Tá Treoirlínte Pleanála nua chun criosú breise a éascú mar thaca le seachadadh tithíochta luathaithe foilsithe ag na hAirí Browne agus Cummins
- Foilsithe: 11 Feabhra 2026
- An t-eolas is déanaí: 11 Feabhra 2026
D’eisigh an tAire Tithíochta, Rialtais Áitiúil agus Oidhreachta, James Browne agus an tAire Stáit le freagracht as Pleanáil, John Cummins Treoirlínte inniu ina dtugtar treoir d’údaráis áitiúla spriocanna tithíochta a uasdátú i gcomhréir leis an gCreat Náisiúnta Pleanála (CNP) athbhreithnithe. Is príomhchéim é sin maidir le luathú suntasach a bhaint amach i seachadadh tithíochta.
Sna Treoirlínte ón Aire sainaithnítear na ceanglais maidir le fás tithíochta náisiúnta atá sainaitheanta do gach údarás áitiúil, bunaithe ar CNP Athbhreithnithe, lena ndéanfar pleanáil le haghaidh thart ar 55,000 teach nua in aghaidh na bliana ar an meán idir an t-am i láthair agus 2034. Sa bhreis air sin, beidh lamháil bhreise 50% ar fáil d’údaráis áitiúla ionas gur féidir leo criosú le haghaidh iomlán suas le 83,000 aonad in aghaidh na bliana. Táthar ag súil go léireoidh gach údarás áitiúil na spriocanna nua sin trína bpleananna forbartha aonair a uasdátú.
Cé go gcoinneofar na Treoirlínte faoi athbhreithniú agus go n-uasdátófar arís iad roimh 2030, leagtar amach iontu an cás éilimh ar thithíocht go dtí 2040 do gach údarás áitiúil, bunaithe ar shamhaltú na hInstitiúide Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta ar fhás daonra agus ar éileamh struchtúrach ar thithíocht agus ar thoimhdí a bhaineann le héileamh nár comhlíonadh. Is féidir le hÚdaráis Áitiúla tús a chur leis an bpróiseas measúnaithe ar a bpleananna forbartha atá ann cheana chun na figiúirí athbhreithnithe a léiriú ina bpleananna forbartha.
Ag eisiúint na dTreoirlínte dó, chuir an tAire Browne béim ar an méid seo a leanas:
“Tá athrú mór ag teastáil uainn i seachadadh tithíochta in Éirinn. Sna Treoirlínte nua, leagtar amach an gá le pleanáil a dhéanamh le haghaidh thart ar 55,000 teaghlach sa bhreis in aghaidh na bliana ar an meán go dtí 2040, agus léirítear leis sin tiomantas ár rialtais d’fhás luathaithe ar thithe nua de réir mar a leanann ár ndaonra ar aghaidh ag fás agus ag athrú. Ina theannta sin, agus an tábhacht a bhaineann le fáil ar mhéid leordhóthanach talún criosaithe á haithint, chuir mé lamháil bhreise 50% ar fáil d’údaráis áitiúla os cionn an bhuncheanglais 55,000, rud a chumasóidh criosú le haghaidh iomlán 83,000 aonad in aghaidh na bliana.
“Tá sé ríthábhachtach go gcuireann údaráis áitiúla tús anois leis an bpróiseas athbhreithnithe ar a bpleananna forbartha aonair chomh tapa agus is féidir chun a chinntiú go bhfuil talamh criosaithe agus seirbhísithe leordhóthanach ar fáil le haghaidh forbairt tithíochta. Leis sin beifear in ann na ceanglais uasdátaithe maidir le fás tithíochta a chomhtháthú go hiomlán i bpleananna forbartha cathrach agus contae.
“Tá sé ar intinn agam freisin tabhairt faoi phróiseas faireacháin ar thalamh criosaithe agus seirbhísithe chun a chinntiú nach mbeidh a infhaighteacht ina bacainn ar phleanáil agus ar fhorbairt.
“Is é an fhorbairt a tharla inniu an beart is déanaí atá déanta agam chun dlús a chur le seachadadh tithíochta agus leanfaidh mé ar aghaidh ag baint úsáid as gach uirlis atá ar fáil chun déanamh amhlaidh. Tá mé ag cinntiú go gcuirtear ár reachtaíocht phleanála nua chun feidhme chomh tapa agus is féidir. Sheol mé an Coimisiún Pleanála le déanaí chun dlús a chur leis an bpróiseas pleanála. Thug mé reachtaíocht isteach le go mbeifí in ann síntí a chur le go leor ceadanna pleanála chun a chinntiú go mbainfimid lánacmhainneacht an mhéid is féidir linn a thógáil amach. D’fhógair mé bunú Oifige nua um Ghníomhachtú Tithíochta chun baic a bhaint. Leis na hathchóirithe a rinne mé ar an earnáil cíosa, cosnófar tionóntaí agus spreagfar níos mó cóiríocht ar cíos a thógáil. Chomh maith leis sin, tá mé ag foilsiú staitisticí maidir le seachadadh tithíochta sóisialta gach ráithe ionas gur féidir linn na háiteanna a mbaintear seachadadh amach a fheiceáil.”
Luaigh an tAire Stáit Cummins an méid seo a leanas freisin:
“Tá soiléireacht ag údaráis áitiúla anois maidir leis an talamh is gá dóibh a chriosú lena gceanglais maidir le fás tithíochta a bhaint amach chun tithe a bhfuil géarghá leo a sheachadadh do dhaoine aonair agus do theaghlaigh ar fud na tíre.
“Leis na Treoirlínte tá na hÚdaráis Áitiúla in ann lamháil suas le 50% a chur i bhfeidhm - rud a chuireann deis ar fáil le haghaidh ‘soláthar breise’ anuas ar an gceanglas bonnlíne maidir le fás tithíochta. Tá seo amhlaidh bunaithe ar an ngéarghá atá ann le seachadadh tithíochta a mhéadú agus ar chúiseanna éagsúla, ní chuirtear cuid shuntasach de na tailte criosaithe chun gnímh le linn tréimhse plean forbartha.
“Tá sé ríthábhachtach go ndéanann údaráis áitiúla beart chomh luath agus is féidir chun a bpleananna forbartha cathrach agus contae a uasdátú, rud a thabharfaidh talamh breise chun tosaigh le haghaidh forbairt chónaithe a bhfuil géarghá léi.
“Tá an tAire Browne agus mé féin tiomanta do gach uirlis atá ar fáil dúinn a úsáid chun a chinntiú go gcuirimid borradh faoi sheachadadh na dtithe ar fud na tíre agus leanfaimid ar aghaidh ag gníomhú go gasta chun athruithe a chur chun feidhme a chruthóidh toradh dearfach sa tréimhse amach romhainn.”
Tá rochtain ar chóip de na treoirlínte ar fáil anseo: Treoirlínte Alt 28 - Cur i bhFeidhm CNP: Ceanglais maidir le Fás Tithíochta
Tagann na Treoirlínte in ionad na Modheolaíochta um Sprioc Soláthair Tithíochta le haghaidh Pleanáil Forbartha, Treoirlínte d’Údaráis Áitiúla, a foilsíodh i mí na Nollag 2020 mar Threoirlínte ón Aire faoi Alt 28 den Acht.
Tá miondealú ar na spriocanna tithíochta nua de réir údarás áitiúil le feiceáil sa tábla thío
Spriocanna tithíochta bliantúla de réir údarás áitiúil