Deimhníonn an tAire Michael Healy-Rae go mbeidh suas le €55 milliún ar fáil d'úinéirí foraoise príobháideacha a bhfuil tionchar ag Stoirmeacha Darragh agus Éowyn orthu tríd an Scéim Athbhunaithe nua
- Foilsithe: 10 Nollaig 2025
- An t-eolas is déanaí: 15 Nollaig 2025
Tá an tAire Stáit sa Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara ar a bhfuil freagracht speisialta maidir le Foraoiseacht, Sábháilteacht Feirme agus Gairneoireacht, Michael Healy-Rae TD agus an tAire Martin Heydon, tar éis Scéim Athbhunúcháin nua a fhógairt d'úinéirí foraoise príobháideacha a bhfuil tionchar ag Stoirmeacha Darragh agus Éowyn orthu.
Dúirt an tAire Healy-Rae:
“‘Tá damáiste suntasach déanta ag na stoirmeacha Darragh agus Éowyn d’fhoraoisí ar fud na tíre, rud a fhágann go bhfuil fíordhúshláin ann don fhoraoiseacht. Rinneadh méid an adhmaid a leagadh de ghnáth thar thréimhse 2.5 bliain a shéideadh síos thar oíche le linn stoirm Éowyn i mí Eanáir 2025. Cé gur díol sásaimh dom an iarracht shuntasach agus an dul chun cinn suntasach atá déanta go dtí seo ag earnáil na foraoiseachta maidir le hábhar séidte gaoithe a shlógadh i bhforaoisí, is léir go bhfuil gá le tacaíocht airgeadais d’úinéirí foraoise príobháideacha a ndéanann na himeachtaí sin difear dóibh.”
Léirigh measúnuithe íomhánna satailíte tar éis na stoirmeacha seo go ndearnadh damáiste do 26,050 heicteár foraoiseachta, agus as sin, tá beagnach 13,000 heicteár faoi úinéireacht phríobháideach.
Dúirt an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon:
“Fáiltím roimh an scéim seo a chuirfidh cúnamh airgeadais ar fáil d’úinéirí talún príobháideacha a ndearna gaotha fórsa stoirme a tharla le linn Stoirmeacha Darragh agus Éowyn damáiste dá bplandálacha. Cuirfidh sé deontas ar fáil d’úinéirí foraoise chun speicis bhuaircíneacha nó leathanduilleacha, nó meascán den dá rud, a athphlandú. Molaim do gach úinéir foraoise príobháideach a bhfuil tionchar ag Stoirmeacha Darragh agus Éowyn orthu leas a bhaint as an Scéim chuimsitheach Athbhunaithe seo. Beidh sé sin ríthábhachtach chun cabhrú le húinéirí talún acmhainneacht a bhforaoisí a athbhunú.”
Braitheann leibhéal na tacaíochta faoin Scéim Athbhunaithe do séideadh gaoithe ar cé acu a bhí nó nach raibh an fhoraois faoi árachas le haghaidh na gcostas athbhunaithe tráth na stoirmeacha.
Dúirt an tAire Stáit Michael Healy-Rae:
“Tá pacáiste tarraingteach sa Scéim Athbhunaithe seo chun íocaíochtaí a chumasú d’úinéirí foraoise as a limistéir foraoise a ndearnadh damáiste dóibh a athphlandú. Léireoidh na rátaí deontais a thairgtear na speicis athphlandaithe agus beidh siad ar aon dul leis na rátaí deontais plandála a íoctar trí Scéim Foraoisithe mo Roinne. Tá úinéirí talún a bhfuil athphlandú déanta acu cheana féin, nó atá i mbun é sin a dhéanamh, incháilithe chun iarratas a dhéanamh ar an scéim seo go cúlghabhálach a luaithe a shásaíonn siad na critéir cháilitheacha.”
Osclófar iarratais don scéim go luath in 2026.
Nótaí
- Tar éis Stoirm Darragh agus Stoirm Éowyn le linn gheimhreadh 2024/2025, d’iarr an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD, agus an tAire Stáit um Fhoraoiseacht, Gairneoireacht agus Sábháilteacht Feirme, Michael Healy-Rae, ar phríomhpháirtithe leasmhara páirt a ghlacadh i dtascfhórsa chun a chinntiú go ndéanfaí foraoisí a ndearnadh damáiste stoirme dóibh a bhainistiú go sábháilte agus go hiomchuí.
- Bunaíodh an Tascfhórsa um Shreabhadh Gaoithe Foraoiseachta chun damáiste d’fhoraoisí a chainníochtú agus chun cineálacha cur chuige a shainaithint chun slógadh adhmaid a ndearnadh damáiste gaoithe dó a éascú. Tá sé comhdhéanta de pháirtithe leasmhara a dhéanann ionadaíocht ar úinéirí foraoise, cuideachtaí foraoiseachta, Teagasc, agus Coillte. Tháinig sé le chéile 7 n-uaire cheana féin agus tá sé i gceannas ar fhreagairt chomhordaithe ar na stoirmeacha, agus béim ar leith á leagan ar dhéileáil go sábháilte leis na limistéir mhóra foraoise atá séidte síos.
- Tá measúnuithe íomhánna satailíte ag léiriú go leathnaíonn an damáiste a rinne Stoirmeacha Darragh agus Éowyn go 26,050 heicteár foraoiseachta, agus go bhfuil beagnach 13,000 heicteár de seo faoi úinéireacht phríobháideach.
- Beidh an Doiciméad Sonraíochta agus an fhoirm iarratais ar fáil le feiceáil ar shuíomh gréasáin na Roinne go luath in 2026. Déanfar iarratais trí coillteoir cláraithe.
- Tá sé beartaithe an deontas a íoc ina dhá thráthchuid: 75% den deontas i mbliain an athphlandaithe agus an 25% eile tar éis ceithre bliana. Tá na rátaí leagtha amach thíos.
|
Speicis a athphlandú |
Deontas in aghaidh an heicteáir |
|
Foraoisí Dúchasacha |
€6,744 |
|
Leathanduilleach, darach agus feá den chuid is mó |
€6,744 |
|
Leathanduilleach Éagsúil |
€4,314 |
|
Foraoiseacht Chlúdaigh Leanúnaigh |
€5,421 |
|
Foraoisí arda measctha: Cóinféir Éagsúla |
€4,452 |
|
€3,858 |
- Beidh ar iarratasóirí ar an scéim ceadúnas leagain bailí a bheith acu. Leanfaidh coinníollacha an cheadúnais leagtha d'fheidhm a bheith acu.
Déanann an Clár Foraoiseachta foráil faoi láthair freisin maidir le raon leathan tacaíochtaí chun athléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide a fhorbairt d’úinéirí talún a thacaíonn le foraoisí nua a bhunú agus d’úinéirí foraoise a bhainistíonn a bhforaoisí trí Dheontais agus Préimheanna Cruthaithe Foraoiseachta, Deontais Tacaíochta Foraoiseachta d’Úinéirí Foraoise atá ann cheana lena n-áirítear Athfhoraoisiú Athléimneachta Aeráide, agus Oiliúint Scileanna Foraoiseachta. Tá tuilleadh sonraí ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne https://www.gov.ie/ga/an-roinn-talmhaíochta-bia-agus-mara/foilseachain/forestry-grants-and-schemes/