Cuireann an tAire Stáit Michael Healy-Rae Athbhreithniú Meántéarma ar Chlár Náisiúnta Foraoiseachta 2023–2027 i láthair
- Foilsithe: 10 Márta 2026
- An t-eolas is déanaí: 12 Márta 2026
D’fhógair an tAire Stáit um Fhoraoiseacht, um Shábháilteacht Feirme agus um Ghairneoireacht, Michael Healy-Rae TD, inniu torthaí an Athbhreithnithe Mheántéarma ar an gClár Foraoiseachta 2023-2027.
Dúirt an tAire Healy-Rae:
"Is cúis áthais dom torthaí Athbhreithniú Mheántéarma mo Roinne ar ár gClár Foraoiseachta a fhógairt. Rinneamar athbhreithniú cuimsitheach ar na scéimeanna agus na bearta atá ann cheana agus d’éisteamar go cúramach leis an aiseolas ó dhaoine a bhfuil taithí dhíreach acu ar iad a chur i bhfeidhm ar an talamh. Táimid anois ag tabhairt isteach dreasachtaí airgeadais feabhsaithe, solúbthachtaí méadaithe sna scéimeanna, agus tionscnaimh oiliúna agus rannpháirtíochta réamhghníomhacha chun tacú níos fearr le feirmeoirí, úinéirí talún agus foraoiseoirí. Cuirfidh na hidirghabhálacha spriocdhírithe seo ar ár gcumas cur leis an dul chun cinn atá déanta againn le dhá bhliain anuas.”
I measc na bpríomhbhuaicphointí ón Athbhreithniú Meántéarma tá:
- Méadaithe ar na rátaí deontais agus na liúntais fhálaithe atá ann cheana, agus ar na rátaí préimhe agrafhoraoiseachta faoin Scéim Foraoisithe;
- Méadaithe ar na rátaí fálaithe atá ann cheana faoin Scéim Limistéir Crann Dúchasach;
- Méadaithe ar na rátaí agus na liúntais fhálaithe atá ann cheana agus leathnú ar an Scéim Foscadh Crann i gcoinne Fia, Fálú Giorria agus Fia;
- Méadaithe ar na rátaí deontais atá ann cheana don Tionscadal Píolótach Athfhoraoisithe atá Athléimneach ó thaobh na hAeráide agus do na Scéimeanna Bóithre Foraoise.
- Tá na méaduithe idir 10% agus 20%, ag brath ar an scéim.
Is féidir sonraí iomlána an Athbhreithnithe Mheántéarma agus na n-athruithe a eascraíonn as ar na scéimeanna agus na bearta faoin gClár Foraoiseachta a fháil ag Athbhreithniú Meántéarma ar an gClár Foraoiseachta 2023-2027.
Lean an tAire Healy-Rae air:
“Baineann na hathruithe atá á dtabhairt isteach tríd an Athbhreithniú Meántéarma le tionscadail foraoiseachta nach bhfuil na hoibreacha tosaithe iontu fós. Fanfaidh na bearta seo i bhfeidhm don chuid eile de thréimhse Chlár Foraoiseachta 2023-2027. Tá bród orm a bheith in ann raon chomh leathan sin de thacaíochtaí, scéimeanna agus pacáistí airgeadais fíor-tharraingteacha a chur ar fáil, agus creidim go dtugann siad spreagadh iontach d’fheirmeoirí agus d’úinéirí talún dul i mbun foraoiseachta. Mholfainn do gach feirmeoir agus úinéir talún scrúdú a dhéanamh ar na deiseanna seo go léir, agus an chéad chéim eile a ghlacadh trí bheith páirteach go gníomhach san fhoraoiseacht mar bhealach praiticiúil chun a n-ioncam a éagsúlú agus ag an am céanna cur le spriocanna bithéagsúlachta agus aeráide.”
I gcomhthreo leis sin, rinne an tAire Healy-Rae athbhreithniú ar an sainmhíniú ar fheirmeoir laistigh den Scéim Foraoisithe 2023-2027 d’fhonn an t-ualach riaracháin ar theaghlaigh feirme a laghdú. Maidir leis seo, dúirt an tAire mar fhocal scoir:
“Chun na deiseanna nua a chuireann an tAthbhreithniú Meántéarma seo ar fáil a chomhlánú, theastaigh uaim freisin é a dhéanamh níos éasca d’fheirmeoirí páirt a ghlacadh san fhoraoiseacht. Chun é seo a dhéanamh, d’oibrigh mé le mo Roinn chun an sainmhíniú ar fheirmeoir a shimpliú, rud a chiallaíonn nach mbeidh ar iarratasóir anois ach “Seiceáil Feirmeora Ghníomhaigh” na Roinne a rith agus íocaíocht bhailí a bheith faighte aige faoin scéim Tacaíocht Bhunúsach Ioncaim don Inbhuanaitheacht sula mbeidh an phlandáil críochnaithe. Laghdóidh sé seo an t-ualach ar iarratasóirí, agus meicníocht chosanta á coinneáil i bhfeidhm ag an am céanna.”
Nótaí don Eagarthóir
Is é an Clár Foraoiseachta an phríomh-uirlis chun Straitéis na Foraoiseachta go 2030 a chur chun feidhme. Faoin gclár, cuireann an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara maoiniú agus scéimeanna ar fáil chun tacú le feirmeoirí agus úinéirí talún a bhforaoisí a bhunú agus a chothabháil, i gcomhréir le croíphrionsabail na straitéise.
Rinneadh an tAthbhreithniú Meántéarma i gcomhar leis an gCoiste Comhairleach um Straitéis na Foraoiseachta, a dhéanann ionadaíocht ar raon leathan páirtithe leasmhara ón earnáil foraoiseachta, agus sainaithníodh feabhsuithe ar na scéimeanna agus na bearta atá ann cheana.
I measc bhuaicphointí breise ón Athbhreithniú Meántéarma tá:
- Seoladh dhá scéim phíolótacha nua agrafhoraoiseachta (píolótach Silvoarable agus píolótach Gharraíodóireachta Foraoise)
- Rogha Coillearnaí Tuiltrí a chur leis nuair a bhunaítear foraois dhúchasach faoin Scéim Foraoisithe
- Athruithe spriocdhírithe ar riaradh scéimeanna áirithe mar fhreagairt ar aiseolas ó pháirtithe leasmhara faoi dhúshláin a sainaithníodh
- Pleananna chun oiliúint agus treoir phraiticiúil a chur ar fáil chun aghaidh a thabhairt ar shaincheisteanna a sainaithníodh agus chun tuiscint ar chaighdeáin, cleachtais agus riachtanais an chláir foraoiseachta a neartú
- Tiomantas leanúnach do rannpháirtíocht réamhghníomhach le páirtithe leasmhara.
Beidh sainmhíniú simplithe ar “fheirmeoir” i bhfeidhm don chuid eile de Chlár Foraoiseachta 2023-2027. Beidh ar iarratasóir “Seiceáil Feirmeora Ghníomhaigh” na Roinne a rith agus íocaíocht bhailí a bheith faighte aige faoin scéim Tacaíocht Bhunúsach Ioncaim don Inbhuanaitheacht sula mbeidh an phlandáil críochnaithe.