaráis áitiúla ó thosaigh na taifid seo, ach is cúis imní leanúnach é go bhféadfadh tearcthuairisciú suntasach a bheith ann san earnáil.
- Bunaíodh grúpa páirtithe leasmhara ardleibhéil in 2024 faoi chathaoirleacht an Leas-Choimisinéara Garda ar scor, John Twomey, chun cúrsaí beartais agus reachtaíochta a bhreithniú, lena n-áirítear an tAcht um Rialú Madraí.
- Áirítear ar shainordú an ghrúpa an gá le hathrú reachtaíochta a mheas, agus cuirfear an tAire ar an eolas agus treorófar é de réir mholtaí an Ghrúpa, a bhfuiltear ag súil go gcuirfidh siad a gcuid moltaí faoi bhráid an Aire gan mhoill. Is dócha go ndéanfar tagairt sa tuarascáil do rialú madraí i gcomhthéacs chiapadh beostoic agus caorach.
Chríochnaigh an tAire Heydon:
“Is ábhar tábhachtach é úinéireacht fhreagrach madraí, lena n-áirítear rialú éifeachtach ar mhadraí faoin tuath. Tá suim phearsanta agam feabhas a chur ar chúrsaí sa réimse seo. Táim ag súil, i gcomhar le mo Roinn, le dul i mbun feachtas feasachta fairsing ar fud ardáin ábhartha le linn 2026 maidir le húinéireacht fhreagrach madraí, lena n-áirítear chiapadh caorach.”
“Tá sé ríthábhachtach go gcuirfimid reachtaíocht chuí i bhfeidhm agus go ndéanfaimid í a fhorfheidhmiú, go ndéanfaimid tionscnaimh a éascóidh rialú éifeachtach madraí a mhaoiniú, agus go leanfar de chaighdeáin a ardú sa réimse tábhachtach seo. Tá an dúshlán leathan agus ilghnéitheach, agus táim ag súil, i gcomhar leis na páirtithe leasmhara uile, dul i ngleic leis go díreach.”
Dúirt Cumann Feirmeoirí Dúlra agus Cnoic na hÉireann go gcuireann siad fáilte roimh an tionscnamh ón Aire agus ón Roinn feasacht a mhéadú faoi na contúirtí a bhaineann le madraí neamhrialaithe do gach cineál beostoic, go háirithe caoirigh.
“Is ceist leanúnach í imní faoi ionsaithe madraí ar chaoirigh dár mbaill, agus táimid tar éis aird a tharraingt uirthi agus feachtasaíocht a dhéanamh ina leith le roinnt blianta anuas,”
a dúirt Pheilim Molloy, Uachtarán Chumann Feirmeoirí Dúlra agus Cnoic na hÉireann
Agus muid ag druidim le séasúr na n-uanú, dúirt Molloy go bhfuil sé
“ríthábhachtach go gcinntíonn gach úinéir madra go bhfuil a gcuid madraí faoi smacht de ló agus d’oíche, agus tá súil againn go gcuideoidh an feachtas seo leis an teachtaireacht sin a dhaingniú.”
Nótaí d’Eagarthóirí
Tugtar “Ní ar do mhadra atá an locht. Is ortsa atá sé.” ar an bhfeachtas faisnéise poiblí. Is é is aidhm don fheachtas feasacht a ardú faoi fhreagrachtaí úinéireachta madraí i ndáil le ciapadh ainmhithe, go háirithe roimh agus le linn shéasúr na n-uanú. Seoladh an feachtas i gcomhpháirtíocht le Cumann Feirmeoirí Dúlra agus Cnoic na hÉireann agus meabhróidh sé d’úinéirí madraí a bhfreagrachtaí dlíthiúla agus morálta agus an gá atá lena gcuid madraí a choinneáil faoi smacht i gcónaí.
Cuirfear tús leis an bhfeachtas Dé Luain, an 23 Feabhra, ar feadh trí seachtaine ar an raidió, i gcló agus ar ardáin dhigiteacha agus meán sóisialta. Tá tuilleadh eolais ar fáil ag www.gov.ie/dogs