Faireachán a dhéanamh ar incháilitheacht le haghaidh íocaíocht Bónais Móinéir Dhéanaigh faoin Scéim Timpeallachta Tuaithe Agrai-Aeráide (ACRES)

Cé go mbeidh rannpháirtithe sa Scéim Timpeallachta Tuaithe Agrai-Aeráide (ACRES) ar an eolas cheana féin go mbeidh an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara ag úsáid an Chórais Faireacháin Limistéir (AMS) arís chun a chinntiú gur chomhlíon feirmeoirí i scéimeanna limistéarbhunaithe, ar ACRES ceann acu, a gceanglais incháilitheachta le haghaidh 2026, is mian leis an Roinn a chur in iúl do rannpháirtithe ACRES go n-úsáidfear AMS freisin chun incháilitheacht a fháil amach le haghaidh bónas móinéir déanach a bhaineann leis an bhFéarthalamh Ionchuir Íseal agus leis na gníomhaíochtaí Féarthailte Móna Ionchuir Íseal a dhéantar faoi ACRES. Úsáidfear don ghníomh seo chomh maith leis an athbhreithniú ar ghrianghraif AgriSnap™ a chuirtear ar fáil agus na cigireachtaí caighdeánacha allamuigh chun monatóireacht a dhéanamh ar incháilitheacht íocaíochtaí faoi ACRES.

Tá an deis ag rannpháirtithe atá ag tabhairt faoi na gníomhaíochtaí sin faoi ACRES iarratas a dhéanamh ar íocaíocht bhónais móinéir dhéanach (de €50 in aghaidh an heicteáir) ar mhóinéir a gearradh idir an 1 Iúil agus an 31 Lúnasa.

Áirítear i Sonraíochtaí ACRES ceanglais áirithe maidir le hincháilitheacht le haghaidh bónas móinéir dhéanach a bhaineann leis an dá ghníomh thuas, mar a leanas:

Tabhair faoi deara: Tagraíonn an tsonraíocht seo a leanas le haghaidh íocaíocht bónas móinéir dhéanach do dháileachtaí a bhaintear le haghaidh féar tirim nó sadhlais. Caithfidh an LPIS ar fad a bheith oiriúnach le haghaidh baint agus tiomanta don íocaíocht bónas móinéir déanach má roghnaítear é.

Ceanglais chun cáiliú d’íocaíocht bhónais mhóinéir dhéanach a bhaineann le a) gníomhaíocht Féarthalamh Ionchuir Íseal (LIG) & b) gníomhaíocht Féarthalamh Móna Ionchuir Íseal (LIPG):

1. Ní mór móinéir a dhúnadh suas gan aon oibríochtaí innilte ná innealra a dhéanamh ar feadh 6 seachtaine ar a laghad roimh ghearradh.
2. Is é an dáta is luaithe is féidir le móinéir a ghearradh le haghaidh féar tirim / sadhlais 1 Iúil agus is é an dáta is déanaí chun cáiliú don íocaíocht bónas 31 Lúnasa.
3. Seolfar iarratas chuig gach rannpháirtí LIG agus LIPG gach bliain. Más infheidhme in aon bhliain chonartha, is féidir leo siúd a ghearrann an dáileacht iomlán mar mhóinéir dhéanach éileamh a dhéanamh trí ghrianghraf/ghrianghraif gheochlibeáilte a chur isteach, tríd an Aip AgriSnap, lena dtugtar léiriú soiléir ar an móinéar lomtha. Ní mór an grianghraf a chur faoi bhráid RTBM ar dháta na bainte nó laistigh de 5 lá tar éis na gníomhaíochta bainte (ach ní mór é a bheith roimh athfhás suntasach féir).

Tá na ceanglais mhionsonraithe chun na Gníomhartha thuas a chur i gcrích ar fáil sna Sonraíochtaí don Scéim Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide atá ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne ag Téarmaí agus Coinníollacha, Sonraíochtaí agus Ciorcláin ACRES (www.gov.ie).

CRÍOCH

Nótaí d’Eagarthóirí

• Is comhpháirtíocht idir an tsochaí agus an talmhaíocht é Comhbheartas Talmhaíochta an Aontais Eorpaigh (CBT) a chinntíonn soláthar cobhsaí bia, a chosnaíonn ioncam feirmeoirí, a chosnaíonn an timpeallacht agus a choinníonn ceantair thuaithe beomhar. Cuireann tíortha an Aontais Eorpaigh CBT 2023-2027 i bhfeidhm trí Phlean Straitéiseach CBT ar an leibhéal náisiúnta.

• Tá an Scéim Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide cómhaoinithe ag an Státchiste Náisiúnta agus ag Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe an Aontais Eorpaigh faoi Phlean Straitéiseach CBT na hÉireann 2023-2027.

• Is beart agra-chomhshaoil aeráide í an Scéim Agra-Chomhshaoil Aeráide Tuaithe (ACRES) faoi Phlean Straitéiseach CBT na hÉireann don tréimhse 2023–2027.

• Tá dhá chur chuige leis an Scéim:
  • ACRES Ginerálta, atá ar fáil go náisiúnta (lasmuigh den limistéar geografach ardtosaíochta mar a shainmhínítear le haghaidh chur chuige Comhair ACRES thíos), lena gcuirtear raon beart ar fáil (ar oideas agus bunaithe ar thorthaí araon); agus
  • Comhoibriú ACRES, atá ar fáil d’fheirmeoirí i limistéir gheografacha ardtosaíochta shainithe. Taispeánann léarscáil in Iarscríbhinn 1 de Théarmaí agus Coinníollacha na Scéime Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide don dá thráinse na hocht gcrios comhair, agus tá Foireann Tionscadail Comhair i bhfeidhm i ngach crios chun cabhrú leis na rannpháirtithe. Is féidir le rannpháirtithe sa chur chuige comhair faoin Scéim Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide iarratas a dhéanamh ar ghníomhartha comhshaoil comhlántacha i bhfoirm Infheistíochtaí Neamhtháirgiúla agus Gníomhartha Tírdhreacha.

• Tugadh comhairle do rannpháirtithe ACRES AMS a úsáid i ndáil le ACRES i bhFógra Teicniúil arna eisiúint ag an Roinn an 4 Márta 2026 atá ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne ag Nuashonrú do rannpháirtithe sa Scéim Timpeallachta Tuaithe Agrai-Aeráide (ACRES)

• Gníomhaíocht Féarthalamh Ionchuir Íseal (LIG) - Is gníomhaíocht é LIG a fhéadfaidh feirmeoirí a dhéanamh faoi ACRES, arb é is cuspóir dó luach saothair a thabhairt d’fheirmeoirí as feirmeoireacht a dhéanamh ar fhéarthailte a uasmhéadaíonn na seirbhísí eile a sholáthraíonn an réimse don dúlra, do cháilíocht an uisce agus don aeráid. Is beart é seo atá bunaithe ar thorthaí, rud a chiallaíonn go ndéantar measúnú cáilíochtúil ar réimsí ionas go mbeidh an íocaíocht a fhaightear nasctha le cáilíocht an toraidh comhshaoil a sholáthraítear.

• Gníomhaíocht Féarthailte Móna Ionchuir Íseal (LIPG) - Is gníomhaíocht um maolú ar an athrú aeráide é seo a thugann luach saothair d’fheirmeoirí as bainistiú íogair féarthailte ar ithreacha móna chun cuidiú le hastaíochtaí CO2 a laghdú. Tá an ghníomhaíocht sin bunaithe ar thorthaí agus tá sí dírithe ar fhéarthalamh in aice le gnáthóga SAC portaigh ardaithe.