Próiseas Aonair um Cheadú do Thionscadail Chaipitil Tithíochta Sóisialta

Soláthraíonn plean tithíochta an Rialtais seo, Tithe a Sheachadadh, Pobail a Thógáil 2025-2030, spriocanna soiléire d’údaráis áitiúla seachadadh tithíocht shóisialta a mhéadú, ag méadú ó 8,000 ar an meán faoi láthair go dtí 12,000 ar an meán in aghaidh na bliana; ag seachadadh 72,000 tithíocht shóisialta nua le linn shaolré an phlean. Tá an scála seachadta seo i gcomhghuaillíocht leis an Athbhreithniú ar an bPlean Forbartha Náisiúnta 2025, a thuarann fás suntasach daonra agus atá ag teastáil ar mhaithe leis an t-éileamh atá ann faoi láthair agus an t-éileamh nua do thithíocht shóisialta a chomhlíonadh.

Chun na gealltanais sin a bhaint amach, beidh méadú suntasach ar aschur tithíochta de gach cineál ag teastáil, agus go háirithe méadú ar sholáthar árasán i suíomhanna uirbeacha lárnacha agus inrochtana. Tá an Rialtas seo agus an Roinn Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta tiomanta do na coinníollacha is fearr is féidir a chruthú chun tacú leis na húdaráis áitiúla borradh a chur faoi sheachadadh tithíochta sóisialta, ar scála agus ar luas.

Ar an 1 Iúil 2025, d’fhormheas an Chomh-aireacht próiseas ceadaithe aonair do thionscadail tithíochta sóisialta suas go dtí luach €200 milliún. Leanann sé seo gealltanas a tugadh i Clár an Rialtais 2025 - Todhchaí na hÉireann a Dhaingniú, agus a deimhníodh ina dhiaidh sin i straitéis nua tithíochta na Roinne, chun bearta éifeachtúlachta a lorg sa phróiseas ceadaithe do gach tionscadal caighdeánaithe maidir le tithíocht shóisialta.

Tá an próiseas ceadaithe aonair nua, a thiocfaidh in ionad na bpróiseas ceadaithe 4-Chéim agus Aonchéim atá ann faoi láthair, ceaptha chun ailíniú le ceanglais ar leith a bhaineann le tithíocht shóisialta a sheachadadh, ag soláthar próisis ceadaithe níos saoráidí, le fócas soiléir agus toiliúil ag leabú caighdeánaithe agus luach ar airgead.

Cuirfidh an próiseas cuíchóirithe ceadaithe seo deireadh leis an gceanglas maidir le haighneachtaí mionsonraithe breise le haghaidh athbhreithnithe agus ceadaithe le linn shaolré an tionscadail; agus is é an toradh a bheidh ar seo ná síniú níos éifeachtaí agus níos tapúla ón Roinn ar thograí tionscadail.

Fógraíodh sa mheamram a cheadaigh an Chomh-aireacht ar an 1 Iúil 2025 údarás a thabhairt ar úsáid cineálacha aonaid chaighdeánaigh agus sonraíochtaí, de réir Lámhleabhar Dearadh do Thithíocht Ardchaighdeáin (Lámhleabhar Dearadh) de chuid na Roinne Tithíochta agus an Riachtanais Fostóirí maidir le Dearadh Sonraí Tithíochta Ardchaighdeáin (Riachtanais Fostóirí), do gach tithíocht shóisialta nuathógtha; ag dearbhú ár dtiomantas do luach ar airgead agus ár bhfeachtas i dtreo caighdeánaithe níos fearr.

An príomhchuspóir atá ann le cineálacha tithe agus árasáin a chaighdeánú, agus sonraíochtaí do thithíocht shóisialta, leibhéil níos airde de rialú costais agus cinnteacht costais níos fearr don Státchiste a éascú. Beidh buntáistí ann freisin do thionscal na tógála le héifeachtacht i dtairiscintí a lorg, sa soláthar agus sa sceidealú oibre, toisc go mbeidh níos mó cinnteachta ann maidir le ceanglais treorach agus oibreacha ón tús; chomh maith le húsáid níos mó de Mhodhanna Nua-Aimseartha Tógála (MNT) i dtionscadail tithíochta sóisialta nuathógtha a éascú, ag teacht le huaillmhian Chláir an Rialtais. D’fhéadfaí cur chuige deartha caighdeánaithe coibhéiseach inghlactha a mheas freisin.

Clúdóidh an próiseas nua seo na tionscadail tithíochta sóisialta nuathógtha go léir, arna mhaoiniú tríd an gClár Infheistíochta Tithíochta Sóisialta (CITS) agus an Comhlacht Ceadaithe Tithíochta (CCT) Scéim Cúnaimh Caipitil (SCC) suas go dtí luach €200 milliún. Meastar tograí a bhfuil costas caipitil measta os cionn €200 milliún acu mar Mhórthionscadail agus ní mór cloí leis an bpróiseas atá leagtha amach sna Treoirlínte Bonneagair.

Is é an aidhm atá ag an bpróiseas ceadaithe feabhsaithe seo ná a chinntiú go n-éascaítear d’údaráis áitiúla tionscadail tithíochta sóisialta a mholadh agus a chur chun cinn ar bhealach tráthúil a fhreastalóidh ar éileamh nua agus a thabharfaidh aghaidh ar an gá atá ann faoi láthair, rud a chruthóidh todhchaí inbhuanaithe do thithíocht shóisialta in Éirinn.

Agus an próiseas nua seo a bhaineann go sonrach le hearnáil á fhorbairt againn, thapaíomar an deis chun scrúdú grinn a dhéanamh ina iomláine ar ár bpróisis agus nósanna imeachta maidir le hathbhreithniú agus ceadú a dhéanamh ar thionscadail tithíochta sóisialta a bhí bunaithe ar rannpháirtíocht mhionsonraithe le hearnáil na n-údarás áitiúil. Tá iarracht déanta againn soiléireacht níos fearr a sholáthar d’údaráis áitiúla agus comhlachtaí ceadaithe tithíochta (CCTanna) ar an méid a mbeifí ag súil leis maidir leis an bpróiseas réamhthógála, chun a chinntiú go bhfuil leanúnachas sa chur chuige maidir leis na caighdeáin a bhfuiltear ag súil leo.

Is doiciméad nós imeachta é an treoir earnáil shonrach seo don phróiseas formheasa aonair ina sonraítear an próiseas earnáil shonrach tithíochta sóisialta, arna fhorlíonadh ag costas, tionscadal, tuairisciú riosca agus cásanna gnó agus teimpléid tuairiscithe. Beidh leibhéal maoirseachta cuí ag an Roinn agus na húdaráis áitiúla de bharr an phróisis nua seo, ar mheasúnú, pleanáil agus bainistiú infheistíochta poiblí maidir le tithíocht shóisialta. Tá rialachas cuí agus breithmheas ar chaiteachas caipitiúil leabaithe sa phróiseas chun a chinntiú go bhfuil cistí poiblí á n-úsáid go héifeachtúil, ar bhealach trédhearcach agus i gcomhréiteach le caighdeáin a bheifí ag súil leo faoi Threoirlínte Bonneagair, agus cuspóirí náisiúnta.

Beidh na doiciméid treorach tacaíochta seo a leanas ar fáil ag an suíomh seo go luath:

• Léarscáil Próisis Faofa Aonair
• Nóta Treorach Faofa Aonair
• Cás Gnó agus Teimpléad Tuairiscithe Faofa Aonair
• Teimpléad Clár Riosca Faofa Aonair
• Foirm Iarratais/Fógra Buiséid Faofa Aonair
• Teimpléad Tuairiscithe ar Chostas agus ar Charbóin Faofa Aonair