Fógraíonn an tAire Heydon agus an tAire Grealish dámhachtainí nua taighde agus rannpháirtíocht na hÉireann in dhá ghlao nua ar thaighde Eorpach
- Foilsithe: 4 Feabhra 2026
- An t-eolas is déanaí: 4 Feabhra 2026
D'fhógair an tAire Talmhaíochta, Bia agus Mara, Martin Heydon TD, agus an tAire Stáit le freagracht as Taighde agus Nuálaíocht, Noel Grealish TD, cistiú do thrí thionscadal taighde idirnáisiúnta, chomh maith le rannpháirtíocht na hÉireann i nglaonna taighde Eorpacha atá ar na bacáin.
Dámhachtainí taighde
Faoin nGlao Taighde ar Chomhpháirtíocht Taighde agus Forbartha na Stát Aontaithe agus na hÉireann 2024, roghnaíodh dhá thionscadal le comhpháirtithe taighde na hÉireann lena cistiú. Bronnfar duais €349,500 ar an Dr. Anne Parle-McDermott in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath as tionscadal dar teideal ‘Environmental RNA-based Assessment of Fish Health (eRNA-Fish)’ [Measúnú comhshaoil RNA-bhunaithe ar Shláinte Éisc] agus duais chomhchosúil €345,541 ar an Dr Grace McCormack in Ollscoil na Gaillimhe as tionscadal dar teideal, ‘Sustainable Ways to Advance Reproductive Management in Honey Bees (SWARM)’ [Bealaí Inbhuanaithe chun Bainistíocht Atáirgthe a Chur Chun Cinn i mBeacha Meala].
Ag labhairt faoin gcistiú, dúirt an tAire Heydon:
“Léirítear san fhógra maidir le cistiú do na tionscadail taighde seo an raon éagsúil réimsí a dtacaíonn mo Roinn leo mar chuid den éiceachóras taighde poiblí. Táim an-tógtha go háirithe leis an gcomhoibriú idirnáisiúnta atá á chruthú, a thógfar trínár rannpháirtíocht i nglaonna nua ar thaighde Eorpach i réimsí na sláinte agus an leasa ainmhithe agus aistí bia agus cothaithe.”
Ag labhairt faoin bhfógra, dúirt an tAire Grealish:
“Is meán tábhachtach í an Chomhpháirtíocht Taighde agus Forbartha idir na Stáit Aontaithe agus Éire sa talmhaíocht chun comhar taighde idir Éire, Tuaisceart Éireann agus na Stáit Aontaithe a éascú. Is mian liom moladh a thabhairt don dá thionscadal rathúla a fuair cistiú ó ghlao taighde 2024 i réimsí na sláinte éisc agus na bithéagsúlachta.”
Idir an dá linn, bronnadh cistiú ar thionscadal amháin le comhpháirtí Éireannach ó ghlao a reáchtáil an Chomhpháirtíocht Eorpach um Shláinte agus Leas Ainmhithe. Bronnfar €142,000 ar an Dr Siobhan Mullanin ón gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath le haghaidh tionscadal dar teideal ‘HoliWell: Towards a Holistic Assessment of Animal Welfare using Emotion and Deep Learning’ [HoliWell: I dTreo Measúnú Iomlánaíoch ar Leas Ainmhithe agus Mothúchán agus Domhainfhoghlaim á n-úsáid].
Rannpháirtíocht na hÉireann i nglaonna nua ar thaighde Eorpach
Thapaigh an tAire Grealish an deis freisin chun aird a tharraingt ar thacaíocht na hÉireann do dhá ghlao nua ar thaighde Eorpach:
“Tá an-áthas orm go bhfuil tacaíocht airgeadais á leathnú ag mo Roinn chun cur ar chumas taighdeoirí Éireannacha iarratas a dhéanamh ar dhá ghlao taighde Eorpacha atá ar na bacáin. Is é seo an dara glao faoin gComhpháirtíocht Eorpach maidir le Sláinte agus Leas Ainmhithe agus glao taighde an Mhoil Eolais ó Thionscnamh Taighde an Aontais Eorpaigh maidir le Bia Sláintiúil a bhaineann le próiseáil bia agus sláinte an duine. Mholfainn do thaighdeoirí an dá dheis a mheas.”
Mar fhocal scoir, dúirt an tAire:
“Cuidíonn rannpháirtíocht na hÉireann i dtaighde Eorpach agus idirnáisiúnta lenár n-acmhainneacht náisiúnta a fhorbairt agus le húsáid éifeachtach a bhaint as saineolas agus cistiú idirnáisiúnta, agus fianaise eolaíoch á giniúint ag an am céanna chun bonn eolais a chur faoi fhorbairt agus chun tacú le cur chun feidhme straitéisí náisiúnta amhail Fís an Bhia 2030 agus an Straitéis um Leas Ainmhithe 2026-2030 atá le teacht.”
Nótaí don eagarthóir
Comhpháirtíocht Taighde agus Forbartha idir na Stáit Aontaithe agus Éire
Is comhghuaillíocht trí-dhlínsiúil í Comhpháirtíocht Taighde agus Forbartha na Stát Aontaithe-na hÉireann idir Éire, Tuaisceart Éireann agus na Stáit Aontaithe a seoladh go hoifigiúil i 2006. Is é is aidhm dó tionscadail taighde nuálacha chomhoibríocha a chur chun cinn a chruthaíonn luach sa bhreis ar iarrachtaí aonair.
Cuireann na gníomhaireachtaí comhpháirtíochta seo a leanas cistiú taighde ar fáil sa réimse téamach talmhaíochta:
- Sna Stáit Aontaithe, an Institiúid Náisiúnta Bia agus Talmhaíochta, laistigh de Roinn Talmhaíochta na Stát Aontaithe
- In Éirinn, an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara
- I dTuaisceart Éireann, an Roinn Talmhaíochta, Comhshaoil agus Gnóthaí Tuaithe.
Is féidir tuilleadh eolais a fháil anseo: Taighde - Taighde Idirnáisiúnta
An Chomhpháirtíocht Eorpach maidir le Sláinte agus Leas Ainmhithe
Is comhpháirtíocht chomhchistithe é seo faoin gclár Fís Eorpach. Beidh an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara rannpháirteach sa dara glao faoin gcomhpháirtíocht dar teideal, ‘Shaping the Future of Animal Health and Welfare’ [Todhchaí Shláinte agus Leas na nAinmhithe a Mhúnlú].
Cuirfidh an Roinn tacaíocht airgeadais ar fáil do thionscadail rathúla a bhfuil baint ag taighde na hÉireann leo faoi na téamaí seo a leanas:
- Topaic 1: Leas ainmhithe ar fud an timthrialla táirgthe – lena n-áirítear ar an bhfeirm, le linn iompair agus tráth an mharaithe.
- Topaic 2: Cosc agus Rialú – vacsaíní nuálacha, teiripic agus cuir chuige forbartha athléimneachta.
Seoladh an glao an 26 Eanáir 2026, agus tá tuilleadh sonraí maidir le coinníollacha incháilitheachta agus cistiú náisiúnta á gcur ar fáil ag seoladh an ghlao ar shuíomh gréasáin na gComhpháirtíochtaí EUPAHW - Baile agus anseo: Taighde - Glaonna Oscailte
Aiste Bia Sláintiúil Saol Sláintiúil - Glao ar phróiseáil bia agus ar shláinte an duine
Tá an Roinn rannpháirteach i nglao taighde an Mhoil Eolais ar Thionscnamh Taighde an Aontais Eorpaigh um Aiste Bia Sláintiúil Saol Sláintiúil dar teideal ‘Establishing the link between food processing, human health, and sustainable food systems’ [An nasc a bhunú idir próiseáil bia, sláinte an duine agus córais bhia inbhuanaithe]. Tá an Glao seo oscailte anois agus leanann sé nós imeachta dhá chéim lena n-áirítear céim chun Léiriú Spéise a chur isteach agus an togra iomlán a chur isteach ina dhiaidh sin.
An sprioc-am chun Léiriú Spéise a chur isteach: 5 Feabhra 2026, 14:00 ALE
An spriocdháta chun tograí iomlána a chur isteach: 21 Bealtaine 2026, 14:00 ALE
Is féidir tuilleadh eolais a fháil anseo: Taighde - Glaonna Oscailte