Meabhrúchán do rannpháirtithe sa Scéim Talmhaíochta, Aeráide agus Comhshaoil Tuaithe maidir le gníomhartha Bia Éan Geimhridh

Is mian leis an Roinn Talmhaíochta, Bia agus Mara a chur in iúl d’fheirmeoirí atá rannpháirteach sa Scéim Talmhaíochta, Aeráide agus Comhshaoil Tuaithe, agus a bhfuil gníomh Bia Éan Geimhridh (cibé acu plás Bia Éan Geimhridh nó stiall Bia Éan Geimhridh) san áireamh ina gconarthaí, go gcaithfear an barr Bia Éan Geimhridh a bhunú faoin 15 Bealtaine gach bliain ar feadh thréimhse an chonartha, mar a leagtar amach sna Sonraíochtaí don Scéim Talmhaíochta, Aeráide agus Comhshaoil Tuaithe do gach tráinse. Is é an spriocdháta i mbliana, dá réir sin, Dé hAoine, an 15 Bealtaine 2026.

Tá Sonraíochtaí na Scéime Talmhaíochta, Aeráide agus Comhshaoil Tuaithe ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne ag Téarmaí agus Coinníollacha, Sonraíochtaí agus Ciorcláin (www.gov.ie)

Mar is eol duit, ní cheadaítear an barr a bhaint agus ní mór dó fanacht ina shuíomh go dtí an 1 Márta den bhliain dar gcionn, agus ní mór don ghníomh Bia Éan Geimhridh fanacht sa suíomh céanna ar feadh thréimhse an chonartha.

Mar a cuireadh in iúl roimhe seo sa Fhógra Teicniúil a d’eisigh an Roinn an 4 Márta 2026 (atá ar fáil ag Nuashonrú do rannpháirtithe sa Scéim Talmhaíochta, Aeráide agus Comhshaoil Tuaithe (www.gov.ie), tá bunú an ghnímh Bia Éan Geimhridh ar cheann de na gníomhartha sa Scéim Talmhaíochta, Aeráide agus Comhshaoil Tuaithe atá á monatóiriú ag an gCóras Monatóireachta Limistéir in 2026.

Cé go bhfuil an Roinn ag eisiúint an fhógra seo mar áis chun rannpháirtithe a mheabhrú faoin spriocdháta chun an barr Bia Éan Geimhridh a bhunú faoin dáta atá leagtha síos, is ar an rannpháirtí atá an fhreagracht a chinntiú go gcomhlíonann sé/sí téarmaí agus coinníollacha na Scéime Talmhaíochta, Aeráide agus Comhshaoil Tuaithe agus na sonraíochtaí gaolmhara (agus aon leasuithe orthu), chomh maith leis na hiarmhairtí i gcás sáruithe ar an méid sin. Leanann an rannpháirtí de bheith freagrach go hiomlán as cur chun feidhme na ngealltanas ar glacadh leo faoin gconradh ar feadh thréimhse a chonartha.

Nótaí d’eagarthóirí

• Is comhpháirtíocht idir an tsochaí agus an talmhaíocht é comhbheartas talmhaíochta an Aontais Eorpaigh (CBT) a chinntíonn soláthar cobhsaí bia, a chosnaíonn ioncam feirmeoirí, a chosnaíonn an timpeallacht agus a choinníonn ceantair thuaithe beomhar. Cuireann tíortha an Aontais Eorpaigh CBT 2023-2027 i bhfeidhm trí Phlean Straitéiseach CBT ar an leibhéal náisiúnta.
• Tá an Scéim Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide cómhaoinithe ag an Státchiste Náisiúnta agus ag Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe an Aontais Eorpaigh faoi Phlean Straitéiseach CBT na hÉireann 2023-2027.
• Is í an Scéim Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide an beart agra-chomhshaoil aeráide faoi Phlean Straitéiseach CBT na hÉireann don tréimhse 2023–2027.
• Tá dhá chur chuige leis an Scéim:
  • An Scéim um Chomhshaol Tuaithe Agra-Aeráid Ginearálta, atá ar fáil go náisiúnta (lasmuigh den limistéar geografach ardtosaíochta mar a shainmhínítear le haghaidh an chur chuige comhair faoin Scéim um Chomhshaol Tuaithe Agra-Aeráid thíos), lena gcuirtear raon beart ar fáil, idir bhearta ar oideas agus bhearta bunaithe ar thorthaí; agus
  • An cur chuige comhair faoin Scéim um Chomhshaol Tuaithe Agra-Aeráid, atá ar fáil d’fheirmeoirí i limistéir gheografacha ardtosaíochta shainithe. Taispeánann léarscáil in Iarscríbhinn 1 de Théarmaí agus Coinníollacha na Scéime Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide don dá thráinse na hocht gcrios comhair, agus tá Foireann Tionscadail Comhair i bhfeidhm i ngach crios chun cabhrú leis na rannpháirtithe. Is féidir le rannpháirtithe sa chur chuige comhair faoin Scéim Timpeallachta Tuaithe Agra-Aeráide iarratas a dhéanamh ar ghníomhartha comhshaoil comhlántacha i bhfoirm Infheistíochtaí Neamhtháirgiúla agus Gníomhartha Tírdhreacha.

gníomhartha ‘Plota Bia Éan Geimhridh’ agus ‘Stiall Bia Éan Geimhridh’

• Is é cuspóir an ghnímh Bia Éan Geimhridh ná foinse bia oiriúnaithe a chur ar fáil d’éin talún feirme i rith an fhómhair agus an gheimhridh.
• Cruthaíonn an ganntanas bia i rith thréimhse an gheimhridh dúshlán tromchúiseach do mharthanas go leor éan talún feirme. Tá sé cruthaithe go bhfuil bunú barr Bia Éan Geimhridh, atá oiriúnaithe go sonrach chun tacú le nósanna beathaithe speiceas iomadúla éan talún feirme, éifeachtach chun meath ar dhaonraí éan ar fud na hEorpa a aisiompú. Soláthraíonn na meascáin Bia Éan Geimhridh seo, a chuirtear san earrach, foinse tiubhaithe síolta, ionas gur féidir le fiú limistéir bheaga tionchar suntasach a imirt trí thacú le raon éagsúil speiceas éan.

An Córas Monatóireachta Limistéir

• Déanann an Córas Faireacháin Limistéar léirmhíniú ar íomhánna satailíte Sentinel, rud a chuireann ar chumas na Roinne na gníomhaíochtaí talmhaíochta ar an 1.3 milliún beart talún atá dearbhaithe sa tír a chinneadh.
• Léiríonn parsa talún atá marcáilte dearg ag an gCóras Monatóireachta Limistéir earráid a d’fhéadfadh fógra a eisiúint chuig an iarratasóir. D’fhéadfadh earráid a bheith ann i gcás barr neamh-incháilithe a cuireadh chun freastal ar riachtanais scéime ar leith, barr mícheart curtha isteach ar BISS (difriúil ón méid atá aitheanta ag CFL ar an talamh) nó gné neamh-incháilithe a bheith ann amhail bóthar nó áit chónaithe.
• Féadfar seiceálacha leantacha ar an láthair ag Cigire de chuid na Roinne a úsáid mar fhorlíonadh don Chóras Monatóireachta Limistéir chun soiléiriú breise a chur ar fáil. D’fhéadfadh moill ar íocaíochtaí na scéime a bheith mar thoradh ar theip freagra a thabhairt ar fhógra ón gCóras Monatóireachta Limistéir.
• Tá tuilleadh eolais maidir leis an gCóras Monatóireachta Limistéir agus freagairt d’fhógraí ón gCóras Monatóireachta Limistéir ar fáil ar shuíomh gréasáin na Roinne.